Η κυβέρνηση ενεργοποιεί ένα νέο εργαλείο για την αντιμετώπιση της συστηματικής ασυνέπειας στους λογαριασμούς ρεύματος: τον Τειρεσία για κακοπληρωτές στην ενέργεια. Με υπουργική απόφαση που τροποποιεί έξι άρθρα του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, εισάγεται μηχανισμός καταγραφής ληξιπρόθεσμων οφειλών και εντολών απενεργοποίησης, ενώ τίθενται σαφείς κανόνες για το πότε μπλοκάρεται η αλλαγή παρόχου και πότε ένας προμηθευτής μπορεί να αρνηθεί νέα σύμβαση. Στόχος είναι να ανακοπεί το φαινόμενο των «στρατηγικών κακοπληρωτών» που αλλάζουν εταιρεία αφήνοντας χρέη πίσω τους, ένα φαινόμενο που έχει διογκώσει τις ληξιπρόθεσμες οφειλές της αγοράς στα περίπου 3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων σημαντικό μέρος προέρχεται από καταναλωτές που μετακινήθηκαν χωρίς να εξοφλήσουν.
Τι είναι ο Τειρεσίας για κακοπληρωτές στην ενέργεια και πώς λειτουργεί
Πρόκειται για βάση δεδομένων στα πρότυπα του τραπεζικού «Τειρεσία», στην οποία καταχωρίζονται:
– Ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.
– Εντολές επισήμανσης πελατών ως υπερήμερων.
– Εντολές απενεργοποίησης μετρητών λόγω χρεών.
Οι προμηθευτές αποκτούν πρόσβαση στο ιστορικό συνέπειας των υποψηφίων πελατών, ώστε να αξιολογούν τον πιστωτικό κίνδυνο πριν συνάψουν σύμβαση. Η επισήμανση δεν είναι μόνιμη: αίρεται την ίδια ημέρα που η οφειλή εξοφλείται ή ρυθμίζεται, όπως και η τυχόν εντολή απενεργοποίησης. Στην περίπτωση που ο καταναλωτής έχει ήδη αλλάξει πάροχο και έχει αφήσει απλήρωτο τον τελευταίο λογαριασμό, ο προηγούμενος προμηθευτής δεν μπορεί να ζητήσει διακοπή ρεύματος (καθώς η παροχή εκπροσωπείται από άλλη εταιρεία), αλλά υποχρεούται να καταχωρίσει την οφειλή στον ενεργειακό «Τειρεσία».
Πότε μπλοκάρεται η αλλαγή παρόχου
Η απαγόρευση αλλαγής παρόχου δεν ενεργοποιείται με την πρώτη καθυστέρηση. Τίθεται σε ισχύ όταν συντρέχει τουλάχιστον μία από τις παρακάτω προϋποθέσεις:
– Έχει υποβληθεί στον αρμόδιο Διαχειριστή εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών.
– Υπάρχουν ενεργές εντολές επισήμανσης του ίδιου πελάτη από τρεις ή περισσότερους διαφορετικούς προμηθευτές.
Με αυτόν τον τρόπο κλείνει το «παράθυρο» συνεχών μετακινήσεων μεταξύ εταιρειών από καταναλωτές που συστηματικά δεν εξοφλούν τους λογαριασμούς τους.
Υποχρεώσεις προμηθευτών πριν την επισήμανση και την απενεργοποίηση
Η νέα διαδικασία βάζει σαφές πλαίσιο επικοινωνίας και ρύθμισης πριν από οποιαδήποτε κύρωση:
– Αν ένας λογαριασμός δεν εξοφληθεί εμπρόθεσμα, το ληξιπρόθεσμο ποσό και οι τόκοι υπερημερίας πρέπει να εμφανίζονται διακριτά στον αμέσως επόμενο λογαριασμό.
– Αν παρέλθει άκαρπη και η δεύτερη προθεσμία πληρωμής, ο προμηθευτής οφείλει μέσα σε πέντε ημέρες να επικοινωνήσει με τον πελάτη, να υπενθυμίσει την οφειλή και να προτείνει διακανονισμό σε δόσεις.
– Ο καταναλωτής έχει πέντε ημέρες για να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση.
Οι όροι ρύθμισης πρέπει να είναι εύλογοι, διαφανείς και αναλογικοί, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως:
– Κατηγορία πελάτη και προφίλ κατανάλωσης.
– Ύψος της οφειλής.
– Επιτόκιο που μπορεί να εφαρμοστεί.
– Συνολική οικονομική επιβάρυνση της δόσης.
