Το 2027 χιλιάδες εργαζόμενοι θα εξετάσουν αν μπορούν να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας και να λάβουν σύνταξη. Οι βασικές επιλογές παραμένουν τρεις: πλήρης σύνταξη στα 67 με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης και μειωμένη σύνταξη στα 62, εφόσον πληρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Ωστόσο, οι συντάξεις το 2027 δεν θα κριθούν μόνο από την ηλικία του ασφαλισμένου. Καθοριστικό ρόλο έχουν ο συνολικός χρόνος ασφάλισης, η ημερομηνία πρώτης ασφάλισης, το ασφαλιστικό ταμείο, η οικογενειακή κατάσταση, η απασχόληση σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, καθώς και το εάν έχει θεμελιωθεί ή κατοχυρωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα με παλαιότερες διατάξεις.
Συντάξεις 2027: Οι τρεις βασικοί κανόνες συνταξιοδότησης
Με βάση το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο, οι γενικοί κανόνες για τη συνταξιοδότηση είναι οι εξής:
1. Πλήρης σύνταξη στα 67 με 15 έτη ασφάλισης
Η γενική προϋπόθεση για πλήρη σύνταξη είναι η συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας και τουλάχιστον 15 ετών ασφάλισης. Ο απαιτούμενος χρόνος αντιστοιχεί σε 4.500 ημέρες ασφάλισης.
Η συγκεκριμένη επιλογή αφορά κυρίως όσους δεν έχουν συγκεντρώσει 40 έτη ασφάλισης και δεν υπάγονται σε κάποια ειδική ή μεταβατική διάταξη. Για την απονομή της σύνταξης πρέπει να πληρούνται και οι υπόλοιπες προβλεπόμενες προϋποθέσεις, όπως η ασφαλιστική ικανότητα και η τακτοποίηση τυχόν εκκρεμοτήτων.
2. Πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης
Οι ασφαλισμένοι που συμπληρώνουν το 62ο έτος και έχουν τουλάχιστον 40 έτη ασφάλισης μπορούν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη. Ο απαιτούμενος χρόνος αντιστοιχεί σε 12.000 ημέρες ασφάλισης.
Ο κανόνας εφαρμόζεται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, τόσο στους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα όσο και στους υπαλλήλους του Δημοσίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, για τη συμπλήρωση της 40ετίας μπορεί να αξιοποιηθούν αναγνωρίσεις πλασματικών χρόνων, εφόσον αυτό επιτρέπεται από τη νομοθεσία.
3. Μειωμένη σύνταξη στα 62 με 15 έτη ασφάλισης
Η μειωμένη σύνταξη μπορεί να χορηγηθεί από το 62ο έτος, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, αλλά δεν αποτελεί αυτόματο δικαίωμα για όλους τους ασφαλισμένους.
Πρέπει να προβλέπεται από τις διατάξεις που διέπουν την ασφάλιση του ενδιαφερομένου και να πληρούνται πρόσθετες προϋποθέσεις. Ανάλογα με το Ταμείο και την κατηγορία ασφάλισης, μπορεί να απαιτείται συγκεκριμένος αριθμός ημερών ασφάλισης, πρόσφατη ασφαλιστική δραστηριότητα ή άλλες ειδικές προϋποθέσεις.
Η μείωση είναι μόνιμη και αφορά το εθνικό τμήμα της σύνταξης. Μπορεί να φτάσει έως και το 30% του συγκεκριμένου τμήματος, ανάλογα με το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μέχρι τη συμπλήρωση του ορίου πλήρους συνταξιοδότησης.
Ποιοι μπορούν να αποχωρήσουν πριν από τα 62
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι ασφαλισμένοι που είχαν κατοχυρώσει ή θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με παλαιότερες διατάξεις. Σε αυτούς μπορεί να περιλαμβάνονται μητέρες ανηλίκων, ασφαλισμένοι με 35ετία, 36ετία ή 37ετία, εργαζόμενοι στο Δημόσιο, καθώς και ασφαλισμένοι πρώην ειδικών Ταμείων.
