Οι πρώτες εκλογές στο Ισραήλ μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 διεξάγονται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον. Οι συγκρούσεις στη Γάζα, η ένταση με το Ιράν, η αντιπαράθεση με τη Χεζμπολάχ και οι επιθέσεις των Χούθι έχουν διαμορφώσει ένα σκηνικό διαρκούς ανασφάλειας, καθιστώντας την εκλογική αναμέτρηση μία από τις κρισιμότερες στην ιστορία της χώρας.
Δύο ημέρες πριν από την προσφυγή στις κάλπες, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, επέλεξε να παρέμβει στην προεκλογική συζήτηση με μια ιδιαίτερα αιχμηρή ανάρτηση. Δημοσίευσε εικόνα που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη και απεικονίζει πυρηνική έκρηξη πάνω από το Τελ Αβίβ, προειδοποιώντας ότι το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει ένα «δεύτερο Ολοκαύτωμα», εάν οι Ισραηλινοί εκλέξουν ηγέτη που, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την Τεχεράνη.
Η παρέμβαση Νετανιάχου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τους αντιπάλους του, οι οποίοι τον κατηγόρησαν για κινδυνολογία και προσπάθεια χειραγώγησης του εκλογικού σώματος. Η αναφορά σε ένα νέο Ολοκαύτωμα, σε συνδυασμό με την εικόνα της πυρηνικής καταστροφής, θεωρήθηκε από την αντιπολίτευση μια κίνηση που επιχειρεί να μετατρέψει τον φόβο για την εθνική ασφάλεια σε προεκλογικό όπλο.
Η ανάρτηση Νετανιάχου και το μήνυμα προς τους ψηφοφόρους
Η επιλογή της συγκεκριμένης εικόνας δεν ήταν τυχαία. Ο Νετανιάχου έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του διαδρομής γύρω από την ανάγκη προστασίας του Ισραήλ απέναντι στις εξωτερικές απειλές, ιδιαίτερα από το Ιράν. Η προεκλογική του ρητορική εστιάζει στην εμπειρία, τη στρατιωτική ισχύ και την ικανότητα διαχείρισης κρίσεων.
Ωστόσο, οι αντίπαλοί του υποστηρίζουν ότι η επίκληση μιας τόσο δραματικής απειλής αποσκοπεί στην αλλαγή της ατζέντας. Αντί να συζητηθούν οι ευθύνες για τις αποτυχίες ασφαλείας που επέτρεψαν την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, υποστηρίζουν, η κυβέρνηση επιλέγει να αναδείξει έναν νέο εξωτερικό εχθρό και να παρουσιάσει τις εκλογές ως δημοψήφισμα για την επιβίωση του κράτους.
Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης στην εικόνα εντείνει ακόμη περισσότερο τη συζήτηση για τα όρια της πολιτικής επικοινωνίας. Η αντιπολίτευση θεωρεί ότι μια τόσο δραματοποιημένη απεικόνιση μπορεί να ενισχύσει τον πανικό και να επηρεάσει τους ψηφοφόρους μέσω του συναισθήματος, αντί να συμβάλει σε μια ουσιαστική συζήτηση για την ασφάλεια, τη διπλωματία και το μέλλον της χώρας.
Οι δημοσκοπήσεις και η μάχη για την πρωτιά
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με μια αμφίρροπη αναμέτρηση. Ο βασικός αντίπαλός του είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, ο οποίος έχει αποκτήσει σημαντική δημοτικότητα χάρη στη στρατιωτική του εμπειρία και στη σχετικά πρόσφατη είσοδό του στην πολιτική.
Ο Άιζενκοτ ίδρυσε το κόμμα «Γιασάρ» μόλις την προηγούμενη χρονιά και έχει στηρίξει την εκστρατεία του στην ανάγκη λογοδοσίας για τα γεγονότα που οδήγησαν στην 7η Οκτωβρίου. Η προσωπική του απώλεια, καθώς έχασε τον γιο του, ο οποίος υπηρετούσε ως στρατιώτης, κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου στη Γάζα, έχει επηρεάσει έντονα τη δημόσια εικόνα του. Παράλληλα, παρουσιάζεται ως πολιτικός που μπορεί να συνδυάσει την αμυντική εμπειρία με μια διαφορετική προσέγγιση στη διακυβέρνηση.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Channel 13, το κόμμα «Yashar» του Άιζενκοτ συγκεντρώνει 20 έδρες, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση, ενώ το Λικούντ του Νετανιάχου ακολουθεί με 18 έδρες. Η διαφορά παραμένει περιορισμένη και δεν προδικάζει το τελικό αποτέλεσμα, ιδιαίτερα σε ένα πολιτικό σύστημα όπου ο σχηματισμός κυβέρνησης εξαρτάται από τις συμμαχίες μεταξύ πολλών κομμάτων.
Στην κούρσα συμμετέχουν επίσης ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν. Και οι δύο προέρχονται από τη δεξιά πολιτική σκηνή, υιοθετούν σκληρές θέσεις σε ζητήματα ασφάλειας και υποστηρίζουν τη διατήρηση μόνιμου ισραηλινού ελέγχου σε σημαντικά τμήματα της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης. Από την άλλη πλευρά, ο Γιαΐρ Γκολάν εκφράζει μια πιο αριστερή προσέγγιση και τάσσεται υπέρ της αποχώρησης του Ισραήλ από μεγάλα τμήματα των κατεχόμενων εδαφών.
Τα δύο αραβικά ψηφοδέλτια υπολογίζεται ότι θα συγκεντρώσουν συνολικά περίπου 14 έως 15 έδρες, γεγονός που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για τον σχηματισμό κυβέρνησης και τις μετεκλογικές συνεργασίες.
100.000 διαδηλωτές στο Τελ Αβίβ
Την Παρασκευή, περίπου 100.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο Τελ Αβίβ, διαμαρτυρόμενοι κατά της ισραηλινής κυβέρνησης, μόλις τρεις ημέρες πριν από τις εκλογές. Η κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε στην Πλατεία των Ομήρων, έναν χώρο που έχει συνδεθεί με τις διαδηλώσεις για την τύχη των Ισραηλινών ομήρων που κρατούνται στη Γάζα.
Οι διαδηλωτές εξέφρασαν την οργή τους για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση διαχειρίστηκε την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, τον πόλεμο στη Γάζα και τις διαπραγματεύσεις για την απελευθέρωση των ομήρων. Για πολλούς από τους συμμετέχοντες, η εκλογική αναμέτρηση δεν αφορά μόνο την εξωτερική απειλή ή τις σχέσεις με το Ιράν, αλλά και την πολιτική ευθύνη στο εσωτερικό.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ανάρτηση του Νετανιάχου περί «δεύτερου Ολοκαυτώματος» επιχειρεί να επαναφέρει στο επίκεντρο τον φόβο μιας υπαρξιακής απειλής. Το αν θα πείσει τους ψηφοφόρους ή αν θα ενισχύσει την κριτική περί κινδυνολογίας θα φανεί στην κάλπη. Σε κάθε περίπτωση, οι εκλογές αναμένεται να κρίνουν όχι μόνο την πολιτική τύχη του Νετανιάχου, αλλά και την κατεύθυνση του Ισραήλ σε μια περίοδο βαθιάς ασφάλειας, κοινωνικής έντασης και περιφερειακής αστάθειας.
