Την πρώτη τους χειραψία αντάλλαξαν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σενζέν της Κίνας, λίγες ώρες πριν από την πολυαναμενόμενη τριμερή συνάντησή τους με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Η συνάντηση των τριών ηγετών είναι προγραμματισμένη για αύριο, Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της APEC.
Η πρώτη χειραψία Τραμπ και Πούτιν πραγματοποιήθηκε κατά την επίσημη υποδοχή των ηγετών που συμμετέχουν στη Σύνοδο, πριν από το δείπνο που παραθέτει η κινεζική ηγεσία προς τιμήν τους. Το στιγμιότυπο απέκτησε ιδιαίτερη συμβολική σημασία, καθώς σημειώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας παραμένουν εξαιρετικά τεταμένες.
Ο Σι Τζινπίνγκ και η Πρώτη Κυρία της Κίνας υποδέχθηκαν έναν προς έναν τους ηγέτες περισσότερων από 20 χωρών. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες συγκεντρώθηκαν για την καθιερωμένη οικογενειακή φωτογραφία, υπό τους ήχους ορχήστρας, σε μια τελετή που ανέδειξε τη σημασία της Συνόδου και τον κεντρικό ρόλο που επιδιώκει να διαδραματίσει το Πεκίνο.
Η τριμερής συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι στη Σενζέν
Η αυριανή συνάντηση θεωρείται ιστορική, καθώς είναι η πρώτη φορά που οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας συναντώνται σε αυτό το σχήμα σε ανώτατο επίπεδο. Παρά τη βαρύτητά της, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί μια απολύτως σαφής και λεπτομερής ατζέντα.
Οι διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις των τριών δυνάμεων περιορίζουν τις προσδοκίες για άμεσα και ουσιαστικά αποτελέσματα. Ωστόσο, και μόνο η διεξαγωγή της συνάντησης αναμένεται να στείλει σημαντικά μηνύματα για τις ισορροπίες στο διεθνές σύστημα και τον τρόπο με τον οποίο οι τρεις χώρες αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους στη διαχείριση των παγκόσμιων κρίσεων.
Ουκρανία, Ιράν και πυρηνικά στο επίκεντρο
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στο Ιράν και ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών αναμένεται να αποτελέσουν βασικά θέματα των συνομιλιών. Το ουκρανικό ζήτημα προστέθηκε το τελευταίο διάστημα στις προτεραιότητες που θέτει ο Ντόναλντ Τραμπ, παρά τις αρχικές εκτιμήσεις ότι δεν θα περιλαμβανόταν στην ατζέντα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να ασκήσει πιέσεις προς τη Μόσχα και το Πεκίνο, προκειμένου να συμβάλουν περισσότερο στις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συνάντηση, ώστε να διερευνήσει διπλωματικές διεξόδους και να διαμορφώσει ένα πλαίσιο διαλόγου μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στο ζήτημα της μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν τη συμμετοχή της Κίνας σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συμφωνιών για τον περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών, με τον Τραμπ να επιθυμεί την ένταξη του Πεκίνου στις σχετικές διαπραγματεύσεις.
Οι αναλυτές, ωστόσο, δεν αναμένουν σημαντική πρόοδο σε αυτό το πεδίο. Οι τρεις χώρες διατηρούν διαφορετικές προσεγγίσεις, ενώ τα ανταγωνιστικά τους συμφέροντα σε ζητήματα διεθνούς ασφάλειας καθιστούν δύσκολη την επίτευξη μιας κοινής συμφωνίας.
Τι επιδιώκουν ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα
Για την Ουάσινγκτον, η συνάντηση αποτελεί ευκαιρία να αναζητήσει διπλωματικές λύσεις στα ανοιχτά πολεμικά μέτωπα και να προωθήσει τις αμερικανικές θέσεις για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να εμφανιστεί ως ηγέτης που μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση μεγάλων διεθνών κρίσεων.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, επιδιώκει μια συμφωνία για την Ουκρανία που θα εξυπηρετεί τις ρωσικές θέσεις και θα διασφαλίζει τα στρατηγικά συμφέροντα της χώρας. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν προσβλέπει επίσης στην ενίσχυση του διεθνούς ρόλου της Ρωσίας και στην αξιοποίηση της τριμερούς συνάντησης για την προώθηση των διπλωματικών του επιδιώξεων.
Ταυτόχρονα, η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει τη στενή στρατηγική συνεργασία της με την Κίνα. Η παρουσία του Πεκίνου στο ίδιο τραπέζι με την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα προσφέρει στο Κρεμλίνο μια ευκαιρία να αναδείξει τη θέση του ως ισότιμου συνομιλητή των μεγάλων παγκόσμιων δυνάμεων.
