Πολιτική αβεβαιότητα επικρατεί στο Ισραήλ μετά τις εκλογές, καθώς κανένα από τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα δεν φαίνεται να εξασφαλίζει τις 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης. Τα σενάρια για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ παραμένουν ανοιχτά, ενώ η τελική κατανομή των εδρών μπορεί να επηρεαστεί από την καταμέτρηση των λεγόμενων «διπλών φακέλων».
Με την εκλογική διαδικασία να έχει ολοκληρωθεί και τα περισσότερα αποτελέσματα να έχουν γίνει γνωστά, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου και ο στρατηγός Γκανί Άιζενκοτ βρίσκονται αντιμέτωποι με μια δύσκολη πολιτική εξίσωση. Και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι μπορούν να διεκδικήσουν τη νίκη, όμως καμία δεν διαθέτει μέχρι στιγμής την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Τα σενάρια για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ
Το πρώτο βήμα ανήκει στον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτζογκ. Αφού ολοκληρωθεί η καταμέτρηση και ξεκαθαρίσει η εικόνα των εδρών, ο πρόεδρος θα πραγματοποιήσει επαφές με τους εκπροσώπους των κομμάτων. Στη συνέχεια θα αποφασίσει σε ποιον θα αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Η εντολή δεν είναι υποχρεωτικό να δοθεί στον αρχηγό του κόμματος που θα έχει συγκεντρώσει τις περισσότερες έδρες. Ο πρόεδρος έχει το δικαίωμα να επιλέξει εκείνον που θεωρεί ότι διαθέτει τις καλύτερες πιθανότητες να συγκεντρώσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη. Η διαδικασία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό, όπου οι συμμαχίες και οι μετακινήσεις βουλευτών μπορεί να κρίνουν το τελικό αποτέλεσμα.
Ο πρώτος εντολοδόχος θα έχει, κατά κανόνα, στη διάθεσή του περίπου 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση. Αν αποτύχει, η εντολή μπορεί να περάσει σε άλλο πολιτικό αρχηγό, ενώ στη συνέχεια υπάρχει η δυνατότητα παράτασης της διαδικασίας. Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, ο Νετανιάχου θα παραμένει πρωθυπουργός υπηρεσιακής κυβέρνησης.
Συμμαχίες πέρα από τα παραδοσιακά στρατόπεδα
Το δεύτερο σενάριο αφορά τη δημιουργία νέων κομματικών συμμαχιών. Ο Νετανιάχου ή ο Άιζενκοτ θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να προσελκύσουν βουλευτές από την αντίπαλη παράταξη, προκειμένου να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία των 61 εδρών.
Πρόκειται για ένα δύσκολο εγχείρημα, καθώς οι πολιτικές και προσωπικές αντιπαραθέσεις είναι έντονες. Παρ’ όλα αυτά, σε περιόδους πολιτικής κρίσης οι κομματικές γραμμές μπορεί να χαλαρώσουν, ιδιαίτερα όταν το διακύβευμα είναι η αποφυγή νέων εκλογών. Ο πρωθυπουργός έχει ήδη καλέσει όλες τις πολιτικές δυνάμεις να προσεγγίσουν τις διαπραγματεύσεις με διάθεση συμβιβασμού, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα πρέπει να αποφύγει πάση θυσία μια νέα εκλογική αναμέτρηση.
Ιδιαίτερα δύσκολη θεωρείται η συνεργασία με τα αραβικά κόμματα. Οι δύο βασικές πολιτικές πλευρές έχουν μέχρι σήμερα απορρίψει ένα τέτοιο ενδεχόμενο ή έχουν εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις. Ωστόσο, τα αποτελέσματα τους προσφέρουν σημαντικό αριθμό εδρών, γεγονός που μπορεί να τα καταστήσει ρυθμιστές των εξελίξεων.
Κυβέρνηση εθνικής ενότητας
Το τρίτο σενάριο είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τη συμμετοχή του Νετανιάχου και του Άιζενκοτ. Μια τέτοια εξέλιξη θα απαιτούσε τη συνεργασία τμημάτων των δύο μεγάλων παρατάξεων, καθώς δεν είναι βέβαιο ότι όλοι οι βουλευτές θα αποδέχονταν μια συμφωνία μεταξύ των δύο πολιτικών αντιπάλων.
