Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ενέταξε το Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία της Αργεντινής στον κατάλογο των «τρομοκρατικών οργανώσεων», κλιμακώνοντας περαιτέρω τη διπλωματική αντιπαράθεση ανάμεσα στην Τεχεράνη και το Μπουένος Άιρες. Η απόφαση ελήφθη λίγους μήνες μετά την αντίστοιχη κίνηση της Αργεντινής κατά των Φρουρών της Επανάστασης, του ιδεολογικού και στρατιωτικού βραχίονα του Ιράν.
Σε ανακοίνωσή του, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι «χαρακτηρίζει τρομοκρατικές οργανώσεις» το «Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία της Αργεντινής». Η κίνηση αυτή αποτελεί, σύμφωνα με αναλυτές, άμεση απάντηση στη σαφή πολιτική και στρατηγική ευθυγράμμιση της κυβέρνησης του προέδρου Χαβιέρ Μιλέι με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Η αντιπαράθεση Ιράν – Αργεντινής
Στα τέλη Μαρτίου, η Αργεντινή χαρακτήρισε «τρομοκρατική» οργάνωση τους Φρουρούς της Επανάστασης. Ήδη από τον Ιανουάριο είχε εντάξει στον ίδιο κατάλογο την επίλεκτη Δύναμη Αλ Κουντς, η οποία αποτελεί ειδικό τμήμα των Φρουρών και έχει ενεργό ρόλο στις επιχειρήσεις και στις περιφερειακές συμμαχίες του Ιράν.
Από την ανάληψη της εξουσίας από τον Χαβιέρ Μιλέι, τον Δεκέμβριο του 2023, η εξωτερική πολιτική της Αργεντινής έχει μετατοπιστεί εμφανώς προς την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ. Η κυβέρνηση του Μπουένος Άιρες έχει υποστηρίξει τις στρατιωτικές ενέργειες των δύο χωρών εναντίον του Ιράν, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από την Τεχεράνη.
Παράλληλα, η δικαιοσύνη της Αργεντινής θεωρεί υπεύθυνους το Ιράν και τη Χεζμπολάχ για την επίθεση στην εβραϊκή ένωση AMIA στο Μπουένος Άιρες, το 1994. Η βομβιστική επίθεση είχε προκαλέσει τον θάνατο 85 ανθρώπων και τον τραυματισμό εκατοντάδων ακόμη. Η υπόθεση εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βαθύτερες αιτίες έντασης στις σχέσεις των δύο χωρών.
Το 2019, το Ιράν υιοθέτησε νόμο που επιτρέπει στη χώρα να λαμβάνει μέτρα αντιποίνων εναντίον κρατών τα οποία χαρακτηρίζουν τρομοκρατικές οργανώσεις τις ένοπλες δυνάμεις του. Με βάση αυτό το νομικό πλαίσιο, η απόφαση εναντίον του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας της Αργεντινής εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική ανταποδοτικών ενεργειών.
Το προηγούμενο με τη Βρετανία
Η κίνηση κατά της Αργεντινής δεν είναι μεμονωμένη. Στις αρχές του μήνα, η Τεχεράνη είχε λάβει παρόμοια απόφαση εναντίον της Βρετανίας, κατατάσσοντας τη βρετανική υπηρεσία πληροφοριών MI6 στις «εχθρικές ομάδες» και το βασιλικό Πολεμικό Ναυτικό και τη βασιλική Πολεμική Αεροπορία στις «τρομοκρατικές οργανώσεις».
Η απόφαση του Ιράν ακολούθησε τη γνωστοποίηση, στα μέσα Ιουλίου, βρετανικού νόμου με τον οποίο οι Φρουροί της Επανάστασης χαρακτηρίζονται οργάνωση που συνιστά απειλή για την εθνική ασφάλεια. Η αμοιβαία χρήση χαρακτηρισμών με ιδιαίτερα βαριές πολιτικές και νομικές συνέπειες καταδεικνύει το επίπεδο της έντασης στις σχέσεις της Τεχεράνης με δυτικές κυβερνήσεις και συμμάχους τους.
