Την απαγόρευση της συστηματικής διάθεσης κλινών ή θέσεων ύπνου σε διαμερίσματα με χρήση κατοικίας προβλέπει πρόταση νομοθετικής ρύθμισης που επεξεργάζεται το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, με στόχο την αντιμετώπιση της παράνομης υπεκμίσθωσης και της μετατροπής συμβατικών διαμερισμάτων σε “άτυπα «υπνωτήρια» έναντι τιμήματος”. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, το φαινόμενο καταγράφεται κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα και ιδιαίτερα στην Αθήνα, όπου παρέχονται συστηματικά κλίνες ή θέσεις ύπνου ανά διανυκτέρευση, συχνά χωρίς την τήρηση των προβλεπόμενων υγειονομικών, πολεοδομικών και τουριστικών προδιαγραφών.
Ως βασική αιτία για την εξάπλωση της πρακτικής επισημαίνεται η απουσία ρητής απαγόρευσης στην ισχύουσα νομοθεσία, η οποία, σύμφωνα με το υπουργείο, επιτρέπει την εκμετάλλευση νομοθετικού κενού και την αλλοίωση του χαρακτήρα των οικιστικών ζωνών.
Η πρόταση θέλει να αναδείξει ως βασικά προβλήματα τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια, λόγω της υπερσυγκέντρωσης ατόμων σε χώρους που ενδέχεται να μην διαθέτουν επαρκή αερισμό, κατάλληλες υποδομές υγιεινής, εξόδους κινδύνου ή μέτρα πυρασφάλειας. Παράλληλα, η συχνή εναλλαγή αγνώστων προσώπων, ο θόρυβος και η αίσθηση ανασφάλειας υποβαθμίζουν, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, την καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων και επηρεάζουν την κοινωνική συνοχή των πολυκατοικιών.
Στις συνέπειες του φαινομένου περιλαμβάνονται, σύμφωνα με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, η φοροδιαφυγή και ο αθέμιτος ανταγωνισμός προς τα νόμιμα ξενοδοχεία και τα επίσημα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, καθώς οι συγκεκριμένες δραστηριότητες, που όπως περιγράφονται στην πρόταση, πραγματοποιούνται χωρίς νόμιμη άδεια και χωρίς την απόδοση των αναλογούντων φόρων.
Τι θα απαγορεύεται και ποιες δραστηριότητες εξαιρούνται
Το σχέδιο διάταξης προβλέπει την απαγόρευση της συστηματικής εκμίσθωσης, υπεκμίσθωσης ή παραχώρησης μεμονωμένων κλινών και θέσεων ύπνου σε ακίνητα που έχουν πολεοδομικά χαρακτηριστεί ως κατοικίες. Ως θέση ύπνου ή κλίνη ορίζεται κάθε διαμορφωμένη υποδομή, όπως κρεβάτι, κουκέτα, στρώμα ή άλλη κατασκευή, που προορίζεται για διαμονή ή ανάπαυση.
Η απαγόρευση αφορά τη διάθεση μεμονωμένων κλινών ή τμημάτων δωματίου σε εναλλασσόμενους διαμένοντες, έναντι ανταλλάγματος και για ημερήσια ή βραχεία διάρκεια, όταν οι χρήστες δεν συνδέονται με συγγενικό ή συντροφικό δεσμό. Θα εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το αν η διάθεση πραγματοποιείται μέσω ψηφιακών πλατφορμών ή μέσω συμβατικής μίσθωσης, υπεκμίσθωσης ή παραχώρησης.
Για τη διαπίστωση της παράβασης θα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά τουλάχιστον τρία από τέσσερα κριτήρια: η διάθεση θέσεων ύπνου ανά κλίνη, η συχνή ή περιοδική εναλλαγή των χρηστών, η καταβολή άμεσου ή έμμεσου ανταλλάγματος και η διαμόρφωση ή χρήση του ακινήτου κατά τρόπο που παραπέμπει σε συλλογικό κατάλυμα, κοιτώνα ή εγκατάσταση μαζικής διαμονής.
Ποια ακίνητα εξαιρούνται της ρύθμισης
Από το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης εξαιρούνται τα ακίνητα με νόμιμη άδεια λειτουργίας ή γνωστοποίηση ως τουριστικά καταλύματα, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις που διενεργούνται σύμφωνα με το άρθρο 111 του ν. 4446/2016, καθώς και οι θεσμοθετημένες δομές φιλοξενίας, όπως ξενώνες και οικοτροφεία για αστέγους ή εξαρτημένα άτομα, αλλά και οι Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης που λειτουργούν βάσει ειδικών διατάξεων.
Έλεγχοι, σφράγιση ακινήτων και πρόστιμα
Για τους ελέγχους και τη διαπίστωση των παραβάσεων προβλέπεται η συμμετοχή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, της Οικονομικής Αστυνομίας, της Δημοτικής Αστυνομίας, των αρμόδιων πολεοδομικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών του υπουργείου Τουρισμού.
Σε περίπτωση παράβασης προβλέπεται η άμεση διακοπή της απαγορευμένης δραστηριότητας, ενώ μπορεί να επιβληθεί προσωρινή ή οριστική σφράγιση των χώρων, εφόσον διαπιστώνεται άμεσος κίνδυνος για το δημόσιο συμφέρον και συντρέχει έκτακτη ανάγκη αποτροπής του. Την εκτέλεση της σφράγισης αναλαμβάνει η Ελληνική Αστυνομία, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν καταγγελίας ή αναφοράς δημόσιας αρχής. Η παραβίαση των σφραγίδων προβλέπεται να τιμωρείται σύμφωνα με το άρθρο 178 του Ποινικού Κώδικα.
Το σχέδιο προβλέπει διοικητικό πρόστιμο 10.000 ευρώ για τον μισθωτή, υπεκμισθωτή, παραχωρησιούχο, κάτοχο ή νομέα που εκμεταλλεύεται την απαγορευμένη χρήση, την επιτρέπει ή τη διευκολύνει. Για τον εκμισθωτή προβλέπεται πρόστιμο 5.000 ευρώ, εφόσον αποδεικνύεται ότι γνώριζε την παράνομη χρήση και την ανέχθηκε, τη διευκόλυνε ή την επέτρεψε.
Εάν η δραστηριότητα συνεχιστεί μετά την κοινοποίηση της πράξης διακοπής, προβλέπεται πρόσθετο πρόστιμο 1.000 ευρώ για κάθε ημέρα συνέχισης της παράβασης, μέχρι την πλήρη συμμόρφωση και την άρση της παράνομης χρήσης. Σε περίπτωση υποτροπής, το πρόστιμο διπλασιάζεται και διατάσσεται η σφράγιση του ακινήτου, ενώ σε δεύτερη υποτροπή προβλέπεται τριπλασιασμός του ανώτατου ορίου προστίμου. Τα πρόστιμα καταβάλλονται υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, ενώ ο παραβάτης οφείλει να τα εξοφλήσει εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την παραλαβή της σχετικής συστημένης επιστολής.
Η πρόταση ορίζει ότι οι προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις επιβάλλονται ανεξάρτητα από άλλες κυρώσεις που ενδέχεται να προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία. Παράλληλα, προβλέπει τη δυνατότητα έκδοσης κοινής υπουργικής απόφασης από τους υπουργούς Προστασίας του Πολίτη, Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών, με την οποία θα καθορίζονται ειδικότερες τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές, οι διαδικασίες ελέγχου και σφράγισης, η επιβολή και είσπραξη προστίμων, η υποβολή ενστάσεων και τα απαιτούμενα πιστοποιητικά ή αδειοδοτήσεις.
