Με τη συμμετοχή εκπροσώπων ευρωπαϊκών θεσμών, κυβερνήσεων και της αγοράς ξεκίνησαν οι εργασίες των Connecting Europe Days, του τετραήμερου συνεδρίου της Γενικής Διεύθυνσης Κινητικότητας και Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο επίκεντρο βρίσκονται το μέλλον των ευρωπαϊκών μεταφορών, η ενίσχυση των διασυνοριακών υποδομών και η ανάγκη για ένα πιο ανθεκτικό, ασφαλές και ανταγωνιστικό δίκτυο συνδέσεων.
Στο περιθώριο των εργασιών παρουσιάστηκε, παρουσία των αρμόδιων υπουργών, το σχέδιο δράσης για τον οδικό και σιδηροδρομικό άξονα Αιγαίου-Μαύρης Θάλασσας. Πρόκειται για ένα έργο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει στρατηγικής σημασίας τόσο για την Ελλάδα όσο και για το σύνολο της Ευρώπης. Ο άξονας θα συνδέει τη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη με το Βουκουρέστι, μέσω της Βουλγαρίας, δημιουργώντας μια νέα, ισχυρή σύνδεση μεταξύ του Αιγαίου, των Βαλκανίων και της Μαύρης Θάλασσας.
Ο άξονας Αιγαίου-Μαύρης Θάλασσας περνά από τον σχεδιασμό στην πράξη
Ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, υπογράμμισε ότι ο άξονας Αιγαίου-Μαύρης Θάλασσας αποτέλεσε κορυφαία προτεραιότητά του από την πρώτη ημέρα ανάληψης των καθηκόντων του. Όπως σημείωσε, η παρουσίαση του σχεδίου δράσης σηματοδοτεί μια κρίσιμη αλλαγή φάσης, καθώς «περνάμε στην υλοποίηση και στη δράση».
Σύμφωνα με τον ίδιο, το έργο δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη ευρωπαϊκό διάδρομο μεταφορών. Αντίθετα, πρόκειται για μια υποδομή που μπορεί να αλλάξει την κλίμακα και τις δυνατότητες ολόκληρης της βόρειας Ελλάδας. Η σύνδεση των ελληνικών λιμανιών και πόλεων με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως πύλης της Ευρώπης προς τα Βαλκάνια, τη Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η λειτουργία του άξονα αναμένεται να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για τη μεταφορά εμπορευμάτων και ανθρώπων, μειώνοντας χρόνους και ενισχύοντας τη διασυνδεσιμότητα των περιφερειών. Παράλληλα, η αναβάθμιση των οδικών και σιδηροδρομικών υποδομών μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, στη διευκόλυνση των επιχειρήσεων και στην προσέλκυση νέων επενδύσεων.
Εμπόριο, εξαγωγές και τουρισμός στο επίκεντρο
Ο κ. Τζιτζικώστας εκτίμησε ότι ο άξονας Αιγαίου-Μαύρης Θάλασσας θα δώσει σημαντική ώθηση στο εμπόριο, στις εξαγωγές, στον τουρισμό και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η καλύτερη σύνδεση των λιμανιών της βόρειας Ελλάδας με τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης μπορεί να ενισχύσει τη διακίνηση ελληνικών προϊόντων και να μειώσει το κόστος μεταφοράς.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η διάσταση της εφοδιαστικής. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικές λιμενικές υποδομές, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν ως κόμβοι για τις εμπορευματικές ροές προς τα Βαλκάνια και πέρα από αυτά. Η σύνδεση των λιμανιών με αποτελεσματικά οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα αποτελεί προϋπόθεση για την πλήρη αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της χώρας.
Τα οφέλη αναμένεται να επεκταθούν και στον τουρισμό, καθώς οι ταχύτερες και ασφαλέστερες μετακινήσεις θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε ελληνικούς προορισμούς και θα ενισχύσουν τις διασυνοριακές τουριστικές διαδρομές. Η βελτίωση των μεταφορικών συνδέσεων μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τις τοπικές οικονομίες, ιδιαίτερα στη βόρεια Ελλάδα.
