Το ιστορικό υπερωκεάνιο «S.S. United States», ένα από τα σημαντικότερα πλοία του 20ού αιώνα, πρόκειται να βυθιστεί σήμερα, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, στα ανοιχτά της Φλόριντα. Η επιχείρηση, προϋπολογισμού 13,5 εκατομμυρίων δολαρίων, αποτελεί το αποκορύφωμα ενός σχεδίου που προετοιμαζόταν εδώ και χρόνια.
Το πλοίο, που κάποτε θεωρούνταν το ταχύτερο υπερωκεάνιο στον κόσμο, θα μετατραπεί σε έναν από τους μεγαλύτερους τεχνητούς υφάλους που έχουν δημιουργηθεί από βυθισμένο πλοίο. Στόχος είναι να εξελιχθεί σε νέο υποθαλάσσιο προορισμό για δύτες και λάτρεις της αλιείας, ενώ παράλληλα να προσφέρει καταφύγιο σε θαλάσσια είδη, όπως τόνοι, ξιφίες και άλλα ψάρια του Κόλπου του Μεξικού.
Η βύθιση θα διασώσει επίσης το πλοίο από τη διάλυση, προσφέροντας μια νέα ζωή σε ένα σκαρί που υπήρξε τεχνολογικό και ναυπηγικό θαύμα από την πρώτη κιόλας ημέρα της υπηρεσίας του, το 1952.
Το υπερωκεάνιο που μετέφερε αστέρες, προέδρους και βασιλείς
Το «S.S. United States» διέσχισε τον Ατλαντικό περισσότερες από 800 φορές, μεταφέροντας επιβάτες που σημάδεψαν την πολιτική, την τέχνη και την ιστορία του 20ού αιώνα. Ανάμεσά τους βρίσκονταν οι αστέρες του Χόλιγουντ Γκρέις Κέλι και Ελίζαμπεθ Τέιλορ, ο Αμερικανός πρόεδρος Τζον Φ. Κένεντι, καθώς και ο πρώην βασιλιάς της Βρετανίας Εδουάρδος Η΄.
Το 1968, ένας νεαρός Μπιλ Κλίντον ταξίδεψε με το πλοίο προς τη Βρετανία, προκειμένου να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, πολλά χρόνια πριν εκλεγεί πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η πολυτέλεια ήταν βασικό μέρος της εμπειρίας των επιβατών. Στα εστιατόρια του πλοίου σερβίρονταν εκλεκτά πιάτα, όπως χαβιάρι, ψητή πάπια, καπνιστή βοδινή γλώσσα και μοσχαρίσιο κεφάλι με σάλτσα τύπου «εν τορτύ». Η ζωή εν πλω συνδύαζε την ταχύτητα, την άνεση και την κομψότητα, σε μια εποχή κατά την οποία τα υπερωκεάνια αποτελούσαν το κυριότερο μέσο υπερατλαντικών ταξιδιών.
«Στόχος μας ήταν να διασφαλίσουμε ότι δεν θα χαθεί για πάντα», δήλωσε ο Ντέιβιντ Λόρενς, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του οργανισμού S.S. United States Conservancy, ο οποίος έχει αναλάβει τη διατήρηση της ιστορικής κληρονομιάς του πλοίου.
Πώς θα βυθιστεί το S.S. United States χωρίς εκρηκτικά
Η βύθιση του τεράστιου υπερωκεανίου θα πραγματοποιηθεί χωρίς εκρηκτικά. Η επιλογή αυτή κρίθηκε απαραίτητη, καθώς οι ομοσπονδιακοί περιβαλλοντικοί κανονισμοί, αλλά και η νομοθεσία για τη χρήση εκρηκτικών, δεν επιτρέπουν μια τέτοια διαδικασία στην περιοχή.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της κομητείας Οκαλούσα της Φλόριντα, Νικ Τομέτσεκ, οι προετοιμασίες βασίστηκαν σε τμήματα του αρχικού συστήματος του πλοίου. Οι σωληνώσεις που χρησιμοποιούνταν για την εισαγωγή θαλασσινού νερού στο σύστημα ψύξης των λεβήτων θα αξιοποιηθούν, ώστε το νερό να εισρεύσει ελεγχόμενα στο κύτος.
Οι δεξαμενές του συστήματος έχουν αφαιρεθεί και, όταν ανοίξουν οι βαλβίδες, το θαλασσινό νερό θα αρχίσει να γεμίζει το εσωτερικό του σκάφους. Παράλληλα, τα συνεργεία έχουν ανοίξει μεγάλες οπές, διαστάσεων περίπου 3 επί 3 μέτρων, στα καταστρώματα. Περισσότερα από 400 φινιστρίνια έχουν επίσης απομακρυνθεί, ώστε να διευκολυνθεί η εισροή και η έξοδος του νερού κατά τη διαδικασία.
Οι δύο χαρακτηριστικές καπνοδόχοι του πλοίου, ύψους περίπου 20 μέτρων, έχουν αφαιρεθεί. Δεν θα καταλήξουν στον βυθό, αλλά αναμένεται να αποτελέσουν κεντρικά εκθέματα σε ένα νέο μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία του «S.S. United States».
Η ημερομηνία της επιχείρησης επισπεύστηκε κατά μία ημέρα, εξαιτίας ανησυχιών για επιδείνωση των καιρικών συνθηκών στην περιοχή.
