Τις επενδύσεις άνω των 300 εκατ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των Εθνικών Ερευνητικών Κέντρων, οι οποίες χρηματοδοτούνται κυρίως από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, παρουσίασε ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, κατά τη συζήτηση για την ενίσχυση της έρευνας αιχμής στην Ευρώπη, στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψης στην Αθήνα της προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERC), καθηγήτριας Μαρίας Λεπτίν.
Ο κ. Καλαφάτης υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε ενεργό, ισότιμο και αξιόπιστο εταίρο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την έρευνα και ότι πλέον δεν περιορίζεται στην παρακολούθηση των εξελίξεων.
«Η Ελλάδα αλλάζει πίστα στην έρευνα και την καινοτομία. Μετατραπήκαμε από μια χώρα προσδοκιών σε έναν ώριμο, θεσμικά θωρακισμένο και εξαιρετικά δυναμικό περιφερειακό κόμβο τεχνολογίας αιχμής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη», τόνισε ο υφυπουργός, αναφερόμενος στην πορεία της χώρας στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας. Παρουσιάζοντας τα στοιχεία για την ελληνική έρευνα, ο Σταύρος Καλαφάτης ανέφερε ότι η Ελλάδα καταλαμβάνει την 7η θέση πανευρωπαϊκά ως προς την απορροφητικότητα κονδυλίων από το ανταγωνιστικό πρόγραμμα Horizon Europe. Παράλληλα, καταλαμβάνει τη 13η θέση διεθνώς σε ό,τι αφορά τις αναφορές ανά επιστημονική δημοσίευση. «Η έρευνα αιχμής είναι ο κεντρικός πυλώνας της εθνικής μας στρατηγικής για την οικονομία, τη γνώση και τη γεωπολιτική μας ισχύ. Η Ελλάδα δεν παρακολουθεί απλώς τις ευρωπαϊκές εξελίξεις· τις συνδιαμορφώνει», ανέφερε ο υφυπουργός, περιγράφοντας τη θέση που, όπως είπε, έχει πλέον αποκτήσει η χώρα στον ευρωπαϊκό ερευνητικό χώρο. Στο ανθρώπινο δυναμικό της έρευνας, περισσότεροι από 1.200 επιστήμονες ελληνικών φορέων περιλαμβάνονται, σύμφωνα με τη λίστα του Stanford, στο κορυφαίο 2% των ερευνητών με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, το 86% των νέων Ελλήνων διδακτόρων δηλώνει ότι δεν σκοπεύει να μεταναστεύσει στο εξωτερικό, επιλέγοντας να παραμείνει στην Ελλάδα και να συνεχίσει εδώ την επιστημονική και επαγγελματική του δραστηριότητα.
Οι επενδύσεις στις ερευνητικές υποδομές
Αναφερόμενος στις υποδομές, ο κ. Καλαφάτης χαρακτήρισε το πρόγραμμα επενδύσεων άνω των 300 εκατ. ευρώ τη μεγαλύτερη επένδυση εκσυγχρονισμού των Εθνικών Ερευνητικών Κέντρων. Όπως σημείωσε, το πρόγραμμα υλοποιείται κυρίως με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και αφορά την αναβάθμιση των δυνατοτήτων των ερευνητικών φορέων της χώρας. Στο ίδιο πλαίσιο, ανέφερε ότι ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» έχει τεθεί σε λειτουργία. Παράλληλα, αναπτύσσεται το AI Factory «PHAROS», το οποίο εγκαινίασε την ίδια ημέρα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Για την αντιμετώπιση των διοικητικών εμποδίων στην έρευνα, ο υφυπουργός ανέφερε ότι το υπουργείο Ανάπτυξης προχωρά στην απλοποίηση των διαδικασιών και υιοθετεί τις ποιοτικές αρχές αξιολόγησης του CoARA. Πρόκειται για τις αρχές που συνδέονται με την αναμόρφωση του τρόπου αξιολόγησης της έρευνας και των ερευνητών. Παράλληλα, όπως δήλωσε, θεσπίζεται μόνιμος μηχανισμός υποστήριξης και καθοδήγησης μέσω του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) και του δικτύου PRAXI. Στόχος του μηχανισμού είναι η ενίσχυση της υποστήριξης των ελληνικών ερευνητικών ομάδων και η αύξηση των επιτυχιών τους στις χρηματοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας.
Το σχέδιο για την Ελληνική Προεδρία της ΕΕ
Ενόψει της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027, ο Σταύρος Καλαφάτης εξέφρασε την πρόθεση να συνδιοργανωθεί με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας ένα εμβληματικό συνέδριο στη Θεσσαλονίκη. Η διοργάνωση, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να αναδείξει τη Θεσσαλονίκη ως «Balkan Tech Gateway» της Ευρώπης, δηλαδή ως πύλη τεχνολογίας των Βαλκανίων προς την Ευρώπη. Ο υφυπουργός σημείωσε ότι το ζήτημα είχε συζητήσει με την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας, Μαρία Λεπτίν, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στις Βρυξέλλες.
