Τουλάχιστον 68 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους όταν δύο τρένα υψηλής ταχύτητας, της Renfe και της Iryo, συγκρούστηκαν λίγο μετά τις 9 το πρωί της Τετάρτης, σε σημείο της σιδηροδρομικής γραμμής νότια της Μαδρίτης και κοντά στο Τολέδο.
Η σύγκρουση σημειώθηκε αφού το τρένο της Renfe έλαβε άδεια να συνεχίσει την πορεία του, παρά το ενεργό κόκκινο σήμα που είχε τεθεί σε λειτουργία λόγω ακινητοποιημένου τρένου μπροστά στη γραμμή, όπως δήλωσε ο Ισπανός υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε.
Τα σωστικά συνεργεία συνεχίζουν να ερευνούν τα συντρίμμια και τα βαγόνια, αναζητώντας ενδεχομένως και άλλες σορούς. Πρόκειται για το δεύτερο θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία μέσα στη χρονιά και το πιο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ευρώπη μετά την τραγωδία του 2013 στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, όπου έχασαν τη ζωή τους 80 άνθρωποι.
Ο Όσκαρ Πουέντε δήλωσε σε δημοσιογράφους στη Μαδρίτη ότι το κόκκινο σήμα ενεργοποιήθηκε εξαιτίας βλάβης στο σύστημα επικοινωνίας των υπολογιστών, γεγονός που σταμάτησε αυτόματα την κυκλοφορία των τρένων. Κατά τον ίδιο, στη συνέχεια ελήφθη λανθασμένη απόφαση για την επανεκκίνηση του τρένου της Renfe, κατά παράβαση του πρωτοκόλλου. «Όλη η Ισπανία πενθεί», δήλωσε ο πρωθυπουργός της χώρας, Πέδρο Σάντσεθ, λίγες ώρες μετά τη φονική σύγκρουση. «Δεν είναι αποδεκτό για μια χώρα όπως η Ισπανία να βιώνει δύο σιδηροδρομικά δυστυχήματα στο δίκτυο υψηλής ταχύτητας την ίδια χρονιά, όπως το ζήσαμε», συνέχισε, αναφερόμενος στην τραγωδία στο Ανταμούθ, με 46 νεκρούς τον Ιανουάριο στην Ανδαλουσία.
Οι εικόνες από το σημείο
Ασθενοφόρα, οχήματα γραφείων τελετών και ελικόπτερα βρίσκονταν δίπλα σε ένα από τα τρένα, σε υπερυψωμένο τμήμα της σιδηροδρομικής γραμμής. Παραμορφωμένα μέταλλα, σπασμένα τμήματα και συντρίμμια είχαν διασκορπιστεί σε πρανές, από το οποίο είχαν πέσει τουλάχιστον τρία βαγόνια. Επιβάτες που απομακρύνθηκαν από το σημείο περπατούσαν κατά μήκος κοντινού δρόμου. Κάποιοι ήταν λερωμένοι με αίμα ή είχαν επιδέσμους στα τραύματά τους, ενώ άλλοι έσπρωχναν τις βαλίτσες τους και δέχονταν νερό από εθελοντές. Ο Μιγκέλ, ο οποίος ταξίδευε μαζί με αρκετούς συναδέλφους του στο τελευταίο βαγόνι ενός από τα τρένα, περιέγραψε τη στιγμή της σύγκρουσης και όσα ακολούθησαν αμέσως μετά, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό COPE. «Ακούσαμε έναν τεράστιο θόρυβο, έναν πραγματικά δυνατό κρότο που διήρκεσε 10 δευτερόλεπτα, σαν το τρένο να επρόκειτο να εκτροχιαστεί. Από το παράθυρο της δεξιάς πλευράς, μπορούσαμε να δούμε ένα διαλυμένο τρένο», δήλωσε. Ο επικεφαλής της περιφερειακής κυβέρνησης της Καστίγια-Λα Μάντσα ανέφερε ότι ο απολογισμός των νεκρών ανήλθε στους 68. Τα σωστικά συνεργεία συνεχίζουν τις έρευνες βαγόνι προς βαγόνι, προκειμένου να εντοπίσουν τυχόν επιπλέον θύματα.
