Η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση ολοκλήρωσαν τις συνομιλίες τους στις Βρυξέλλες, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα περίοδο στενότερης συνεργασίας μετά το Brexit. Η συμφωνία «επανεκκίνησης» ΕΕ – Βρετανίας περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την κινητικότητα των νέων, την εκπαίδευση, το εμπόριο τροφίμων και τη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας. Παρότι οι δύο πλευρές επιδιώκουν να περιορίσουν τις συνέπειες της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση, σημαντικές λεπτομέρειες παραμένουν ακόμη υπό διαπραγμάτευση.
Η ανακοίνωση έγινε μετά τη συνάντηση του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Σύμφωνα με την Ντάουνινγκ Στριτ, η συνάντηση κατέληξε σε συμφωνία για το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής ενός νέου προγράμματος κινητικότητας νέων.
Συμφωνία «επανεκκίνησης» ΕΕ – Βρετανίας για την κινητικότητα των νέων
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας είναι η δημιουργία ενός προγράμματος που θα επιτρέπει σε έως και 100.000 νέους από την Ευρωπαϊκή Ένωση να ταξιδεύουν, να εργάζονται και να σπουδάζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο κάθε χρόνο. Αντίστοιχα δικαιώματα θα έχουν ισάριθμοι Βρετανοί πολίτες στην Ευρώπη.
Η βρετανική κυβέρνηση αποδέχθηκε την πρόταση των Βρυξελλών για τη χορήγηση έως 100.000 αδειών εργασίας ετησίως σε νέους Ευρωπαίους. Παράλληλα, συμφωνήθηκε να αυξηθεί το ανώτατο ηλικιακό όριο συμμετοχής στα 31 έτη. Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να διευκολύνει τη μετακίνηση νέων ανθρώπων που επιθυμούν να αποκτήσουν επαγγελματική εμπειρία, να σπουδάσουν ή να ζήσουν για περιορισμένο χρονικό διάστημα στην άλλη πλευρά της Μάγχης.
Το πρόγραμμα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η ελεύθερη μετακίνηση πολιτών καταργήθηκε μετά το Brexit. Έκτοτε, οι νέοι από τη Βρετανία και την ΕΕ αντιμετωπίζουν περισσότερες γραφειοκρατικές διαδικασίες, περιορισμούς στη διάρκεια παραμονής και αυξημένο κόστος για εργασία ή σπουδές.
Τα δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών παραμένουν ανοιχτό ζήτημα
Παρά την πρόοδο στο θέμα της κινητικότητας, δεν έχει υπάρξει οριστική συμφωνία για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα των φοιτητών από την ΕΕ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η βρετανική κυβέρνηση έχει στη διάθεσή της έξι μήνες για να αποδεχθεί την πρόταση των Βρυξελλών ή να παρουσιάσει μια εναλλακτική λύση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά χαμηλότερα δίδακτρα για τους Ευρωπαίους φοιτητές που εγγράφονται σε βρετανικά πανεπιστήμια. Σήμερα, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα του Ηνωμένου Βασιλείου χρεώνουν τους διεθνείς φοιτητές με πολύ υψηλότερα ποσά σε σύγκριση με τους Βρετανούς πολίτες. Η διαφορά αυτή έχει καταστήσει τις σπουδές στη Βρετανία λιγότερο προσιτές για πολλές ευρωπαϊκές οικογένειες και έχει επηρεάσει τις εγγραφές φοιτητών από κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η επίλυση του ζητήματος θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο η νέα συμφωνία μπορεί να δημιουργήσει πραγματικές ευκαιρίες για τους νέους και όχι μόνο να περιοριστεί σε συμβολικές κινήσεις προσέγγισης.
Εμπόριο τροφίμων και διασύνδεση των αγορών
Η νέα συμφωνία περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις που αφορούν τις εξαγωγές τροφίμων, έναν τομέα στον οποίο οι εμπορικές συναλλαγές έχουν επιβαρυνθεί από τους ελέγχους και τις πρόσθετες απαιτήσεις μετά το Brexit. Οι ακριβείς λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί, όμως αναμένεται ότι οι νέες ρυθμίσεις θα περιορίσουν τα εμπόδια για τις επιχειρήσεις και θα διευκολύνουν τη ροή προϊόντων μεταξύ Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο τραπέζι βρίσκεται και η διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας. Η πρωτοβουλία αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών και στη μείωση του κόστους για τις επιχειρήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συμφωνία για τους κοινούς κανόνες και τους μηχανισμούς εποπτείας.
Εφόσον επιβεβαιωθούν όλα τα σημεία της συμφωνίας, η βρετανική κυβέρνηση σχεδιάζει να καταθέσει σχετικό νομοσχέδιο στο Κοινοβούλιο την επόμενη εβδομάδα. Η κοινοβουλευτική διαδικασία, ωστόσο, ενδέχεται να είναι δύσκολη, καθώς η αντιπολίτευση έχει ήδη εκφράσει έντονες αντιρρήσεις.
Πολιτικές αντιδράσεις και η στάση της κοινής γνώμης
Η βρετανική αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι παραχωρεί στις Βρυξέλλες σημαντικές εξουσίες, χωρίς το Ηνωμένο Βασίλειο να διαθέτει δικαίωμα ψήφου στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών κανόνων. Η κριτική αυτή επαναφέρει το βασικό επιχείρημα των υποστηρικτών του Brexit, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η χώρα δεν πρέπει να δεσμεύεται από αποφάσεις στις οποίες δεν συμμετέχει θεσμικά.
Παρά τις πολιτικές αντιδράσεις, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μεγάλο μέρος της βρετανικής κοινωνίας τάσσεται υπέρ μιας στενότερης σχέσης με την Ευρώπη. Δημοσκόπηση της YouGov για το Sky News έδειξε ότι το 63% των Βρετανών θα υποστήριζε μια συμφωνία που θα περιλάμβανε πλήρη ελεύθερη μετακίνηση πολιτών μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο ίδιος ο Μπέρναμ επικαλείται διαφορετική δημοσκόπηση, σύμφωνα με την οποία το 73% των πολιτών επιθυμεί στενότερες σχέσεις με την Ευρώπη. Παράλληλα, διευκρινίζει ότι η σημερινή συμφωνία δεν αφορά την επανένταξη της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά μια πιο πρακτική και λειτουργική συνεργασία.




