Η Ελλάδα αντιμετωπίζει ένα σημαντικό ψηφιακό χάσμα στον τομέα των data centers, καθώς η συνολική εγκατεστημένη ισχύς των σχετικών υποδομών παραμένει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα. Την ίδια στιγμή, η αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες cloud, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακές εφαρμογές δημιουργεί μεγάλες ανάγκες για νέες επενδύσεις. Ωστόσο, το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου επιβαρύνει σημαντικά τα έργα και προκαλεί προβληματισμό στους δυνητικούς επενδυτές.
Data centers: Η Ελλάδα απέχει από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές αγορές
Σήμερα, οι υποδομές data centers στην Ελλάδα διαθέτουν συνολική ισχύ περίπου 30 MW και καταναλώνουν μόλις το 0,1% της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται στη χώρα. Η επίδοση αυτή είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες με παρόμοια δημογραφικά χαρακτηριστικά.
Ενδεικτική είναι η σύγκριση με την Αυστρία, όπου η συνολική ισχύς των data centers ανέρχεται περίπου στα 150 MW. Η διαφορά μεταξύ των δύο χωρών παραμένει μεγάλη, ακόμη και αν ολοκληρωθούν τα έργα που βρίσκονται σήμερα σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής. Με την ολοκλήρωσή τους, η ισχύς των ελληνικών υποδομών εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στα 40-60 MW.
Τα στοιχεία παρουσίασε ο πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Data Center, Α. Μπεχράκης, κατά την πρώτη συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσε ο σύνδεσμος για εκπροσώπους των μέσων ενημέρωσης. Όπως επισημάνθηκε, η χώρα διαθέτει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, όμως χρειάζεται ένα σταθερό, ανταγωνιστικό και προβλέψιμο επενδυτικό περιβάλλον.
Νέες επιβαρύνσεις για επενδύσεις σε data centers
Η προσπάθεια κάλυψης του ψηφιακού κενού δυσκολεύει από το νέο πλαίσιο για τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου. Οι νέοι κανόνες προβλέπουν σημαντικές οικονομικές δεσμεύσεις, πρόσθετα τέλη και περιβαλλοντικές υποχρεώσεις, οι οποίες αυξάνουν το κόστος υλοποίησης και λειτουργίας των έργων.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:
– Εγγυητική επιστολή ύψους 200.000 ευρώ ανά MW.
– Ετήσιο ειδικό τέλος 15.000 ευρώ ανά MW.
– Υποχρέωση κάλυψης τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
– Κάλυψη του κόστους για τα αναγκαία έργα σύνδεσης και ενίσχυσης του ηλεκτρικού συστήματος.
Για ένα data center ισχύος 100 MW, μόνο η εγγυητική επιστολή αντιστοιχεί σε χρηματοοικονομική δέσμευση ύψους 20 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, το ετήσιο ειδικό τέλος φτάνει τα 1,5 εκατ. ευρώ για την ίδια εγκατάσταση. Τα ποσά αυτά προστίθενται στις δαπάνες για την αγορά ή μίσθωση γης, την κατασκευή των εγκαταστάσεων, τον εξοπλισμό, την ψύξη, την ασφάλεια και τη σύνδεση με το δίκτυο.
Η συνολική εικόνα μπορεί να καταστήσει ορισμένα έργα λιγότερο ελκυστικά, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς επενδυτές συγκρίνουν συνεχώς διαφορετικές αγορές και αναζητούν τις καλύτερες συνθήκες εγκατάστασης.
Η πρόκληση της κάλυψης από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας
Η υποχρέωση κάλυψης τουλάχιστον του 60% της κατανάλωσης από ΑΠΕ δημιουργεί μια επιπλέον σύνθετη παράμετρο για τα data centers. Οι εγκαταστάσεις απαιτούν αδιάλειπτη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οποιαδήποτε διακοπή μπορεί να επηρεάσει κρίσιμες ψηφιακές υπηρεσίες και να προκαλέσει σημαντικές οικονομικές απώλειες.
Για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών τους, οι επενδυτές θα πρέπει να συνεργαστούν με εταιρείες που αναπτύσσουν φωτοβολταϊκά ή αιολικά πάρκα, είτε μέσω διμερών συμβάσεων προμήθειας ενέργειας είτε μέσω άλλων μηχανισμών. Αυτό σημαίνει ότι η υλοποίηση ενός data center εξαρτάται και από την έγκαιρη ανάπτυξη τρίτων ενεργειακών έργων.
Η απαίτηση αυτή μπορεί να ενισχύσει τη χρήση καθαρής ενέργειας και να συμβάλει στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των υποδομών. Ωστόσο, ταυτόχρονα αυξάνει τον χρόνο, το κόστος και την οργανωτική πολυπλοκότητα των επενδύσεων.
Προοπτικές για επενδύσεις ύψους 1 δισ. ευρώ
Παρά τις δυσκολίες, οι εκτιμήσεις της αγοράς παραμένουν θετικές. Μέσα στην επόμενη πενταετία θα μπορούσαν να υλοποιηθούν επενδύσεις συνολικού ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ, αυξάνοντας τη συνολική ισχύ των data centers στην Ελλάδα στα 200-250 MW.
Η ανάπτυξη αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την ελληνική οικονομία και να δημιουργήσει πρόσθετη αξία στον ευρύτερο κλάδο της πληροφορικής. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η συνολική προστιθέμενη αξία μπορεί να φτάσει έως και τα 10 δισ. ευρώ, καθώς οι υποδομές data centers λειτουργούν ως βάση για υπηρεσίες cloud, τεχνητή νοημοσύνη, τηλεπικοινωνίες, ηλεκτρονικό εμπόριο και ψηφιακές επιχειρηματικές εφαρμογές.
Ιδιαίτερα μεγάλες είναι οι ανάγκες στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Ένα AI data center ισχύος 1 GW μπορεί να απαιτήσει από 8 έως 12 δισ. ευρώ μόνο για τις βασικές υποδομές. Αν συνυπολογιστεί ο πλήρης υπολογιστικός εξοπλισμός, το συνολικό κόστος μπορεί να ανέλθει ακόμη και στα 40-50 δισ. ευρώ.
Το ζητούμενο είναι ένα σταθερό επενδυτικό περιβάλλον
Εκπρόσωποι του Greek Data Center Association αναγνωρίζουν ότι ο στόχος του νέου νομοθετικού πλαισίου είναι να περιορίσει τις κερδοσκοπικές αιτήσεις που δεσμεύουν ηλεκτρικό χώρο χωρίς να συνοδεύονται από πραγματικά έργα. Η κατεύθυνση αυτή θεωρείται θετική, καθώς μπορεί να περιορίσει τις καταχρηστικές δεσμεύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του δικτύου.
Ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος οι ίδιες ρυθμίσεις να δημιουργήσουν πρόσθετα εμπόδια για τους επενδυτές που διαθέτουν πραγματικά σχέδια και κεφάλαια. Για τους διεθνείς ομίλους, η επιλογή χώρας εγκατάστασης εξαρτάται από το συνολικό κόστος, τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος, την ταχύτητα αδειοδότησης και τη σταθερότητα του ρυθμιστικού περιβάλλοντος.
Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να περιορίσει το ψηφιακό χάσμα της στα data centers και να προσελκύσει σημαντικές επενδύσεις. Για να συμβεί αυτό, όμως, χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του ηλεκτρικού συστήματος, την προώθηση των ΑΠΕ και τη δημιουργία ενός πλαισίου που δεν θα αποθαρρύνει τα μεγάλα και μακροπρόθεσμα επενδυτικά σχέδια.