Η αμερικανική προσφορά για πληροφορίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα
Την ίδια ημέρα, το Ιράν καταδίκασε και την αμερικανική προσφορά έως και 20 εκατομμυρίων δολαρίων σε όποιον παράσχει πληροφορίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Η Τεχεράνη χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «απεχθή» και ζήτησε από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να την καταδικάσουν.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, απηύθυνε επιστολή στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στον γενικό διευθυντή της ΙΑΕΑ, ζητώντας «ξεκάθαρη και απερίφραστη» καταδίκη της αμερικανικής ανακοίνωσης.
Την προηγούμενη Παρασκευή, ο αμερικανικός στρατός είχε ανακοινώσει ότι προσφέρεται αμοιβή έως 20 εκατομμύρια δολάρια, καθώς και δυνατότητα μετεγκατάστασης σε ασφαλές σημείο, σε όποιον προσφέρει αξιόπιστες πληροφορίες για εγκαταστάσεις, εξοπλισμό και προσωπικό που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η Τεχεράνη αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου και υποστηρίζει πως έχει δικαίωμα να αναπτύσσει πυρηνική ενέργεια αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς. Ωστόσο, η περιορισμένη πρόσβαση των επιθεωρητών της ΙΑΕΑ στις ιρανικές εγκαταστάσεις έχει εντείνει τις διεθνείς ανησυχίες.
Νέες απειλές και διαπραγματεύσεις
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ουσιαστικά εξάλειψαν το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα με πλήγματα εναντίον κρίσιμων υποδομών, κατά τη διάρκεια του δωδεκαήμερου πολέμου μεταξύ Ιράν και Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025.
Έκτοτε, η Τεχεράνη δεν επιτρέπει πλήρη πρόσβαση στους επιθεωρητές της ΙΑΕΑ. Παράλληλα, στον νέο πόλεμο που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου, μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εναντίον του Ιράν, στοχοθετήθηκαν εκ νέου πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας.
Διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό των εχθροπραξιών βρίσκονται σε εξέλιξη, με τη μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν. Η Τεχεράνη ζητά από την Ουάσινγκτον να αποδεσμεύσει τα περιουσιακά της στοιχεία στο εξωτερικό και να άρει τις κυρώσεις, προσφέροντας ως αντάλλαγμα το άνοιγμα του στρατηγικής σημασίας Στενού του Ορμούζ. Το Ιράν επιμένει ότι οι συζητήσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα θα πρέπει να πραγματοποιηθούν σε δεύτερο στάδιο.
«Ούτε ίχνος» εμπλουτισμένου υλικού εκτός Ιράν
Ο επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζάι, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν θα επιτρέψει να μεταφερθεί εκτός χώρας ούτε ίχνος εμπλουτισμένου υλικού. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική επίθεση θα έχει σοβαρές συνέπειες.
«Οποιαδήποτε νέα επίθεση θα αντιμετωπιστεί με τη στοχοθέτηση μακρινών αμερικανικών βάσεων», υπογράμμισε, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι αυτή την περίοδο δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον.
Σύμφωνα με δύο ιρανικές πηγές, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει εκδώσει διάταγμα που απαγορεύει την αποστολή στο εξωτερικό ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Η ΙΑΕΑ εκτιμά ότι τον Ιούνιο του 2025 το Ιράν διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, επίπεδο πολύ υψηλότερο από εκείνο που θεωρείται απαραίτητο για πολιτική χρήση.
Η απόφαση του Ιράν να χαρακτηρίσει «τρομοκρατικές οργανώσεις» το Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία της Αργεντινής αποτελεί ακόμη ένα επεισόδιο σε μια ολοένα πιο επικίνδυνη διεθνή αντιπαράθεση. Μαζί με τις εντάσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα, τις αμερικανικές κυρώσεις και τις απειλές για στρατιωτικά αντίποινα, αποτυπώνει το εύθραυστο περιβάλλον ασφαλείας στη Μέση Ανατολή και τις ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες της σύγκρουσης.
