Τα 32 κράτη μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν τον Ιούλιο να διαθέσουν 70 δισεκατομμύρια ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία το 2026, καθώς και ισόποση χρηματοδότηση το 2027. Ωστόσο, η συμμαχία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με σημαντικό χρηματοδοτικό κενό, ύψους περίπου 7 δισεκατομμυρίων ευρώ, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για την πορεία του πολέμου.
Με λιγότερο από δύο μήνες να απομένουν έως το τέλος του έτους, τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ δήλωσαν στο Politico, υπό καθεστώς ανωνυμίας, ότι οι σύμμαχοι δεν έχουν ακόμη εξασφαλίσει το σύνολο των χρημάτων που απαιτούνται για την εκπλήρωση της δέσμευσής τους. Η ακριβής προέλευση του ελλείμματος παραμένει ασαφής, όμως οι επιπτώσεις του ενδέχεται να είναι άμεσες και σοβαρές για την Ουκρανία.
Το ΝΑΤΟ και το έλλειμμα των 7 δισεκατομμυρίων ευρώ
Το οικονομικό κενό μπορεί να περιορίσει την ικανότητα του Κιέβου να προμηθευτεί ζωτικής σημασίας στρατιωτικό εξοπλισμό, κυρίως συστήματα αεράμυνας και αναχαιτιστές που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των ρωσικών πυραύλων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Οι ρωσικές αεροπορικές επιθέσεις συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, πλήττοντας ενεργειακές υποδομές, κατοικημένες περιοχές και κρίσιμες εγκαταστάσεις σε ολόκληρη την Ουκρανία.
Το έλλειμμα έγινε γνωστό λίγο πριν από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στις 17 Νοεμβρίου. Εκεί, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναμένεται να εξετάσουν τρόπους ενίσχυσης της χρηματοδότησης, αλλά και επιτάχυνσης της μεταφοράς στρατιωτικού εξοπλισμού προς το Κίεβο. Παρά τις πιθανές νέες δεσμεύσεις, οι διπλωμάτες εκτιμούν ότι οι σύμμαχοι ίσως δεν καταφέρουν τελικά να πετύχουν τον στόχο που τέθηκε για το τρέχον έτος.
Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ, μιλώντας εκ μέρους της συμμαχίας, υπογράμμισε ότι τα κράτη μέλη συνεχίζουν να παρέχουν «ουσιαστική στρατιωτική υποστήριξη στην Ουκρανία» και εργάζονται ώστε να διασφαλίσουν ότι η χώρα θα λάβει τη βοήθεια που χρειάζεται τόσο σήμερα όσο και στο μέλλον. Η δήλωση αυτή αποτυπώνει την προσπάθεια του οργανισμού να διατηρήσει ενιαίο μέτωπο, παρά τις διαφωνίες και τις αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις.
Η έκκληση της Ουκρανίας για περισσότερη βοήθεια
Το Κίεβο έχει επανειλημμένα καλέσει τους συμμάχους του να αυξήσουν τη χρηματοδότηση και να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους. Η Ουκρανία υποστηρίζει ότι η ανάγκη για πρόσθετα όπλα και πυρομαχικά είναι πλέον επείγουσα, ιδίως ενόψει του χειμώνα και της αναμενόμενης intensification των ρωσικών επιθέσεων εναντίον της ενεργειακής υποδομής.
Κατά τη διάρκεια συνάντησης κεκλεισμένων των θυρών με τους συμμάχους, η πρέσβειρα της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, Αλιόνα Γκέτμαντσουκ, τόνισε τη σημασία της πλήρους εφαρμογής της δέσμευσης που ανέλαβαν τα κράτη μέλη στη Σύνοδο Κορυφής της Άγκυρας. Σύμφωνα με τη δέσμευση αυτή, οι σύμμαχοι οφείλουν να παράσχουν στρατιωτική υποστήριξη συνολικού ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στο Ταλίν, ζήτησε από τις κυβερνήσεις να αναζητήσουν πρόσθετους πόρους και να ενισχύσουν ιδιαίτερα την αεράμυνα της Ουκρανίας.
«Με τον χειμώνα να έρχεται και τη ρωσική επιθετικότητα να είναι αμείλικτη, οι σύμμαχοι πρέπει να κάνουν περισσότερα, ειδικά για την υποστήριξη της αεράμυνας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι δημοσιονομικές πιέσεις στην Ευρώπη
Το χρηματοδοτικό κενό αναδεικνύει τις ολοένα μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις των κρατών μελών στη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες υπήρξαν για μεγάλο διάστημα ο σημαντικότερος δωρητής, έχουν περιορίσει σχεδόν στο ελάχιστο τις νέες συνεισφορές τους από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο.
Ως αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναλάβει μεγαλύτερο βάρος. Ωστόσο, πολλές από αυτές αντιμετωπίζουν ήδη υψηλά ελλείμματα, αυξημένες κοινωνικές ανάγκες και πιέσεις για περιορισμό των δημόσιων δαπανών. Η Γερμανία, η Ολλανδία και οι σκανδιναβικές χώρες ζητούν από τους υπόλοιπους συμμάχους να αυξήσουν τη συμμετοχή τους, ώστε η οικονομική ευθύνη να κατανεμηθεί πιο ισόρροπα.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το ύψος των ποσών, αλλά και την ταχύτητα με την οποία αυτά μετατρέπονται σε πραγματική στρατιωτική βοήθεια. Για την Ουκρανία, κάθε καθυστέρηση μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Πού κατευθύνεται η χρηματοδότηση
Η χρηματοδότηση του ΝΑΤΟ προς την Ουκρανία διοχετεύεται συνήθως σε προγράμματα μη θανατηφόρας βοήθειας, όπως ιατρικός εξοπλισμός, μέσα προστασίας, καύσιμα, συστήματα επικοινωνιών και υλικοτεχνική υποστήριξη. Παράλληλα, σημαντικό μέρος της αφορά τον Κατάλογο Προτεραιοτήτων Απαιτήσεων για την Ουκρανία.
Μέσω αυτού του μηχανισμού, οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι αγοράζουν για το Κίεβο κρίσιμα αμερικανικά οπλικά συστήματα, μεταξύ των οποίων αναχαιτιστές για τα συστήματα Patriot. Η συγκεκριμένη διαδικασία επιτρέπει στις ευρωπαϊκές χώρες να αξιοποιούν αμερικανικές αμυντικές δυνατότητες, ακόμη και σε μια περίοδο κατά την οποία η άμεση αμερικανική χρηματοδότηση έχει περιοριστεί.
Το έλλειμμα των 7 δισεκατομμυρίων ευρώ δεν αποτελεί απλώς λογιστική εκκρεμότητα. Αποκαλύπτει τη δυσκολία του ΝΑΤΟ να μετατρέψει τις πολιτικές δεσμεύσεις σε σταθερή και επαρκή υποστήριξη. Καθώς ο πόλεμος εισέρχεται σε ακόμη μία κρίσιμη φάση, η ικανότητα των συμμάχων να καλύψουν το κενό θα επηρεάσει άμεσα την άμυνα της Ουκρανίας και τη συνοχή της δυτικής συμμαχίας.