Τι αναφέρουν η Renfe, η Iryo και η Adif
Η σύγκρουση σημειώθηκε μετά το άλλο δυστύχημα του Ιανουαρίου, μεταξύ τρένων υψηλής ταχύτητας της ίδιας εταιρείας και στην ίδια γραμμή, το οποίο είχε στοιχίσει τη ζωή σε 46 ανθρώπους. Σε εκείνο το δυστύχημα, ένα τρένο εκτροχιάστηκε και προσέκρουσε σε άλλο που ερχόταν από την αντίθετη κατεύθυνση, κοντά στο Ανταμούθ, στην επαρχία της Κόρδοβα. Το δυστύχημα του Ιανουαρίου είχε προκαλέσει συζήτηση σχετικά με το επίπεδο των επενδύσεων για τη συντήρηση του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου τα τελευταία χρόνια. Πηγή που είναι ενήμερη για το δυστύχημα της Τετάρτης ανέφερε ότι ένα τρένο το οποίο εκτελούσε δρομολόγιο για λογαριασμό της ιδιωτικής κοινοπραξίας Iryo σταμάτησε κοντά στο Τολέδο, κατόπιν εντολής της Adif, του φορέα διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών. Η εντολή δόθηκε λόγω βλάβης στο σύστημα σηματοδότησης. Στη συνέχεια, τρένο της Renfe προσέκρουσε με μεγάλη ταχύτητα στο ακινητοποιημένο τρένο, με αποτέλεσμα να εκτροχιαστούν αρκετά βαγόνια και από τους δύο συρμούς, ανέφερε η ίδια πηγή. Η Renfe δήλωσε σε ανακοίνωσή της ότι το τρένο της είχε λάβει άδεια να συνεχίσει το δρομολόγιό του, όταν προσέκρουσε στο τρένο της Iryo, το οποίο παρέμενε ακινητοποιημένο «για λόγους που δεν γνωρίζουμε». «Το τρένο της Renfe συνέχισε την πορεία του σύμφωνα με τις οδηγίες και σημειώθηκε σύγκρουση. Η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων, οι συνθήκες κυκλοφορίας και οι περιστάσεις υπό τις οποίες συνέβη η πρόσκρουση θα πρέπει να εξακριβωθούν από την έρευνα», ανέφερε η Renfe. Δεν υπήρξε άμεση απάντηση από την Iryo ή την Adif σε αίτημα του πρακτορείου Reuters για σχολιασμό. Οι Αρχές δεν έδωσαν άμεσα στοιχεία για τον αριθμό των τραυματιών. Η υπουργός Υγείας, Μόνικα Γκαρθία, απηύθυνε έκκληση μέσω της πλατφόρμας X για προσφορά αίματος. Η εκπρόσωπος της περιφέρειας Καστίλη-Λα Μάντσα, Έστερ Παντίγια, δήλωσε ότι στο τρένο της Iryo επέβαιναν 147 άνθρωποι, ενώ στο τρένο της Renfe επέβαιναν 397 άνθρωποι. Η Renfe ανακοίνωσε ότι ενεργοποίησε ειδική τηλεφωνική γραμμή για τις οικογένειες των θυμάτων και εξέφρασε τα συλλυπητήριά της. Η Iryo δήλωσε ότι ενεργοποίησε τα πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης.
