Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι ηγέτες των ΗΠΑ έχουν περιοδικά διατυπώσει την ιδέα της απόκτησης της Γροιλανδίας, όμως ο σημερινός ένοικος του Λευκού Οίκου Ντόναλντ Τραμπ αναβίωσε την ιδέα με μια αίσθηση επείγοντος.
Την έθεσε για πρώτη φορά το 2019 κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του και επέστρεψε σε αυτήν μετά την επανεκλογή του το 2024. Η κυβέρνησή του έχει χαρακτηρίσει την απόκτηση του ελέγχου του νησιού ως προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας που συνδέεται με την αντιμετώπιση της ρωσικής και κινεζικής επιρροής, την πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά και την άμυνα της Αρκτικής.
Όμως η προσπάθεια απόκτησης της Γροιλανδίας εγείρει ένα προφανές ερώτημα: Πόσο θα κόστιζε στις Ηνωμένες Πολιτείες να την αγοράσουν;
Οικονομικοί αναλυτές που επικαλούνται οι New York Times προσδιορίζουν το ποσό που είναι διατεθειμένος να δώσει ο Τραμπ να κυμαίνεται σε μια κλίμακα μεταξύ $12,5 δισ. και $77 δισ., το οποίο υπολογίστηκε με βάση ποσά που είχαν δώσει οι ΗΠΑ στο παρελθόν για άλλα εδάφη, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό.
Τα δεδομένα σήμερα
Σύμφωνα με μια συμφωνία της εποχής του Ψυχρού Πολέμου που υπογράφηκε το 1951, οι ΗΠΑ απολαμβάνουν ήδη μιας ευρείας στρατιωτικής πρόσβασης στη Γροιλανδία. Αν και διαθέτουν μόνο μία χερσαία βάση, μια συμφωνία με τη Δανία επιτρέπει στις αμερικανικές δυνάμεις να λειτουργούν και να συντηρούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε όλο το νησί, να τοποθετούν προσωπικό και να ελέγχουν τις στρατιωτικές και πολιτικές κινήσεις στον αέρα και τη θάλασσα.
Όμως η αγορά του νησιού θα ήταν ένα διαφορετικό ζήτημα. Η Γροιλανδία φιλοξενεί περίπου 57.000 κατοίκους, λειτουργεί με ευρεία αυτοδιοίκηση από τη Δανία και έχει αποκτήσει το νόμιμο δικαίωμα να επιδιώξει κάποια στιγμή την ανεξαρτησία της από τη σκανδιναβική χώρα.
Οποιαδήποτε υποθετική πώληση θα πρέπει να περιλαμβάνει πολιτική συναίνεση και μακροπρόθεσμες οικονομικές δεσμεύσεις, όχι απλώς μεταβίβαση εδαφών. Όμως η Γροιλανδία και η Δανία διατυμπανίζουν σε όλους τους τόνους ότι το νησί δεν είναι διαθέσιμο προς πώληση.
Ιστορικό απόκτησης εδαφών από τις ΗΠΑ
Η ίδια η ιστορία των ΗΠΑ δίνει κάποια ιδέα για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια υποθετική αγοραπωλησία της Γροιλανδίας. Στο παρελθόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες όντως έχουν επεκταθεί μέσω αγορών εδαφών, με πιο γνωστές την αγορά της Λουιζιάνα το 1803 και την αγορά της Αλάσκας το 1867.
Αυτές οι συμφωνίες φαίνονται εκπληκτικά φθηνές με βάση τα σημερινά πρότυπα: κάποια εκατοντάδες εκατομμύρια σημερινά δολάρια, σύμφωνα με τις συγκρίσεις «πραγματικών τιμών» που έχουν διενεργήσει οικονομικοί αναλυτές, οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό.
Ωστόσο, οι προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό τιμές λένε μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Με βάση το μερίδιό τους στην οικονομία των ΗΠΑ εκείνη την εποχή, αυτές οι συμφωνίες αγοραπωλησίας γης ήταν πολύ πιο σημαντικές από ό,τι υποδηλώνουν τα στοιχεία σε σημερινά δολάρια, αντιπροσωπεύοντας σημαντικά τμήματα της εθνικής παραγωγής. Ήταν ακριβές – ακόμα κι αν αυτό δεν φαίνεται έτσι σήμερα.
Για παράδειγμα, η τιμή των 15 εκατομμυρίων δολαρίων για την αγορά της Λουιζιάνα ήταν περίπου το 3% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) των ΗΠΑ στις αρχές του 19ου αιώνα, που τότε ήταν περίπου 493 εκατομμύρια δολάρια. Εφαρμοσμένη σε μια οικονομία των ΗΠΑ περίπου 30,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025, μια αγορά γης συγκρίσιμου σχετικού μεγέθους με την αμερικάνικη πολιτεία θα ήταν περίπου 90 δισεκατομμύρια δολάρια (υπολογισμός της MeasuringWorth).
Η Γροιλανδία δεν ταιριάζει στο ιστορικό μοντέλο
Ωστόσο, οι ιστορικές συγκρίσεις καταρρέουν όταν εφαρμόζονται στη Γροιλανδία. Η συγκεκριμένη εξαγορά θα ήταν διαφορετική σε είδος, όχι μόνο σε κλίμακα. Η αντιληπτή αξία του νησιού συνδέεται λιγότερο με τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις και περισσότερο με τη στρατηγική προοπτική.
Οι στρατηγικοί στόχοι που στοχεύουν οι ΗΠΑ περιλαμβάνουν την στρατιωτική θωράκιση της Αρκτικής, την πρόσβαση σε σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά, πιθανοί ενεργειακοί πόροι και αναδυόμενες ναυτιλιακές οδοί, καθώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει το τοπίο της περιοχής. Αυτοί οι παράγοντες δεν υπήρχαν ουσιαστικά όταν οι ΗΠΑ αγόραζαν την Αλάσκα ή τη Λουιζιάνα.
Τα τελευταία 220 χρόνια, οι ΗΠΑ έχουν αποκτήσει τεράστιες περιοχές για ποσά που σήμερα φαίνονται γελοία. Ωστόσο, οποιαδήποτε σύγχρονη προσπάθεια «τιμολόγησης» της Γροιλανδίας θα αντανακλούσε έναν κόσμο του 21ου αιώνα – έναν κόσμο που διαμορφώνεται από τη γεωπολιτική, την κλιματική αλλαγή και τον παγκόσμιο ανταγωνισμό – καθιστώντας απλές ιστορικές συγκρίσεις χρήσιμες για το πλαίσιο, αλλά βαθιά παραπλανητικές ως εκτιμήσεις.
Πηγές: New York Times, Reuters, MeasuringWorth
