Η ενεργειακή κρίση αυξάνει τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι αρτοποιοί στην Ελλάδα, καθώς οι υψηλές τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, των καυσίμων και των πρώτων υλών επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος παραγωγής. Τα περιθώρια κέρδους περιορίζονται, η κατανάλωση μειώνεται και οι παραδοσιακοί φούρνοι δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να διατηρήσουν τις τιμές του ψωμιού σε επίπεδα προσιτά για τα νοικοκυριά.
Οι επαγγελματίες του κλάδου προειδοποιούν ότι το ενεργειακό κόστος απειλεί τη βιωσιμότητα πολλών μικρών και μεσαίων αρτοποιείων. Παράλληλα, ζητούν άμεσα μέτρα στήριξης από την Πολιτεία, προκειμένου να περιοριστεί η επιβάρυνση των επιχειρήσεων και να αποφευχθούν νέα λουκέτα.
Ενεργειακό κόστος: Η μεγαλύτερη πρόκληση για τους φούρνους
Η παραγωγή ψωμιού απαιτεί καθημερινή και πολύωρη λειτουργία ενεργοβόρου εξοπλισμού, όπως φούρνοι, ζυμωτήρια, ψυκτικοί θάλαμοι και μηχανήματα προετοιμασίας. Επομένως, κάθε μεταβολή στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος ή των καυσίμων επηρεάζει άμεσα το συνολικό κόστος λειτουργίας.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία Αρτοποιών Ελλάδος, η μηνιαία κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ενός αρτοποιείου μπορεί να ξεπερνά τις 10.000 έως 15.000 κιλοβατώρες, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και τον εξοπλισμό που διαθέτει. Η κατανάλωση αυτή δημιουργεί ιδιαίτερα υψηλές υποχρεώσεις, ειδικά σε περιόδους κατά τις οποίες οι τιμές χονδρεμπορικής ενέργειας αυξάνονται.
Στην ανοιχτή επιστολή της 19ης Οκτωβρίου 2026, η Ομοσπονδία αναφέρει ότι η μεσοσταθμική τιμή αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε από 155,083 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον Αύγουστο του 2026 σε 187,567 ευρώ τον Σεπτέμβριο. Παράλληλα, οι εκτιμήσεις για τον Οκτώβριο έκαναν λόγο για πιθανή υπέρβαση των 190 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Οι τιμές αυτές αφορούν τη χονδρεμπορική αγορά και δεν ταυτίζονται με την τελική τιμή που καταβάλλει κάθε αρτοποιείο. Ο τελικός λογαριασμός διαμορφώνεται ανάλογα με τη σύμβαση προμήθειας, τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις, τους φόρους και τα υπόλοιπα επιμέρους κόστη. Ωστόσο, η άνοδος στη χονδρεμπορική αγορά μεταφέρεται τελικά, σε μεγάλο βαθμό, στις επιχειρήσεις.
Πόσο τζίρο χρειάζεται καθημερινά ένα αρτοποιείο
Το μέγεθος της επιβάρυνσης αποτυπώνεται στα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος του Σωματείου Αρτοποιών Μαγνησίας, Κωνσταντίνος Τσουράπας, μιλώντας στην ΕΡΤ. Χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τη δική του επιχείρηση, ανέφερε ότι το ημερήσιο κόστος για ηλεκτρικό ρεύμα ανέρχεται περίπου στα 60 ευρώ, ενώ άλλα 60 ευρώ απαιτούνται για πετρέλαιο.
Έτσι, μόνο η ενέργεια κοστίζει περίπου 120 ευρώ την ημέρα. «Είναι δυσβάσταχτο αυτό», δήλωσε ο ίδιος, εκτιμώντας ότι ένα μικρό αρτοποιείο με ανάλογες δαπάνες χρειάζεται ημερήσιο τζίρο περίπου 600 ευρώ, ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στις βασικές του υποχρεώσεις.
Το ποσό αυτό δεν αφορά καθαρό κέρδος. Από τον ημερήσιο τζίρο πρέπει να καλυφθούν το κόστος του αλευριού και των υπόλοιπων πρώτων υλών, οι μισθοί, οι ασφαλιστικές εισφορές, η φορολογία, τα ενοίκια, η συντήρηση του εξοπλισμού, οι μεταφορές και οι λοιπές λειτουργικές δαπάνες. Για πολλές μικρές επιχειρήσεις, η επίτευξη αυτού του τζίρου γίνεται ολοένα δυσκολότερη, καθώς η κατανάλωση περιορίζεται.
Μείωση της κατανάλωσης και πίεση στις τιμές
Οι αρτοποιοί προσπαθούν να απορροφήσουν μέρος των αυξήσεων, αποφεύγοντας, όσο είναι δυνατόν, νέες ανατιμήσεις στο ψωμί και στα υπόλοιπα προϊόντα. Ωστόσο, η οικονομική πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά έχει ήδη επηρεάσει τις αγοραστικές τους συνήθειες.
Εκπρόσωποι της Ομοσπονδίας έχουν επισημάνει ότι οι επιχειρήσεις επιδιώκουν να διατηρήσουν σταθερές τις τιμές για όσο διάστημα το επιτρέπουν τα οικονομικά τους περιθώρια. Παράλληλα, όμως, δεν αποκλείουν νέες αυξήσεις, εφόσον το κόστος ενέργειας και των πρώτων υλών συνεχίσει να κινείται ανοδικά.
