Το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής ανησυχίας, καθώς οι αγορές ομολόγων πιέζονται και η στερλίνα αποδυναμώνεται.
Η πολιτική κατάσταση επιδεινώνεται διαρκώς, με επενδυτές να ανησυχούν μήπως η χώρα επιστρέψει σε συνθήκες που θυμίζουν τη δεκαετία του ’70 ή ακόμη και την κρίση αξιοπιστίας της εποχής Λιζ Τρας το 2022.
Οικονομικές ενδείξεις και ρίσκα
Το πιο ανησυχητικό μήνυμα προέρχεται από τις αγορές ομολόγων. Η απόδοση του 30ετούς βρετανικού ομολόγου άγγιξε το 5,81%, φτάνοντας το υψηλότερο επίπεδο από το 1998, ενώ το 10ετές επίπεδο ξεπέρασε το 5,13%, πρώτη φορά από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Αυτές οι αποδόσεις μεταφράζονται σε δραματική αύξηση του κόστους δανεισμού και σημαντικά προβλήματα για τη βρετανική οικονομία.
Η ανησυχία των επενδυτών εντείνεται από την πολιτική αβεβαιότητα, που συνοδεύεται από υψηλό πληθωρισμό και χαμηλή ανάπτυξη. Μια πρόσφατη ανάλυση του Guardian τονίζει ότι ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων αποτελεί ένα εκρηκτικό μίγμα, πολύ επικίνδυνο σε περιόδους πολιτικής αστάθειας.
Πολιτική κρίση και αντιπαραθέσεις
Οι πολιτικές αναταραχές επικεντρώνονται στη διακυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ, που αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη κρίση της από την ανάληψη εξουσίας το 2024. Οι προσφάτως αρνητικοί εκλογικοί απολογισμοί έχουν ξεσηκώσει πολλές φωνές αμφισβήτησης από πλευράς βουλευτών των Εργατικών.
Καθώς τέσσερις υπουργοί παραιτήθηκαν, η κίνηση του Άντι Μπέρναμ, δημάρχου Μάντσεστερ και μέλους των Εργατικών, να διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος καθιστά την πολιτική σκηνή όλο και πιο τεταμένη.
Η πορεία αυτή έχει αντίκτυπο στις αγορές, καθώς η πιθανότητα μιας πιο αριστερής ηγεσίας στους Εργατικούς προκαλεί ανησυχίες για αυξανόμενες δημόσιες δαπάνες, υψηλότερες φορολογήσεις επιχειρήσεων και χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Αυτές οι εξελίξεις μας παραπέμπουν στο σοκ του 2022 και στις καταστροφικές συνέπειες των οικονομικών πολιτικών της κυβέρνησης Τρας.
Διαρθρωτικά προβλήματα στην οικονομία
Ωστόσο, τα προβλήματα του Ηνωμένου Βασιλείου είναι πιο βαθιά και δομικά. Από το Brexit το 2020, πολλές αδυναμίες του οικονομικού μοντέλου της χώρας έχουν επιδεινωθεί. Οι παραγωγικές διαδικασίες παραμένουν πολύ χαμηλές, οι επενδύσεις είναι ασταθείς, ενώ οι πραγματικοί μισθοί διατηρούνται σε στασιμότητα.
Το Brexit συγκέντρωσε πλήγματα στην οικονομία, χάνοντας μέρος της πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά και οδηγώντας πολλές επιχειρήσεις να μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η αύξηση του κόστους ενέργειας εξαιτίας της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης προσθέτει ακόμα περισσότερες πιέσεις. Η νέα αύξηση της τιμής του πετρελαίου λόγω του πολέμου στο Ιράν επαναφέρει τους φόβους για επιστροφή του πληθωρισμού πάνω από το 4%. Ταυτόχρονα, η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς μόλις 0,7%-1%, θέτοντας το Ηνωμένο Βασίλειο μπροστά στον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, ένα σενάριο που είναι ιδιαίτερα δύσκολο να διαχειριστεί μία κυβέρνηση.
Οι διεθνείς επιπτώσεις και αντιφάσεις
Η Τράπεζα της Αγγλίας βρίσκεται υπό πίεση καθώς αν διατηρήσει υψηλά επιτόκια, θα επηρεάσει αρνητικά την οικονομία. Αν επιλέξει να τα μειώσει πρόωρα, υπάρχει κίνδυνος αναζωπύρωσης του πληθωρισμού.
Το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του βρετανικού χρέους κατέχεται από ξένους επενδυτές προσθέτει ακόμα περισσότερη ευθραυστότητα. Η Τράπεζα έχει προειδοποιήσει ότι η απόσυρση διεθνών κατόχων ομολόγων μπορεί να προκαλέσει νέα αύξηση στις αποδόσεις και πίεση στη στερλίνα.
Ο κίνδυνος εξέλιξης λαϊκιστικών και αντισυστημικών δυνάμεων, όπως το ακροδεξιό Reform UK, εντείνει περαιτέρω την αβεβαιότητα στις αγορές. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το μέλλον της πολιτικής σταθερότητας και την πιθανότητα μιας μόνιμης ραγδαίας σύνθλιψης του οικονομικού μοντέλου που διατήρησε το Ηνωμένο Βασίλειο στους κόλπους των ισχυρότερων χωρών του δυτικού κόσμου.
