Σε δύσκολη θέση βρίσκονται οι Έλληνες ελαιοπαραγωγοί, καθώς η αναμενόμενη αύξηση της παραγωγής ελαιολάδου την περίοδο 2026-2027 δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση του εισοδήματός τους, με τις τιμές παραγωγού να υποχωρούν από τα 5,95 ευρώ στα περίπου 3,5 ευρώ το κιλό σε βασικές ελαιοπαραγωγικές περιοχές, ενώ η συγκομιδή βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η ελληνική παραγωγή ελαιολάδου για την ελαιοκομική περίοδο 2026-2027 εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου τους 300.000 τόνους, έναντι 230.000 τόνων την προηγούμενη χρονιά. Η αύξηση της σοδειάς αποδίδεται στην ανάκαμψη της παραγωγής, στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και στην απουσία σημαντικών ασθενειών. Οι συνθήκες αυτές δημιουργούν προσδοκίες για προϊόν υψηλής ποιότητας. Στην αγορά, ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται για τους παραγωγούς είναι διαφορετική, καθώς η αυξημένη προσφορά, τα αποθέματα και η περιορισμένη ζήτηση ασκούν πίεση στις τιμές.
Από τα 5,95 ευρώ στα περίπου 3,5 ευρώ το κιλό
Η μεταβολή των τιμών καταγράφεται μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων. Ο ελαιοπαραγωγός Γιάννης Παυλάκος, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Παραπολιτικά 90,1 FM, ανέφερε ότι στις αρχές της φετινής περιόδου, περίπου ενάμιση μήνα πριν, οι τιμές στη Νεάπολη Λακωνίας είχαν φτάσει έως και τα 5,95 ευρώ το κιλό για το αγουρέλαιο. Στη συνέχεια, όμως, καταγράφηκε σημαντική υποχώρηση. Σήμερα, σε βασικές ελαιοπαραγωγικές περιοχές, όπως η Λακωνία, η Μεσσηνία και η Κρήτη, οι τιμές κινούνται περίπου στα 3,5 ευρώ το κιλό. Σε επιμέρους περιοχές, οι παραγωγοί λαμβάνουν περίπου 3,6 ευρώ το κιλό στην Κρήτη και 3,8 ευρώ στην Πελοπόννησο, ενώ στην Κέρκυρα οι τιμές δεν ξεπερνούν τα 3,2 ευρώ το κιλό. Η σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο αποτυπώνει την πίεση που δέχεται η αγορά. Στα μέσα Νοεμβρίου του 2025, η μέση τιμή παραγωγού για το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο στην Ελλάδα διαμορφωνόταν περίπου στα 4,75 ευρώ το κιλό. Με βάση τα σημερινά επίπεδα, η μείωση ανέρχεται σε περίπου 26,3%. Η υποχώρηση των τιμών σημειώνεται την ώρα που η συγκομιδή συνεχίζεται σε πολλές περιοχές της χώρας. Για τους παραγωγούς, το κόστος της καλλιέργειας και της συλλογής του καρπού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, καθώς οι χαμηλότερες τιμές περιορίζουν τα έσοδα από τη φετινή σοδειά.
Αιτήματα για παρεμβάσεις στην αγορά
Η πτώση των τιμών, σε συνδυασμό με τα αυξημένα αποθέματα και την περιορισμένη ζήτηση, έχει εντείνει τον προβληματισμό στον αγροτικό κόσμο. Πολλοί παραγωγοί αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να μην καλύψουν το κόστος καλλιέργειας και συγκομιδής, ενώ ορισμένοι εξετάζουν ακόμη και το ενδεχόμενο να αφήσουν τον καρπό στα δέντρα. Οι εκπρόσωποι του κλάδου ζητούν παρεμβάσεις τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από την ελληνική πολιτεία. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν κατατεθεί περιλαμβάνονται αυστηρότεροι έλεγχοι στις εισαγωγές ελαιολάδου από τρίτες χώρες, η εξέταση μέτρων για τη συγκράτηση των τιμών, καθώς και η οργανωμένη συγκέντρωση και διάθεση της παραγωγής. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη λειτουργία των συνεταιρισμών και στη δυνατότητα συλλογικής εμπορικής διάθεσης του προϊόντος. Ο δήμαρχος Πλατανιά και πρόεδρος του Συνδέσμου Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης, Ιωάννης Μαλανδράκης, ανέφερε ότι η συλλογική διάθεση μπορεί να εξασφαλίσει καλύτερους όρους πώλησης σε σχέση με τις μεμονωμένες συναλλαγές των παραγωγών. Ο ίδιος περιέγραψε μια αγορά με σημαντικά αποθέματα και περιορισμένη ζήτηση, επισημαίνοντας ότι τα χαμηλά επίπεδα των τιμών δυσκολεύουν τους ελαιοπαραγωγούς να καλύψουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις. Παράλληλα, έθεσε προς εξέταση μέτρα αποθεματοποίησης και άλλες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αποτρέψουν περαιτέρω συμπίεση των τιμών. Η διαχείριση των αποθεμάτων και η οργανωμένη διάθεση της παραγωγής αποτελούν, σύμφωνα με τις προτάσεις του κλάδου, βασικά ζητήματα για την επόμενη περίοδο.