Η μείωση της κατανάλωσης δημιουργεί έναν δύσκολο φαύλο κύκλο. Οι φούρνοι καλούνται να αντιμετωπίσουν υψηλότερα έξοδα, την ώρα που οι πωλήσεις υποχωρούν. Αν οι τιμές αυξηθούν σημαντικά, υπάρχει κίνδυνος να μειωθεί ακόμη περισσότερο η ζήτηση. Αν παραμείνουν αμετάβλητες, η επιχείρηση μπορεί να οδηγηθεί σε ζημιές.
Τα λουκέτα και ο ανταγωνισμός από τα bake off
Η Ομοσπονδία Αρτοποιών Ελλάδος εκτιμά ότι περίπου 1.500 παραδοσιακά αρτοποιεία έχουν διακόψει τη λειτουργία τους την τελευταία τριετία. Από αυτά, σύμφωνα με την πρόεδρο της Ομοσπονδίας Έλσα Κουκουμέρια, περίπου 1.200 έκλεισαν λόγω οικονομικών δυσκολιών, ενώ τα υπόλοιπα 300 δεν είχαν διάδοχη κατάσταση.
Οι αριθμοί αποτελούν εκτιμήσεις της Ομοσπονδίας και δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητη καταμέτρηση της ΕΛΣΤΑΤ ή του ΓΕΜΗ. Ο συνολικός αριθμός των παραδοσιακών αρτοποιείων που λειτουργούν στην Ελλάδα υπολογίζεται από τους εκπροσώπους του κλάδου σε περίπου 12.000.
Στην ίδια επιστολή, τα λουκέτα συνδέονται τόσο με την αύξηση του λειτουργικού κόστους όσο και με τον ανταγωνισμό από τα καταστήματα bake off. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η Ομοσπονδία, την τελευταία τριετία άνοιξαν περίπου 600 σημεία bake off, τα μισά εκ των οποίων ανήκουν σε μεγάλες αρτοβιομηχανίες.
Οι παραδοσιακοί αρτοποιοί ζητούν σαφέστερο διαχωρισμό μεταξύ των επιχειρήσεων που παράγουν ψωμί και των καταστημάτων όπου ολοκληρώνεται το ψήσιμο έτοιμων προϊόντων. Υποστηρίζουν ότι η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη για την ενημέρωση των καταναλωτών και τη διασφάλιση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού. Για το ζήτημα δεν αποκλείουν ακόμη και προσφυγή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Τι ζητούν οι αρτοποιοί από την Πολιτεία
Με την ανοιχτή επιστολή της, η Ομοσπονδία ζητά έκτακτη κρατική επιδότηση του ενεργειακού κόστους των παραδοσιακών αρτοποιείων. Όπως υποστηρίζει, οι αυξημένοι λογαριασμοί έχουν περιορίσει σημαντικά τις οικονομικές αντοχές των επιχειρήσεων και καθιστούν αναγκαία την άμεση παρέμβαση.
Η Ομοσπονδία υπενθυμίζει ότι κατά την περίοδο 2024-2025 είχε χορηγηθεί ειδική επιδότηση ηλεκτρικής ενέργειας ύψους 0,04 ευρώ ανά κιλοβατώρα για την αρτοποιία, ποσό κατά 50% υψηλότερο από την αντίστοιχη ενίσχυση για άλλες επιχειρήσεις. Ζητά την επαναφορά ανάλογου μέτρου, καθώς και συνάντηση με τους αρμόδιους φορείς για την εξέταση των προβλημάτων της βιοτεχνικής αρτοποιίας.
Το κρίσιμο στοίχημα για τους παραδοσιακούς φούρνους
Η βιωσιμότητα των παραδοσιακών αρτοποιείων εξαρτάται πλέον από την ισορροπία ανάμεσα στο κόστος παραγωγής, στις τιμές πώλησης και στη ζήτηση. Η άνοδος του ενεργειακού κόστους, οι ακριβότερες πρώτες ύλες και η μειωμένη κατανάλωση περιορίζουν τα περιθώρια επιβίωσης, ιδιαίτερα για τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις.
Οι εκτιμήσεις για περίπου 1.500 λουκέτα, παρότι δεν αποτελούν ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη καταμέτρηση, αποτυπώνουν την έντονη ανησυχία του κλάδου. Αν δεν υπάρξουν μέτρα στήριξης και ουσιαστικές παρεμβάσεις, το ενεργειακό κόστος μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη περισσότερες διακοπές λειτουργίας, αλλά και να αλλάξει τον χάρτη της αγοράς.
Το ζητούμενο για τους αρτοποιούς είναι να συνεχίσουν να προσφέρουν βασικά προϊόντα σε προσιτές τιμές, χωρίς να λειτουργούν με ζημιές. Για τους καταναλωτές, η διατήρηση των παραδοσιακών φούρνων σημαίνει πρόσβαση σε φρέσκο ψωμί και προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, αλλά και διατήρηση ενός σημαντικού κομματιού της τοπικής οικονομίας. Το ενεργειακό κόστος, επομένως, δεν αποτελεί μόνο επιχειρηματικό πρόβλημα· αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για το μέλλον της ελληνικής αρτοποιίας.