Σε βάθος 55 μέτρων, ανοιχτά της Φλόριντα
Το πλοίο θα βυθιστεί σε βάθος περίπου 55 μέτρων. Το ανώτερο κατάστρωμά του θα βρίσκεται μόλις 18 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, γεγονός που θα επιτρέπει την πρόσβαση σε δύτες διαφορετικών επιπέδων εμπειρίας, πάντοτε υπό τις κατάλληλες συνθήκες και με την απαιτούμενη καθοδήγηση.
Το σημείο της βύθισης βρίσκεται περίπου 40 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Ντέστιν, ανάμεσα στην Πόλη του Παναμά και την Πενσακόλα, στις ακτές της Φλόριντα. Η περιοχή διαθέτει ήδη περίπου 500 τεχνητούς υφάλους, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, και αποτελεί δημοφιλή προορισμό για καταδύσεις και αλιεία.
Οι υπεύθυνοι του έργου εκτιμούν ότι το νέο ναυάγιο θα προσελκύσει επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο. Με την πάροδο του χρόνου, η μεταλλική κατασκευή του πλοίου αναμένεται να καλυφθεί από θαλάσσιους οργανισμούς, δημιουργώντας ένα σύνθετο οικοσύστημα και ενισχύοντας τη βιοποικιλότητα στην περιοχή.
Μεγαλύτερο από τον Τιτανικό και κάτοχος ιστορικού ρεκόρ ταχύτητας
Περισσότεροι από 3.000 εργαζόμενοι συμμετείχαν στην κατασκευή του υπερωκεανίου στη Βιρτζίνια, το 1950 και το 1951. Στο παρθενικό του ταξίδι, το 1952, επέβαιναν περίπου 1.700 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ένας δημοσιογράφος του Associated Press και η Μάργκαρετ Τρούμαν, κόρη του τότε Αμερικανού προέδρου Χάρι Τρούμαν.
Το πλοίο κατέγραψε μέση ταχύτητα σχεδόν 66 χιλιομέτρων την ώρα, καταρρίπτοντας κατά περίπου 7,2 χιλιόμετρα την ώρα το προηγούμενο ρεκόρ του βρετανικού «R.M.S. Queen Mary», που είχε σημειωθεί το 1938. Το επίτευγμα ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακό, καθώς το ταξίδι πραγματοποιήθηκε εν μέσω σφοδρής καταιγίδας, με ανέμους που έφταναν τα 111 χιλιόμετρα την ώρα.
Σύμφωνα με ανταπόκριση του Associated Press εκείνης της εποχής, οι άνεμοι ήταν τόσο ισχυροί ώστε παρέσυραν ακόμη και ένα τραπέζι πινγκ πονγκ από το κατάστρωμα.
Με μήκος 302 μέτρα, το «S.S. United States» ήταν κατά 33 μέτρα μεγαλύτερο από τον «Τιτανικό», ο οποίος βυθίστηκε το 1912, όταν προσέκρουσε σε παγόβουνο κατά το πρώτο του υπερατλαντικό ταξίδι.
«Ενσαρκώνει και εκφράζει ό,τι καλύτερο έχει αυτή η χώρα. Αντιπροσωπεύει την υπερηφάνεια, την ανθεκτικότητα, τη δύναμη και την ομορφιά», δήλωσε η Σούζαν Γκιμπς, εγγονή του σχεδιαστή του πλοίου.
Από σύμβολο πολυτέλειας σε τεχνητό ύφαλο
Μέχρι σήμερα, τον τίτλο του μεγαλύτερου τεχνητού υφάλου από βυθισμένο πλοίο κατείχε το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «USS Oriskany», μήκους 278 μέτρων, το οποίο βυθίστηκε το 2006 στον Κόλπο του Μεξικού, ανοιχτά της Πενσακόλα.
Οι δύο τοποθεσίες βρίσκονται αρκετά κοντά, ώστε ένας έμπειρος δύτης να μπορεί, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να επισκεφθεί και τα δύο ναυάγια την ίδια ημέρα. «Προσπαθούμε να γίνουμε ο καλύτερος καταδυτικός προορισμός στον κόσμο», δήλωσε ο Νικ Τομέτσεκ.
Το «S.S. United States» αποσύρθηκε από την ενεργό υπηρεσία το 1969. Τα επόμενα χρόνια έγιναν αρκετές προσπάθειες αξιοποίησής του, μεταξύ άλλων από επιχειρηματία του ξενοδοχειακού κλάδου και τη Norwegian Cruise Lines, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Από το 1996 μέχρι πρόσφατα παρέμενε δεμένο σε προβλήτα της Φιλαδέλφειας, με το μέλλον του να παραμένει αβέβαιο.
Η μετατροπή του σε τεχνητό ύφαλο σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής, αλλά και την αρχή μιας νέας αποστολής. Το κάποτε ταχύτερο υπερωκεάνιο του κόσμου δεν θα μεταφέρει πλέον επιβάτες στον Ατλαντικό· θα φιλοξενεί θαλάσσια ζωή και θα υποδέχεται δύτες στον βυθό του Κόλπου του Μεξικού.
«Είμαι πραγματικά πολύ χαρούμενη που καταφέραμε να διασώσουμε τμήματά του», δήλωσε η Σούζαν Γκιμπς. Έτσι, το «S.S. United States» θα συνεχίσει να αποτελεί μέρος της ιστορίας — όχι ως πλοίο που ταξιδεύει, αλλά ως ο μεγαλύτερος τεχνητός ύφαλος και ένα ζωντανό μνημείο της ναυτικής κληρονομιάς.