Η Ισπανία αποσύρει το 12% της παραγωγής
Η πίεση στην αγορά ελαιολάδου δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Ανάλογες δυσκολίες αντιμετωπίζουν και άλλες σημαντικές ελαιοπαραγωγικές χώρες της Μεσογείου, οι οποίες αναζητούν τρόπους να διαχειριστούν την αυξημένη προσφορά και να προστατεύσουν τους παραγωγούς τους. Στην Ισπανία, το υπουργείο Γεωργίας έχει προχωρήσει σε μέτρο υποχρεωτικής απόσυρσης από την αγορά ποσότητας που αντιστοιχεί στο 12% της παραγωγής για την περίοδο 2026-2027. Η ποσότητα αυτή υπολογίζεται, με βάση τις σχετικές εκτιμήσεις, σε περίπου 188.000 τόνους. Οι συγκεκριμένες ποσότητες θα πρέπει να αποθηκευτούν σε ειδικούς χώρους έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Το μέτρο εντάσσεται στη διαχείριση της αυξημένης ισπανικής παραγωγής και των επιπτώσεών της στην αγορά. Η παραγωγή ελαιολάδου στην Ισπανία εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε περίπου 1,6 εκατομμύρια τόνους, καταγράφοντας αύξηση 23% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες σοδειές στην ιστορία της χώρας. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει τις ισορροπίες στη διεθνή αγορά, καθώς η Ισπανία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παραγωγούς χώρες ελαιολάδου. Η αύξηση της προσφοράς, σε συνδυασμό με τα αποθέματα και τη ζήτηση, επηρεάζει τις τιμές και στις υπόλοιπες χώρες παραγωγής.
Πρόγραμμα στήριξης στην Ιταλία
Στην Ιταλία, η προηγούμενη περίοδος ολοκληρώθηκε με αποθέματα περίπου 195.000 τόνων. Η φετινή παραγωγή αναμένεται να κινηθεί μεταξύ 260.000 και 290.000 τόνων, παρά την εκτιμώμενη μείωση κατά 15%-20% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Η τιμή του ιταλικού εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου έχει επίσης υποχωρήσει και διαμορφώνεται περίπου στα 4,8 ευρώ το κιλό. Η Ρώμη αντιδρά στις αδασμολόγητες εισαγωγές ελαιολάδου από την Τυνησία, ενώ παράλληλα ενεργοποιεί πρόγραμμα στήριξης του αγροτικού τομέα. Το πρόγραμμα, με την ονομασία Coltivaitalia, έχει συνολικό ύψος 300 εκατ. ευρώ. Προβλέπει χρηματοδότηση για την ανανέωση των ελαιώνων, νέες φυτεύσεις ποικιλιών με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, καθώς και τον εκσυγχρονισμό των αρδευτικών υποδομών. Οι παρεμβάσεις έχουν στόχο την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ξηρασίας. Παράλληλα, προβλέπονται πρόσθετοι πόροι για την αντιμετώπιση της ασθένειας της ξυλέλλας, καθώς και μέτρα για την προστασία των ελαιώνων που διαθέτουν πιστοποιήσεις Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης.
Μειωμένη παραγωγή αναμένεται στην Τυνησία
Διαφορετική είναι η εικόνα στην Τυνησία, όπου η φετινή παραγωγή αναμένεται να είναι σημαντικά χαμηλότερη σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, εξαιτίας της παρατεταμένης ξηρασίας. Η περσινή παραγωγή υπολογίζεται σε περίπου 450.000 έως 500.000 τόνους, ενώ οι εκτιμήσεις αγροτικών οργανώσεων για τη φετινή σοδειά τοποθετούν την παραγωγή μεταξύ 200.000 και 300.000 τόνων. Η μείωση στην Τυνησία συνδέεται με τις καιρικές συνθήκες και ειδικότερα με την παρατεταμένη έλλειψη βροχοπτώσεων. Σε αντίθεση με την Ισπανία, όπου η αυξημένη παραγωγή οδηγεί σε μέτρα απόσυρσης, η Τυνησία αντιμετωπίζει περιορισμό της διαθέσιμης ποσότητας. Οι εξελίξεις στις μεγάλες ελαιοπαραγωγικές χώρες επηρεάζουν άμεσα τη διεθνή αγορά στην οποία δραστηριοποιείται και η Ελλάδα. Η αύξηση της ισπανικής παραγωγής, τα αποθέματα στην Ιταλία, η μειωμένη παραγωγή στην Τυνησία και οι μεταβολές στη ζήτηση διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούνται να κινηθούν οι Έλληνες παραγωγοί. Για την ελληνική ελαιοπαραγωγή, το βασικό ζητούμενο είναι η λήψη παρεμβάσεων που θα περιορίσουν την πίεση στις τιμές και θα αποτρέψουν το ενδεχόμενο η αυξημένη φετινή παραγωγή να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση για τους παραγωγούς.