Για τις περιπτώσεις αυτές δεν αρκεί να εξεταστεί ο σημερινός αριθμός ενσήμων. Απαραίτητο είναι να διαπιστωθεί πότε συμπληρώθηκαν οι απαιτούμενες ασφαλιστικές προϋποθέσεις και ποιο μεταβατικό ηλικιακό όριο αντιστοιχεί σε κάθε περίπτωση.
Όσοι είχαν κατοχυρώσει δικαίωμα έως το τέλος του 2021 δεν το χάνουν επειδή θα υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης το 2027. Μπορούν να αξιοποιήσουν το δικαίωμα σε μεταγενέστερο χρόνο, αρκεί να πληρούνται οι όροι της διάταξης που ίσχυε όταν έγινε η κατοχύρωση.
Τι ισχύει για τα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα
Ειδικές προϋποθέσεις ισχύουν για τους εργαζομένους που έχουν ασφαλιστεί στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Σε γενικές γραμμές, μπορεί να προβλέπεται πλήρης σύνταξη στα 62 με 4.500 ημέρες συνολικής ασφάλισης, από τις οποίες απαιτείται συγκεκριμένος αριθμός ημερών στα βαρέα.
Για ορισμένους παλαιούς ασφαλισμένους που έχουν συμπληρώσει 10.500 ημέρες ασφάλισης, ενδέχεται να υπάρχει δυνατότητα μειωμένης σύνταξης από το 60ό έτος. Οι προϋποθέσεις, όμως, διαφέρουν ανάλογα με την ημερομηνία ασφάλισης, τον φορέα και τον αριθμό των ημερών που πραγματοποιήθηκαν σε καθεστώς βαρέων.
Πλασματικά έτη και συμπλήρωση της 40ετίας
Οι ασφαλισμένοι που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση μπορούν να εξετάσουν την αναγνώριση πλασματικών χρόνων. Ενδεικτικά, μπορεί να αφορά στρατιωτική θητεία, χρόνο σπουδών, τέκνα, κενά ασφάλισης ή άλλες περιόδους που αναγνωρίζονται υπό συγκεκριμένους όρους.
Η αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να βοηθήσει στη συμπλήρωση της 40ετίας ή στην κατοχύρωση ενός συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε χρονικό διάστημα αναγνωρίζεται χωρίς περιορισμούς. Για κάθε κατηγορία ισχύουν διαφορετικοί κανόνες, ανώτατα όρια και προϋποθέσεις.
Τι πρέπει να ελέγξουν οι ασφαλισμένοι πριν από την αίτηση
Πριν από την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης το 2027, είναι σημαντικό να ελεγχθούν:
– ο συνολικός χρόνος ασφάλισης και οι ημέρες εργασίας,
– τα διαστήματα διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης,
– η ασφαλιστική ιστορία σε περισσότερα από ένα Ταμεία,
– τυχόν οφειλές προς τον ΕΦΚΑ,
– η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών,
– οι προϋποθέσεις για πλήρη ή μειωμένη σύνταξη,
– η ύπαρξη κατοχυρωμένου ή θεμελιωμένου δικαιώματος.
Η επιλογή της μειωμένης σύνταξης χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η μείωση είναι μόνιμη και επηρεάζει το τελικό ποσό που θα καταβάλλεται σε όλη τη διάρκεια της συνταξιοδότησης.
Συμπερασματικά, οι συντάξεις το 2027 δεν ακολουθούν ένα ενιαίο ηλικιακό όριο για όλους. Η έξοδος στα 62 ή στα 67 εξαρτάται από τον συνδυασμό ηλικίας, ασφαλιστικού χρόνου, Ταμείου, ειδικών διατάξεων και τυχόν παλαιότερων κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Για τον λόγο αυτό, κάθε ασφαλισμένος πρέπει να εξετάσει εξατομικευμένα τα στοιχεία του πριν αποφασίσει πότε θα υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης.
