Οι αμερικανικές εταιρείες βιοτεχνολογίας περιορίζουν πλέον την ανοιχτή δημοσιοποίηση ερευνητικών δεδομένων, καθώς φοβούνται ότι κινεζικοί ανταγωνιστές θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν αμερικανικές επιστημονικές ανακαλύψεις για την ανάπτυξη αντίστοιχων ή ελαφρώς τροποποιημένων φαρμάκων. Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει τις ισορροπίες σε έναν κλάδο που για δεκαετίες βασιζόταν στην ελεύθερη ανταλλαγή γνώσεων, στις επιστημονικές δημοσιεύσεις και στη συνεργασία μεταξύ ερευνητών και επιχειρήσεων.
Στο παρελθόν, οι επιστήμονες και οι εταιρείες επιδίωκαν να παρουσιάζουν τα ευρήματά τους σε συνέδρια, επιστημονικές προδημοσιεύσεις και εταιρικές ιστοσελίδες. Σήμερα, όμως, η ανάγκη προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας οδηγεί πολλές αμερικανικές επιχειρήσεις σε μια πιο επιφυλακτική στάση, όπως αναφέρει δημοσίευμα των New York Times.
Οι αμερικανικές εταιρείες βιοτεχνολογίας περιορίζουν τη δημοσιοποίηση δεδομένων
Η αλλαγή είναι εμφανής τόσο σε μεγάλες όσο και σε μικρότερες εταιρείες του κλάδου. Στην Alnylam Pharmaceuticals, οι ερευνητές ακολουθούν έναν άτυπο κανόνα που τους αποτρέπει από το να αποκαλύπτουν μελέτες σε πρώιμο στάδιο ή να συζητούν μη δημοσιευμένα δεδομένα. Την πρακτική αυτή έχει επιβεβαιώσει ο ιδρυτικός διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Κρίστοφ Βέστφαλ.
Ανάλογη στάση τηρεί και ο Τζέικομπ Μπέκραφτ, επικεφαλής της Strand Therapeutics. Ο ίδιος καθυστερεί την κατάθεση αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας, προκειμένου να διατηρήσει μυστικές τις ανακαλύψεις της εταιρείας. Παράλληλα, περιορίζει την πρόσβαση σε πληροφορίες που αφορούν την πνευματική ιδιοκτησία και το εμπιστευτικό ερευνητικό υλικό, ακόμη και όταν πρόκειται για πιθανούς επενδυτές.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η συμβουλή του Αλέξις Μπορίσι, συνιδρυτή της Curie.Bio, προς τις νεοφυείς επιχειρήσεις βιοτεχνολογίας. Ο ίδιος τις προτρέπει να αποφεύγουν τις επιστημονικές δημοσιεύσεις, τις παρουσιάσεις σε συνέδρια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και τη συμμετοχή σε τέτοιες διοργανώσεις.
Ο φόβος είναι ότι, από τη στιγμή που μια πληροφορία δημοσιοποιείται, μπορεί να καταγραφεί, να αναλυθεί και να αξιοποιηθεί από ανταγωνιστές. «Από τη στιγμή που κάτι δημοσιοποιείται, καταγράφεται και παρακολουθείται», προειδοποιεί ο Μπορίσι. Για τις αμερικανικές εταιρείες βιοτεχνολογίας, η προστασία της τεχνογνωσίας δεν αποτελεί πλέον μόνο νομικό ζήτημα, αλλά κρίσιμο παράγοντα εμπορικής επιβίωσης.
Η Κίνα ενισχύει τη θέση της στον παγκόσμιο ανταγωνισμό
Η αυξανόμενη ανησυχία των αμερικανικών εταιρειών συνδέεται άμεσα με τη δυναμική ανάπτυξη της κινεζικής βιοτεχνολογίας. Το Πεκίνο έχει αναγάγει τον συγκεκριμένο τομέα σε στρατηγική προτεραιότητα, διοχετεύοντας σημαντικές κρατικές επιδοτήσεις και επενδύσεις, αντίστοιχες με εκείνες που κατευθύνονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το πενταετές αναπτυξιακό σχέδιο της Κίνας προβλέπει ότι η χώρα θα αναπτύξει τουλάχιστον το 25% των πρωτοποριακών καινοτόμων φαρμάκων παγκοσμίως μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Η πρόοδος αποτυπώνεται και στα στοιχεία για την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA, το 2015 το 48% των φαρμάκων που βρίσκονταν σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης προερχόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ μόλις το 8% προερχόταν από την Κίνα. Το 2024, τα αντίστοιχα ποσοστά είχαν διαμορφωθεί σε 37% και 32%. Η διαφορά μεταξύ των δύο χωρών έχει, επομένως, περιοριστεί σημαντικά μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία.
