Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για τρεις συμφωνίες σχετικά με το εμπόριο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, την κινητικότητα των νέων και τη σύνδεση των αγορών άνθρακα, με στόχο να τεθούν σε εφαρμογή από το 2028, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων νομικών και τεχνικών διαδικασιών.
«Είναι μια καλή μέρα για τη Βρετανία και μια καλή μέρα για την Ευρώπη». Αυτό δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου για τις τρεις συμφωνίες. Όπως αναφέρεται στο κοινό ανακοινωθέν, οι συμφωνίες αφορούν το εμπόριο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, την κινητικότητα των νέων και τη σύνδεση των αγορών άνθρακα. Η εφαρμογή τους προβλέπεται να ξεκινήσει από το 2028, αφού ολοκληρωθούν όλες οι απαραίτητες νομικές και τεχνικές προετοιμασίες. Ο Άντι Μπέρναμ ανακοίνωσε επίσης ότι το νομοσχέδιο για την εφαρμογή των συμφωνηθέντων θα κατατεθεί στο βρετανικό Κοινοβούλιο την ερχόμενη εβδομάδα. Αναφερόμενος στη σημασία της συνόδου, σημείωσε ότι οι συμφωνίες ενδέχεται να αυξήσουν το ΑΕΠ του Ηνωμένου Βασιλείου έως και κατά 0,5%, όπως εκτιμά το βρετανικό υπουργείο Οικονομικών. Η αύξηση αυτή αντιστοιχεί, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, σε περίπου 17 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως.
Εμπόριο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων
Η υγειονομική και φυτοϋγειονομική συμφωνία προβλέπει ότι η διακίνηση ζώων, φυτών και προϊόντων ζωικής ή φυτικής προέλευσης θα μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς τα πιστοποιητικά και τους ελέγχους που απαιτούνται σήμερα. Τα οφέλη της συμφωνίας θα επεκταθούν και στις αποστολές από τη Μεγάλη Βρετανία προς τη Βόρεια Ιρλανδία. Ως ημερομηνία έναρξης της εφαρμογής έχει οριστεί η 1η Μαρτίου 2028. Η συμφωνία αποσκοπεί στη διευκόλυνση των εμπορικών ροών μεταξύ των δύο πλευρών, καθώς και στη μείωση των διοικητικών διαδικασιών που συνοδεύουν σήμερα τη διακίνηση των συγκεκριμένων προϊόντων.
Εκπομπές άνθρακα και βρετανικές εξαγωγές
Η δεύτερη συμφωνία αφορά το κόστος των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Μετά το Brexit, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει στο Ηνωμένο Βασίλειο περιβαλλοντικούς δασμούς, όπως προβλέπονται από τον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα, γνωστό ως CBAM, για τις τρίτες χώρες. Οι συγκεκριμένες επιβαρύνσεις κοστίζουν στη βρετανική οικονομία έως και 3,8 δισεκατομμύρια λίρες κάθε χρόνο. Αφορούν κυρίως τη χαλυβουργία και τη βιομηχανία αλουμινίου. Η συμφωνία προβλέπει ότι εντός του 2028 θα έχει ολοκληρωθεί η σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι εταιρείες που επιβαρύνονται σήμερα από το συγκεκριμένο κόστος θα απαλλαγούν από τους σχετικούς δασμούς.
Κινητικότητα νέων και συμμετοχή στο Erasmus+
Σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα κινητικότητας των νέων, συμφωνήθηκε ότι έως 100.000 νέοι από κάθε πλευρά θα μπορούν να διαμένουν για διάστημα έως τρία χρόνια στην άλλη πλευρά. Η παραμονή θα μπορεί να αφορά εργασία, σπουδές, εθελοντισμό ή ταξίδια. Στόχος είναι η συμφωνία να εφαρμοστεί το αργότερο το 2028, ενώ οι δυνατότητες του προγράμματος προβλέπεται να είναι διαθέσιμες στους νέους έως τον Ιανουάριο του 2030. Παράλληλα, συμφωνήθηκε η επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στο πρόγραμμα Erasmus+ από το 2027. Για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα, οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να ολοκληρώσουν μέσα σε έξι μήνες χωριστές διαπραγματεύσεις. Οι διαπραγματεύσεις θα καλύπτουν τόσο τους φοιτητές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που σπουδάζουν στη Βρετανία όσο και τους Βρετανούς φοιτητές που σπουδάζουν σε χώρες της ΕΕ.
Η επόμενη φάση των σχέσεων
Στην κοινή συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν αμέσως μετά την υπογραφή των συμφωνιών, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, επιθυμεί να εξετάσει ανεπίσημα με τις Βρυξέλλες τις επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση μεταξύ των δύο πλευρών. Όπως ανέφερε, η σχετική συζήτηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί πριν από την επόμενη σύνοδο, την οποία υπολογίζει ότι θα διεξαχθεί την ίδια περίοδο του επόμενου έτους. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε από την πλευρά της ότι είναι ανοιχτή σε μια ευρύτερη συζήτηση για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Ηνωμένο Βασίλειο. Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η τοποθέτηση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος ανέφερε ότι η ΕΕ επιδιώκει την όσο το δυνατόν στενότερη σχέση με τη Βρετανία. Ο Αντόνιο Κόστα τόνισε, ωστόσο, ότι οι τέσσερις ελευθερίες της ενιαίας αγοράς παραμένουν αδιαπραγμάτευτες.