Μόνο εάν ο πελάτης απορρίψει τη ρύθμιση ή την αποδεχθεί αλλά δεν την τηρήσει, ο προμηθευτής μπορεί:
– Να καταχωρίσει εντολή επισήμανσης ως υπερήμερου στον Τειρεσία για κακοπληρωτές στην ενέργεια.
– Να εκδώσει εντολή απενεργοποίησης μετρητή και να ενημερώσει εγγράφως (έντυπα ή ηλεκτρονικά) τον πελάτη.
Αν περάσουν δέκα ημέρες από τη γραπτή ενημέρωση και η οφειλή παραμένει ανεξόφλητη ή αρρύθμιστη, ο προμηθευτής δύναται να καταγγείλει τη σύμβαση, υποβάλλοντας στον αρμόδιο Διαχειριστή δήλωση παύσης εκπροσώπησης και ενημερώνοντας σχετικά τον πελάτη. Με την εξόφληση ή τη ρύθμιση, ο προμηθευτής υποχρεούται την ίδια ημέρα να ζητήσει την άρση τόσο της επισήμανσης όσο και της εντολής απενεργοποίησης.
Πότε μπορεί να απορριφθεί αίτημα νέου πελάτη
Ο Κώδικας επιτρέπει στον προμηθευτή να αρνηθεί τη σύναψη σύμβασης όταν:
– Υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές του υποψηφίου πελάτη προς την ίδια ή άλλη εταιρεία.
– Υφίσταται έστω και μία ενεργή εντολή επισήμανσης ως υπερήμερου.
– Έχουν υποβληθεί τουλάχιστον δύο εντολές διακοπής ηλεκτροδότησης λόγω χρεών μέσα στους τελευταίους δώδεκα μήνες.
Με απλά λόγια, οι συστηματικοί κακοπληρωτές όχι μόνο δεν θα μπορούν να αλλάζουν επανειλημμένα πάροχο αφήνοντας χρέη, αλλά θα δυσκολεύονται και να βρουν νέο προμηθευτή πρόθυμο να τους ηλεκτροδοτήσει χωρίς προηγούμενο διακανονισμό.
Τι αλλάζει για τους καταναλωτές και την αγορά
Το νέο πλαίσιο επιδιώκει ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της αγοράς και τα δικαιώματα των καταναλωτών:
– Ενισχύεται η διαφάνεια, αφού κάθε βήμα πριν την απενεργοποίηση συνοδεύεται από σαφή ενημέρωση και ρεαλιστική πρόταση ρύθμισης.
– Μειώνεται το φαινόμενο «φεύγω-χωρίς-να-πληρώσω», που μετακυλίει κόστος στους συνεπείς πελάτες.
– Οι εταιρείες αποκτούν καλύτερα εργαλεία αξιολόγησης κινδύνου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε δικαιότερες τιμολογήσεις και πιο στοχευμένες πολιτικές ρυθμίσεων.
Πρακτικές συμβουλές για να αποφύγετε προβλήματα
– Επικοινωνήστε άμεσα με τον προμηθευτή αν προβλέπετε καθυστέρηση πληρωμής και ζητήστε διακανονισμό.
– Ελέγχετε προσεκτικά τους λογαριασμούς σας για τυχόν ληξιπρόθεσμα ποσά και προθεσμίες.
– Τηρήστε τους όρους κάθε ρύθμισης για να αποφύγετε επισήμανση στον Τειρεσία για κακοπληρωτές στην ενέργεια.
– Αν αλλάξετε πάροχο, βεβαιωθείτε ότι έχετε εξοφλήσει ή ρυθμίσει τους τελευταίους λογαριασμούς με τον προηγούμενο.
Συμπέρασμα
Ο Τειρεσίας για κακοπληρωτές στην ενέργεια αποτελεί μια στοχευμένη παρέμβαση για να θωρακιστεί η αγορά ηλεκτρισμού από τη συστηματική ασυνέπεια, να περιοριστούν οι μετακινήσεις με ανεξόφλητα χρέη και να προστατευθούν οι συνεπείς καταναλωτές. Με σαφή κριτήρια για το μπλοκάρισμα αλλαγής παρόχου, υποχρεώσεις διαφανούς ενημέρωσης και δίκαιους διακανονισμούς πριν από οποιαδήποτε κύρωση, το νέο σύστημα επιδιώκει να μειώσει το βάρος των 3 δισ. ευρώ σε ληξιπρόθεσμα και να επαναφέρει ισονομία στην αγορά. Για τους καταναλωτές, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: συνεργασία με τον προμηθευτή, έγκαιροι διακανονισμοί και τήρηση των όρων, ώστε η καταχώριση στον ενεργειακό «Τειρεσία» να αποφεύγεται και οι επιλογές προμηθευτή να παραμένουν ανοιχτές.