Οι μαρτυρίες επιβατών
Η Εντουάρντα, επιβάτιδα στο τρένο της Iryo, δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό Cadena SER ότι ένιωσε μια σφοδρή πρόσκρουση που την πέταξε προς τα εμπρός. Αρχικά πίστεψε ότι το τρένο είχε πραγματοποιήσει στάση έκτακτης ανάγκης. Αντιλήφθηκε τη σοβαρότητα του δυστυχήματος όταν είδε τραυματίες και έλαβε εντολή να εκκενώσει το τρένο. Αφού κατέβηκε από το πρανές και έφτασε σε ασφαλές σημείο, αντίκρισε, όπως περιέγραψε, μια εικόνα μεγάλης καταστροφής. Ένα τμήμα του τρένου κρεμόταν στην πλαγιά, ενώ σε ένα από τα βαγόνια είχε ξεσπάσει φωτιά. Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, μεταξύ των οποίων ένα ελικόπτερο, αστυνομικοί και ασθενοφόρα, έφτασαν στο σημείο μέσα σε περίπου 20 λεπτά, ανέφερε η ίδια. «Είδα νεκρούς», δήλωσε. Τα τρένα των εταιρειών Renfe και Iryo συγκρούστηκαν λίγο μετά τις 9 το πρωί, με αποτέλεσμα να εκτροχιαστούν δύο βαγόνια της Iryo, δήλωσε εκπρόσωπος της περιφέρειας Καστίλη-Λα Μάντσα.
Η προηγούμενη τραγωδία στην Κόρδοβα
Τα αίτια του δυστυχήματος που σημειώθηκε τον Ιανουάριο κοντά στην Κόρδοβα παραμένουν υπό διερεύνηση. Προκαταρκτική έκθεση της ισπανικής Πολιτοφυλακής, της Guardia Civil, τον Φεβρουάριο, υπέδειξε ως κύρια πιθανή αιτία ελαττώματα στη σιδηροδρομική γραμμή, στις ράγες ή στην κόλληση μεταξύ δύο τμημάτων της γραμμής. Η έκθεση άφησε, ωστόσο, ανοιχτά και άλλα επτά ενδεχόμενα. Το δυστύχημα της Τετάρτης είναι το πιο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ευρώπη μετά από εκείνο που σημειώθηκε το 2013 στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα της Ισπανίας και είχε στοιχίσει τη ζωή σε 80 ανθρώπους.
Το δυστύχημα εν μέσω προεκλογικής περιόδου
Το πρόσφατο δυστύχημα σημειώνεται ενώ η Ισπανία προετοιμάζεται για εκλογές στις 29 Νοεμβρίου. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ κατευθυνόταν προς τον τόπο του δυστυχήματος, σύμφωνα με το γραφείο του. Το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Κόμμα ακύρωσε όλες τις προεκλογικές του εκδηλώσεις, δήλωσε εκπρόσωπός του. «Συγκλονισμένος από το σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα στο Τολέδο. Η αγάπη, η αλληλεγγύη και η στήριξή μου σε όλα τα θύματα και τις οικογένειές τους», έγραψε ο Σάντσεθ στην πλατφόρμα X.
Τα στοιχεία για την ασφάλεια και τις επενδύσεις
Τα ατυχήματα, συμπεριλαμβανομένων των εκτροχιασμών και των συγκρούσεων, αυξήθηκαν από 45 το 2016 σε 57 το 2024 και σε 69 πέρυσι, σύμφωνα με την ισπανική αρχή σιδηροδρομικής ασφάλειας. Περίπου 25 εκατομμύρια επιβάτες χρησιμοποίησαν τρένα υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Ο αριθμός αυτός ήταν μειωμένος κατά περίπου 14% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters που βασίστηκε σε στοιχεία της ισπανικής αρχής ανταγωνισμού. Στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι οι επενδύσεις της Ισπανίας στη συντήρηση του δικτύου γραμμών υψηλής ταχύτητας, συνολικού μήκους περίπου 4.000 χιλιομέτρων, υστερούν σε σχέση με άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, παρά την προσπάθεια επέκτασης του δικτύου. Κατά την περίοδο 2018-2022, η Ισπανία δαπανούσε κατά μέσο όρο περίπου 1,5 δισ. ευρώ ετησίως για το δίκτυο υψηλής ταχύτητας, ποσό μεγαλύτερο από εκείνο κάθε άλλης χώρας. Η συντριπτική πλειονότητα των πόρων διατέθηκε για νέες υποδομές, ενώ περίπου το 16% προορίστηκε για τη συντήρηση, την ανανέωση και τις αναβαθμίσεις του δικτύου.