Για τον Σι Τζινπίνγκ, η Σύνοδος αποτελεί σημαντική ευκαιρία να αναδείξει τον κεντρικό ρόλο της Κίνας στη διεθνή διπλωματία. Το Πεκίνο θέλει να ενισχύσει την εικόνα του ως δύναμης που μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση μεγάλων κρίσεων, διατηρώντας παράλληλα τις δικές του στρατηγικές και οικονομικές προτεραιότητες.
Ανησυχία στο Κίεβο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Η προοπτική μιας συνεννόησης ανάμεσα στις τρεις μεγάλες δυνάμεις προκαλεί προβληματισμό στο Κίεβο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο να ληφθούν αποφάσεις για κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας χωρίς την άμεση συμμετοχή των χωρών που επηρεάζονται περισσότερο από αυτές.
Ιδιαίτερα έντονος είναι ο προβληματισμός για το μέλλον της Ουκρανίας και το ενδεχόμενο διαμόρφωσης ενός πλαισίου διευθέτησης του πολέμου χωρίς ουσιαστικό ρόλο για την ουκρανική κυβέρνηση και τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Την ίδια ώρα, οι πολεμικές επιχειρήσεις συνεχίζονται. Η Ρωσία εξαπέλυσε νέα πλήγματα στην Οδησσό, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τρεις άνθρωποι. Το γεγονός αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στις διπλωματικές πρωτοβουλίες και την πραγματικότητα στο πεδίο, όπου οι συγκρούσεις παραμένουν ενεργές και οι ανθρωπιστικές συνέπειες βαριές.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο κατ’ ιδίαν συνάντησης Τραμπ – Πούτιν
Πέραν της προγραμματισμένης τριμερούς συνάντησης, το Κρεμλίνο αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ξεχωριστής συνάντησης ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι μια κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο προέδρων θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί, εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες και το ιδιαίτερα πυκνό πρόγραμμα της Συνόδου. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει επιβεβαίωση για μια τέτοια συνάντηση.
Μια διμερής επαφή θα μπορούσε να προσφέρει στους δύο ηγέτες την ευκαιρία να συζητήσουν πιο αναλυτικά το ουκρανικό ζήτημα, τις διμερείς σχέσεις και τις προοπτικές αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, η πραγματοποίησή της θα εξαρτηθεί από τις εξελίξεις και τις πολιτικές αποφάσεις της τελευταίας στιγμής.
Η μεγαλοπρεπής υποδοχή του Τραμπ και η κίνηση του Σι
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η υποδοχή που επιφύλαξε η κινεζική ηγεσία στον Αμερικανό πρόεδρο κατά την άφιξή του στη Σενζέν. Ο Σι Τζινπίνγκ, σπάζοντας το διπλωματικό πρωτόκολλο, μετέβη αυτοπροσώπως στο αεροδρόμιο για να υποδεχθεί τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ήταν η πρώτη φορά που ο Κινέζος πρόεδρος υποδέχθηκε προσωπικά ξένο ηγέτη στο αεροδρόμιο. Η τελετή ήταν ιδιαίτερα μεγαλοπρεπής, με στρατιωτικό άγημα παρατεταγμένο στην πίστα, νεαρές κοπέλες που κρατούσαν λουλούδια και αμερικανικές και κινεζικές σημαίες.
Η κίνηση του Σι είχε και συμβολικό χαρακτήρα, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ είχε υποδεχθεί προσωπικά τον Κινέζο ομόλογό του κατά την επίσκεψή του στις Ηνωμένες Πολιτείες τον περασμένο Σεπτέμβριο. Το μήνυμα ήταν σαφές: παρά τις διαφωνίες και τον στρατηγικό ανταγωνισμό, το Πεκίνο επιθυμεί να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον.
Τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας στρέφονται πλέον στην αυριανή συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι στη Σενζέν. Η έκβασή της θα δείξει αν μπορεί να αποτελέσει αφετηρία ουσιαστικής συνεννόησης ή αν θα αναδείξει εκ νέου τις βαθιές διαφορές ανάμεσα στις τρεις δυνάμεις. Σε κάθε περίπτωση, η τριμερής επαφή αναμένεται να επηρεάσει τη διεθνή διπλωματική ατζέντα και να προσφέρει κρίσιμες ενδείξεις για τις εξελίξεις στην Ουκρανία, το Ιράν και το μέτωπο των πυρηνικών εξοπλισμών.