Η δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως λύση σταθερότητας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένων περιφερειακών εντάσεων. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις θα ήταν εξαιρετικά δύσκολες και χρονοβόρες. Θα έπρεπε να συμφωνηθούν η κατανομή των υπουργείων, οι βασικές πολιτικές προτεραιότητες, η πρωθυπουργική θητεία και οι θέσεις των δύο πλευρών σε κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής.
Οι «διπλοί φάκελοι» που μπορεί να αλλάξουν την εικόνα
Ο σημαντικότερος αστάθμητος παράγοντας είναι οι περίπου 480.000 ψήφοι που περιλαμβάνονται στους «διπλούς φακέλους». Πρόκειται για ψήφους στρατιωτών και εφέδρων που υπηρετούν στα μέτωπα της Συρίας, του Λιβάνου και της Γάζας, αλλά και διπλωματών, αστυνομικών, εκτοπισμένων πολιτών, νοσηλευόμενων και εργαζομένων σε σωφρονιστικά ιδρύματα.
Ονομάζονται «διπλοί φάκελοι» επειδή το ψηφοδέλτιο τοποθετείται αρχικά σε έναν ανώνυμο φάκελο. Ο φάκελος αυτός μπαίνει στη συνέχεια σε δεύτερο φάκελο, ο οποίος περιλαμβάνει τα στοιχεία του ψηφοφόρου. Με αυτόν τον τρόπο ελέγχεται ότι ο εκλογέας δεν έχει ψηφίσει περισσότερες από μία φορές, χωρίς να αποκαλύπτεται η επιλογή του.
Οι ψήφοι αυτές αντιστοιχούν περίπου σε 12 έως 13 κοινοβουλευτικές έδρες και, επομένως, μπορούν να ανατρέψουν τις μέχρι τώρα ισορροπίες. Η καταμέτρησή τους αναμένεται να διαρκέσει αρκετές ημέρες, με την τελική εικόνα να διαμορφώνεται μόλις ολοκληρωθεί ο έλεγχος και επικυρωθούν τα αποτελέσματα.
Τα αραβικά κόμματα σε ρόλο ρυθμιστή
Η αυξημένη συμμετοχή στις εκλογές, η μεγαλύτερη των τελευταίων περίπου 30 ετών, δημιούργησε ένα ιδιαίτερα σύνθετο μετεκλογικό τοπίο. Τα αραβικά κόμματα κατέγραψαν πρωτόγνωρα ποσοστά και συγκέντρωσαν αριθμό εδρών που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός.
Ο Νετανιάχου υποστηρίζει ότι το Λικούντ παραμένει το μεγαλύτερο κόμμα στη χώρα και ζητά τη δημιουργία μιας ισχυρής, εθνικής δεξιάς κυβέρνησης. Παράλληλα, επανέφερε στο επίκεντρο την απειλή του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία να αντιμετωπίσει οριστικά την ιρανική απειλή. Τη στήριξή του προς τον Ισραηλινό πρωθυπουργό είχε εκφράσει προεκλογικά και ο Ντόναλντ Τραμπ.
Από την άλλη πλευρά, ο Άιζενκοτ υποστηρίζει ότι το αποτέλεσμα σηματοδοτεί την επιθυμία των ψηφοφόρων για αλλαγή ηγεσίας. Το κόμμα του φιλοδοξεί να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό χωρίς τη συμμετοχή του Νετανιάχου, όμως για να το πετύχει θα χρειαστεί να εξασφαλίσει τη στήριξη πολλών διαφορετικών πολιτικών δυνάμεων.
Τα σενάρια για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ θα εξαρτηθούν από την τελική καταμέτρηση, τις αποφάσεις του προέδρου και την ικανότητα των δύο στρατοπέδων να διαπραγματευτούν. Η απειλή νέων εκλογών παραμένει υπαρκτή, ενώ οποιαδήποτε σημαντική εξέλιξη στην περιοχή, όπως μια ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση στο Ιράν, θα μπορούσε να αλλάξει πλήρως τις πολιτικές προτεραιότητες. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι δύσκολες διαπραγματεύσεις για τη νέα κυβέρνηση μόλις ξεκίνησαν.
