Η πολιτική κρίση στο Ισραήλ παραμένει σε πλήρη εξέλιξη, καθώς κανένας κομματικός σχηματισμός δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία μετά τις εκλογές. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, ο Γκάντι Άιζενκοτ, ο ισχυρότερος αντίπαλος του Μπενιαμίν Νετανιάχου, έλαβε από τον πρόεδρο της χώρας, Ισαάκ Χέρτζογκ, την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Η αποστολή του, ωστόσο, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη. Οι συσχετισμοί στη νέα Βουλή δεν επιτρέπουν εύκολες συνεργασίες, ενώ τα κόμματα που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο έχουν ήδη εκφράσει σημαντικές διαφωνίες. Έτσι, τα σενάρια που εξετάζονται για σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ παραμένουν αβέβαια και εξαρτώνται από λεπτές πολιτικές ισορροπίες.
Κυβέρνηση μειοψηφίας με στήριξη αραβικού κόμματος
Ένα από τα βασικά σενάρια προβλέπει τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας, η οποία θα μπορούσε να εξασφαλίσει την ανοχή ή την κοινοβουλευτική στήριξη ενός αραβικού κόμματος. Μια τέτοια λύση θα επέτρεπε στον Άιζενκοτ να συγκροτήσει κυβέρνηση χωρίς να απαιτείται πλήρης συμμετοχή όλων των κομμάτων στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Ωστόσο, το ενδεχόμενο αυτό συναντά ισχυρές αντιδράσεις. Ο Άβιγκντορ Λίμπερμαν έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να στηρίξει μια κυβέρνηση που θα εξαρτάται από αραβικό κόμμα. Μάλιστα, έχει προειδοποιήσει ότι θα την καταψηφίσει, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια ελιγμών του εντολοδόχου πρωθυπουργού.
Μια κυβέρνηση μειοψηφίας θα ήταν, ούτως ή άλλως, ιδιαίτερα ευάλωτη. Θα έπρεπε να διαπραγματεύεται ξεχωριστά κάθε σημαντική νομοθετική πρωτοβουλία και να αντιμετωπίζει διαρκώς τον κίνδυνο απώλειας της κοινοβουλευτικής της στήριξης. Παράλληλα, οι διαφωνίες σε ζητήματα ασφάλειας, κοινωνικής πολιτικής και εθνικής ταυτότητας θα μπορούσαν να προκαλέσουν γρήγορα νέες εντάσεις.
Συνεργασία με υπερορθόδοξα κόμματα
Ένα δεύτερο σενάριο αφορά τη συνεργασία με κάποιο από τα υπερορθόδοξα κόμματα. Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να προσφέρει στον Άιζενκοτ τις απαραίτητες έδρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης, όμως θα απαιτούσε δύσκολους συμβιβασμούς και σαφείς πολιτικές δεσμεύσεις.
Το σημαντικότερο εμπόδιο σχετίζεται με το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας. Τα υπερορθόδοξα κόμματα υποστηρίζουν παραδοσιακά την εξαίρεση των μελών της κοινότητάς τους από την υποχρεωτική στράτευση, θέση που προκαλεί έντονες αντιδράσεις σε μεγάλο μέρος της ισραηλινής κοινωνίας και του πολιτικού κόσμου.
Η συμμετοχή τους σε μια κυβέρνηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρατεταμένες αντιπαραθέσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα της εθνικής άμυνας βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Από την άλλη πλευρά, χωρίς τη στήριξη των υπερορθόδοξων κομμάτων, οι διαθέσιμες επιλογές για σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης περιορίζονται ακόμη περισσότερο.
Το ενδεχόμενο κυβέρνησης εθνικής ενότητας
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η προοπτική μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Μια τέτοια λύση θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα και να ξεπεράσει, τουλάχιστον προσωρινά, το υφιστάμενο πολιτικό αδιέξοδο. Θα απαιτούσε, όμως, τη συνεργασία αντίπαλων πολιτικών στρατοπέδων, κάτι που σήμερα μοιάζει ιδιαίτερα δύσκολο.
Κεντρικό εμπόδιο αποτελεί η διεκδίκηση της πρωθυπουργίας τόσο από τον Γκάντι Άιζενκοτ όσο και από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Οι δύο πολιτικοί επιδιώκουν να διατηρήσουν τον ηγετικό ρόλο, ενώ τα περισσότερα κόμματα εμφανίζονται απρόθυμα να συμμετάσχουν σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου.
Η έντονη πολιτική πόλωση και οι διαφωνίες γύρω από την ηγεσία της χώρας καθιστούν δύσκολη την επίτευξη συμφωνίας. Ακόμη και αν δημιουργούνταν ένας ευρύτερος συνασπισμός, θα παρέμενε το ερώτημα αν θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσματικά ή αν θα κατέρρεε εξαιτίας εσωτερικών συγκρούσεων.
Το χρονοδιάγραμμα και το ενδεχόμενο νέων εκλογών
Ο Γκάντι Άιζενκοτ διαθέτει 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, ενώ προβλέπεται δυνατότητα παράτασης για ακόμη 14 ημέρες. Το χρονικό περιθώριο είναι περιορισμένο, ιδιαίτερα δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις αφορούν κόμματα με σημαντικές ιδεολογικές και πολιτικές διαφορές.
Αν δεν καταφέρει να εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ μπορεί να αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε άλλο πολιτικό αρχηγό. Σε περίπτωση που αποτύχει και η επόμενη προσπάθεια, η χώρα ενδέχεται να οδηγηθεί εκ νέου σε εκλογές.
Τα σενάρια που εξετάζονται για σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ δείχνουν ότι καμία λύση δεν είναι εύκολη ή απαλλαγμένη από πολιτικό κόστος. Η επόμενη περίοδος θα κριθεί από την ικανότητα των κομμάτων να ξεπεράσουν τις μεταξύ τους διαφωνίες και να καταλήξουν σε έναν βιώσιμο συμβιβασμό. Σε διαφορετική περίπτωση, η πολιτική αστάθεια θα συνεχιστεί και το ενδεχόμενο νέων εκλογών θα γίνει ακόμη πιο πιθανό.
