Στις κάλπες προσέρχονται αύριο, Κυριακή 25 Οκτωβρίου, περίπου 6,45 εκατομμύρια ψηφοφόροι στη Σερβία, προκειμένου να εκλέξουν τους 250 βουλευτές του νέου κοινοβουλίου. Η εκλογική αναμέτρηση διεξάγεται σε ένα εξαιρετικά τεταμένο πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον και θεωρείται μία από τις πιο κρίσιμες και αμφίρροπες στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
Οι εκλογές έχουν λάβει χαρακτήρα άτυπου δημοψηφίσματος για τη 14χρονη κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη σερβική πολιτική σκηνή. Ο πρώην πρόεδρος της χώρας ηγείται του συνδυασμού «Ενωμένη Σερβία», στον οποίο συμμετέχουν το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) και μικρότερα πολιτικά κόμματα. Ο ίδιος παρουσιάζει την παράταξή του ως ένα εθνικό-πατριωτικό μέτωπο, που εγγυάται τη σταθερότητα, την εθνική κυριαρχία και τη συνέχιση της σημερινής πολιτικής πορείας.
Η «Φοιτητική Λίστα» απέναντι στον Βούτσιτς
Ο βασικός αντίπαλος του Βούτσιτς δεν είναι πλέον μόνο η παραδοσιακή αντιπολίτευση, η οποία παραμένει κατακερματισμένη και δυσκολεύεται να παρουσιάσει ενιαία πολιτική πρόταση. Στο επίκεντρο της αναμέτρησης βρίσκεται πλέον η «Φοιτητική Λίστα», ένα μαζικό κίνημα που αναδείχθηκε μέσα από τις μεγάλες διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς, της αδιαφάνειας και της κυβερνητικής αυθαιρεσίας.
Το φοιτητικό κίνημα κατάφερε να συσπειρώσει σημαντικό τμήμα της σερβικής κοινωνίας, ξεπερνώντας τα όρια των πανεπιστημίων. Οι κινητοποιήσεις του προσέλκυσαν εργαζομένους, επαγγελματικές ενώσεις, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και πολίτες που ζητούν μεγαλύτερη λογοδοσία από την πολιτική εξουσία. Η δυναμική αυτή μεταφράστηκε σε μια εκλογική προσπάθεια που φιλοδοξεί να αμφισβητήσει την πολιτική ηγεμονία του Βούτσιτς.
Η «σπίθα» για την έναρξη των κινητοποιήσεων άναψε τον Νοέμβριο του 2024, μετά την κατάρρευση του στεγάστρου στον ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ. Η τραγωδία κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους και προκάλεσε οργή, καθώς οι φοιτητές και μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης συνέδεσαν το δυστύχημα με πιθανές κακοτεχνίες, ελλιπείς ελέγχους και αδιαφανείς διαδικασίες στα έργα ανακαίνισης.
Εκλογές στη Σερβία με οριακές διαφορές
Οι δημοσκοπήσεις προδιαγράφουν μια μάχη «στήθος με στήθος». Η διαφορά ανάμεσα στα δύο βασικά στρατόπεδα εμφανίζεται οριακή και, σύμφωνα με τις διαθέσιμες μετρήσεις, δεν ξεπερνά τις δύο ποσοστιαίες μονάδες. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα δημιουργεί συνθήκες έντονης αβεβαιότητας, καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις στη συμμετοχή, στην κατανομή των αναποφάσιστων ή στην καταμέτρηση των ψήφων μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές.
Οι αναλυτές εκφράζουν φόβους ότι ένα οριακό αποτέλεσμα θα μπορούσε να αμφισβητηθεί από την πλευρά που θα ηττηθεί. Σε μια χώρα όπου η πολιτική αντιπαράθεση έχει λάβει ιδιαίτερα σκληρές διαστάσεις, η αμφισβήτηση της εκλογικής διαδικασίας ενδέχεται να προκαλέσει νέες μαζικές διαδηλώσεις και να πυροδοτήσει ταραχές την επόμενη ημέρα.
Το κλίμα επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από τη βαθιά πόλωση μεταξύ κυβέρνησης και φοιτητικού κινήματος. Το κυβερνών κόμμα έχει κατηγορήσει τους φοιτητές ως «ξένους πράκτορες», υποστηρίζοντας ότι καθοδηγούνται ή χρηματοδοτούνται από μυστικές υπηρεσίες του εξωτερικού με στόχο τη διάλυση του κράτους. Οι καταγγελίες αυτές ενισχύουν την ένταση και περιορίζουν τα περιθώρια πολιτικού διαλόγου.
Από την πλευρά τους, οι φοιτητές και οι υποστηρικτές τους κάνουν λόγο για παράνομες μεθοδεύσεις πριν από την εκλογική αναμέτρηση. Καταγγέλλουν εξαγορά ψήφων, εκβιασμούς ψηφοφόρων, τρομοκράτηση πολιτών και προληπτικές συλλήψεις ακτιβιστών. Οι καταγγελίες αυτές αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της προσοχής τόσο κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας όσο και στη διαδικασία καταμέτρησης.
Η ευρωπαϊκή προειδοποίηση και οι διεθνείς παρατηρητές
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δηλώσει ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και έχει ζητήσει να τηρηθούν απαρέγκλιτα οι δημοκρατικές αρχές σε όλα τα στάδια της εκλογικής διαδικασίας. Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κρίστιαν Βίγκαρντ, τόνισε ότι «η ορθή λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, ιδίως κατά τη διεξαγωγή εκλογών, βρίσκεται στον πυρήνα της διαδικασίας ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Την εκλογική διαδικασία στη Σερβία θα παρακολουθήσουν διεθνείς παρατηρητές από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Η παρουσία τους θεωρείται σημαντική, καθώς η αξιοπιστία της ψηφοφορίας και η διαφάνεια της καταμέτρησης θα αποτελέσουν κρίσιμα ζητήματα, ιδίως σε περίπτωση οριακού αποτελέσματος.
Οι κάλπες ανοίγουν στις 07:00 το πρωί και κλείνουν στις 20:00 το βράδυ, δηλαδή στις 21:00 ώρα Ελλάδας. Οι εκλογές στη Σερβία δεν θα κρίνουν μόνο τη σύνθεση του νέου κοινοβουλίου, αλλά και την πολιτική κατεύθυνση της χώρας. Το αποτέλεσμα θα δείξει αν ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς θα διατηρήσει τον έλεγχο ή αν η «Φοιτητική Λίστα» θα καταφέρει να μετατρέψει τις κοινωνικές κινητοποιήσεις σε εκλογική ανατροπή. Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη ημέρα αναμένεται εξίσου κρίσιμη με την ίδια την εκλογική αναμέτρηση.