Υποδομές με στρατηγική και αμυντική σημασία
Πέρα από την οικονομική του διάσταση, ο άξονας Αιγαίου-Μαύρης Θάλασσας χαρακτηρίζεται και ως σημαντικός πυλώνας για την άμυνα και την ασφάλεια της Ευρώπης. Ο Επίτροπος τόνισε ότι οι ευρωπαϊκές υποδομές μεταφορών πρέπει να εξυπηρετούν πολίτες και επιχειρήσεις σε καιρό ειρήνης, αλλά ταυτόχρονα να μπορούν να στηρίξουν την άμυνα και τη στρατιωτική κινητικότητα όταν αυτό απαιτείται.
Η δυνατότητα γρήγορης μετακίνησης στρατιωτικού προσωπικού, εξοπλισμού και κρίσιμων προμηθειών αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο του ευρωπαϊκού σχεδιασμού. Για τον λόγο αυτό, οι νέες υποδομές πρέπει να σχεδιάζονται με προδιαγραφές που θα επιτρέπουν τη διπλή χρήση τους, τόσο για εμπορικές και κοινωνικές ανάγκες όσο και για λόγους ασφάλειας.
Κλείνοντας τη δήλωσή του, ο κ. Τζιτζικώστας υπογράμμισε ότι με τον νέο άξονα «κάνουμε τη βόρεια Ελλάδα πιο δυνατή και την Ευρώπη πιο συνδεδεμένη, πιο ασφαλή και πιο ανθεκτική». Η φράση αυτή αποτυπώνει τον ευρύτερο στρατηγικό στόχο του έργου, το οποίο υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα και εντάσσεται σε μια συνολική ευρωπαϊκή πολιτική για τις μεταφορές και την ασφάλεια.
Η ολοκλήρωση του TEN-T και η χρηματοδότηση
Αναφερόμενος στο ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, ο Επίτροπος δήλωσε ότι προτεραιότητα είναι η δημιουργία ταχύτερων και ασφαλέστερων σιδηροδρόμων, καθώς και πιο ασφαλών και ανταγωνιστικών λιμανιών και αεροδρομίων. Στόχος είναι η ολοκλήρωση του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών, γνωστού ως TEN-T, το οποίο χαρακτήρισε «ραχοκοκαλιά της ενιαίας αγοράς».
Οι επενδύσεις σε αυτό το δίκτυο θεωρούνται απαραίτητες για την ενίσχυση της οικονομικής συνοχής, τη βελτίωση της κινητικότητας και την αποτελεσματικότερη λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, ο άξονας Αιγαίου-Μαύρης Θάλασσας μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο τμήμα ενός ευρύτερου συστήματος συνδέσεων που θα ενώνει λιμάνια, βιομηχανικές περιοχές, εμπορικά κέντρα και στρατηγικές υποδομές.
Με φόντο τις διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, ο κ. Τζιτζικώστας υπερασπίστηκε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διάθεση 51,5 δισ. ευρώ στο σκέλος των μεταφορών της νέας Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη». Μέσω του συγκεκριμένου χρηματοδοτικού εργαλείου συγχρηματοδοτούνται έργα υποδομών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από το συνολικό ποσό, 17,5 δισ. ευρώ προορίζονται για τη στρατιωτική κινητικότητα, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η Ευρώπη στην ανθεκτικότητα των δικτύων και στην ικανότητά τους να ανταποκρίνονται σε κρίσεις.
Ο άξονας Αιγαίου-Μαύρης Θάλασσας αποτελεί, επομένως, ένα έργο με οικονομική, αναπτυξιακή και γεωστρατηγική αξία. Όπως υπογράμμισε ο Απόστολος Τζιτζικώστας, η Ευρώπη χρειάζεται να συνδεθεί, να ενισχυθεί και να παραδώσει αποτελέσματα γρήγορα. Η παρουσίαση του σχεδίου δράσης σηματοδοτεί το επόμενο βήμα: τη μετάβαση από τις εξαγγελίες στην υλοποίηση ενός άξονα που μπορεί να αλλάξει τον ρόλο της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη των μεταφορών.