Ο Τζον Κρόουλι, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της BIO, εκτιμά ότι περίπου το 30% έως 35% των καινοτόμων φαρμάκων που βρίσκονται σήμερα υπό ανάπτυξη προέρχεται από την Κίνα. Παράλληλα, ορισμένες κινεζικές εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να ολοκληρώνουν κλινικές δοκιμές έως και τρεις φορές ταχύτερα και με το μισό κόστος σε σχέση με τις αμερικανικές.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στη χρηματοδότηση των μικρότερων εταιρειών βιοτεχνολογίας. Η ανάπτυξη ενός νέου φαρμάκου μπορεί να απαιτήσει από 10 έως 12 χρόνια, ενώ οι επιχειρήσεις εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ιδιώτες επενδυτές και παραμένουν ευάλωτες στις διακυμάνσεις των αγορών. Το κόστος και η διάρκεια της διαδικασίας καθιστούν την αμερικανική βιοτεχνολογία ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε ανταγωνιστές που διαθέτουν μεγαλύτερη κρατική στήριξη.
Καταγγελίες για υποκλοπή και φόβος αντιποίνων
Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται στον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης των κινεζικών επιχειρήσεων. Αμερικανικές εταιρείες καταγγέλλουν ότι ανταγωνιστές τους αξιοποιούν ερευνητικά δεδομένα και εμπορικά μυστικά χωρίς εξουσιοδότηση.
Αυτό υποστηρίζει ότι συνέβη η Revolution Medicines. Οι επιστήμονές της εργάστηκαν επί χρόνια για την ανάπτυξη ενός φαρμάκου για ασθενείς με συγκεκριμένη γονιδιακή μετάλλαξη, η οποία ευθύνεται για σχεδόν όλες τις περιπτώσεις καρκίνου του παγκρέατος. Η εταιρεία κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τον σχεδιασμό του φαρμάκου, το οποίο χαρακτηρίστηκε εξαιρετικά αποτελεσματικό.
Στη συνέχεια, όμως, Κινέζοι επιστήμονες φέρονται να παραχώρησαν άδεια εκμετάλλευσης ενός σχεδόν πανομοιότυπου φαρμάκου στην αμερικανική εταιρεία Erasca. Η Revolution Medicines υποστήριξε ότι τα εμπορικά της μυστικά «υπεξαιρέθηκαν», ενώ η Erasca αρνήθηκε τις κατηγορίες.
Αντίστοιχες καταγγελίες διατυπώνει και η Amyris. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι κινεζικές επιχειρήσεις παρουσίασαν σε εμπορικές εκθέσεις προϊόντα με δεδομένα πανομοιότυπα με εκείνα των δικών της ερευνών, παρότι η ανάπτυξή τους είχε απαιτήσει χρόνια εργασίας και εκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, πολλές αμερικανικές επιχειρήσεις αποφεύγουν να μιλήσουν δημόσια για παρόμοια περιστατικά. Ο λόγος είναι ο φόβος πιθανών αντιποίνων και ο κίνδυνος να χάσουν την πρόσβασή τους στην κινεζική αγορά. Αρκετές αμερικανικές εταιρείες εξακολουθούν να εξαρτώνται από την Κίνα για την παραγωγή φαρμάκων, την προμήθεια πρώτων υλών και τη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών.
Η επόμενη ημέρα για την αμερικανική βιοτεχνολογία
Παρά τις έντονες ανησυχίες, δεν συμφωνούν όλοι ότι η Κίνα αποτελεί απειλή που απαιτεί τον περιορισμό κάθε συνεργασίας. Ο επενδυτής Πίτερ Κολτσίνσκι υποστηρίζει ότι η απομάκρυνση από τις κινεζικές εταιρείες δεν αποτελεί απαραίτητα λύση, καθώς θα μπορούσε να στερήσει από τις αμερικανικές επιχειρήσεις πολύτιμη γνώση για τις εξελίξεις στον διεθνή ανταγωνισμό.
Η συζήτηση αφορά πλέον όχι μόνο την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά και τη διαμόρφωση μιας συνολικής στρατηγικής για το μέλλον του κλάδου. Η Εθνική Επιτροπή για την Αναδυόμενη Βιοτεχνολογία έχει ήδη προτείνει 49 μέτρα για την ενίσχυση της αμερικανικής βιοτεχνολογίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται κίνητρα για την έρευνα, επιτάχυνση των κλινικών δοκιμών και μείωση του επενδυτικού κινδύνου.
Το διακύβευμα είναι μεγάλο, καθώς η βιοτεχνολογία δεν αφορά μόνο την οικονομική ανταγωνιστικότητα ή την προστασία των εταιρικών συμφερόντων. Συνδέεται άμεσα με την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες. Οι αμερικανικές εταιρείες βιοτεχνολογίας εξακολουθούν να διατηρούν σημαντικό προβάδισμα, όμως η ενίσχυση της Κίνας δείχνει ότι αυτό το πλεονέκτημα δεν είναι δεδομένο. Όπως προειδοποιεί ο Κρόουλι, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν μπροστά, αλλά δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού.




