Η ροή φυσικού αερίου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει σταθερή «προς το παρόν», σύμφωνα με το τελευταίο ανακοινωθέν της Ομάδας Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο. Η διατύπωση αυτή, ωστόσο, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς για πρώτη φορά φέτος απουσιάζει από το κείμενο η μέχρι σήμερα πάγια διαβεβαίωση ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλεια εφοδιασμού.
Η αλλαγή στη φρασεολογία δεν πέρασε απαρατήρητη. Βρέθηκε στο επίκεντρο της καθημερινής ενημέρωσης των δημοσιογράφων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την εκπρόσωπο για θέματα ενέργειας, Άννα-Καΐσα Ιτκόνεν, να καλείται να διευκρινίσει αν η παράλειψη σηματοδοτεί αυξημένη ανησυχία στις Βρυξέλλες.
Η κ. Ιτκόνεν απέφυγε να απαντήσει ευθέως και περιορίστηκε να επαναλάβει ότι η κατάσταση παραμένει σταθερή για την ώρα. Η επιλογή της συγκεκριμένης διατύπωσης, πάντως, αφήνει να εννοηθεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτιμά να διατηρήσει επιφυλακτική στάση, καθώς οι συνθήκες στην ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά ενέργειας παραμένουν ιδιαίτερα ρευστές.
«Προς το παρόν» σταθερότητα, αλλά αυξημένη επαγρύπνηση
Όπως υπογράμμισε η εκπρόσωπος, η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται σε ένα διεθνές περιβάλλον «εξαιρετικά ασταθές και απρόβλεπτο». Οι τιμές ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές μπορούν να επηρεάσουν γρήγορα τόσο το κόστος όσο και τη διαθεσιμότητα του φυσικού αερίου.
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή παρακολουθεί τις εξελίξεις «πολύ στενά», χωρίς να προχωρά σε εκτιμήσεις που θα μπορούσαν να θεωρηθούν πρόωρες. Η απουσία της ρητής φράσης ότι δεν υπάρχει κίνδυνος δεν συνιστά επίσημη προειδοποίηση για άμεση κρίση, αποτελεί όμως σαφή ένδειξη ότι οι ευρωπαϊκές αρχές αποφεύγουν πλέον τις απόλυτες διαβεβαιώσεις.
Ανάλογη προσοχή παρατηρήθηκε και στην καθυστέρηση δημοσίευσης του ανακοινωθέντος. Το κείμενο συνήθως δίνεται στη δημοσιότητα αμέσως μετά τη συνεδρίαση της Ομάδας Συντονισμού, αυτή τη φορά όμως εκδόθηκε αργότερα. Η κ. Ιτκόνεν συνέστησε να μην εξαχθούν συμπεράσματα από την καθυστέρηση, χωρίς να δώσει περαιτέρω εξηγήσεις.
Τα δύο κρίσιμα ορόσημα για τον χειμώνα
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την αξιολόγηση της κατάστασης. Στις 8 Οκτωβρίου, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου, ENTSOG, αναμένεται να δημοσιεύσει την αναλυτική έκθεσή του για την ετοιμότητα της Ευρώπης ενόψει του χειμώνα.
Η έκθεση θα εξετάσει, μεταξύ άλλων, τα επίπεδα αποθήκευσης, τις διαθέσιμες υποδομές, τις δυνατότητες εισαγωγών και την ανθεκτικότητα των δικτύων σε περίπτωση αυξημένης ζήτησης ή διαταραχών στις διεθνείς ροές. Τα συμπεράσματά της αναμένεται να αποτελέσουν βασικό εργαλείο για τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών θεσμών.
Την επόμενη εβδομάδα θα συνεδριάσουν, επίσης, οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την κ. Ιτκόνεν, οι υψηλές τιμές ενέργειας και οι τρόποι αντιμετώπισής τους θα βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας. Η τελική ημερήσια διάταξη, ωστόσο, θα οριστικοποιηθεί από την ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου.
Στο επίκεντρο και ο κανονισμός για το μεθάνιο
Παράλληλα με την ασφάλεια εφοδιασμού και το κόστος ενέργειας, στο τραπέζι βρίσκεται και ο ευρωπαϊκός κανονισμός για το μεθάνιο. Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν είχε δηλώσει σε μέσα ενημέρωσης ότι κατά τις επόμενες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες η Επιτροπή θα εξετάσει διαφορετικά επίπεδα ευελιξίας, όπως έχουν ζητήσει αρκετά κράτη μέλη.
Η δήλωση αυτή προκάλεσε ερωτήματα σχετικά με το αν θα μπορούσε να υπάρξει αναθεώρηση ή ακόμη και προσωρινή αναστολή ορισμένων προβλέψεων του κανονισμού, όπως είχε συμβεί στο παρελθόν με τον κανονισμό για την αποψίλωση των δασών. Η εκπρόσωπος της Επιτροπής απέφυγε να διευκρινίσει αν εξετάζεται ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αντίθετα, τόνισε ότι «απόλυτη προτεραιότητα» παραμένει η εφαρμογή του κανονισμού. Οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων ισχύουν ήδη από τον Ιανουάριο, ενώ η Επιτροπή έχει εκδώσει πρόσφατα συστάσεις για την πρακτική εφαρμογή των νέων κανόνων.
Η βιομηχανία, ωστόσο, εξακολουθεί να εκφράζει ανησυχίες για τη νομική αβεβαιότητα, καθώς οι συστάσεις της Επιτροπής δεν είναι νομικά δεσμευτικές. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, η κ. Ιτκόνεν σημείωσε ότι οι συστάσεις δεν χρειάζεται να μεταφερθούν στο εθνικό δίκαιο. Παράλληλα, υποστήριξε ότι τα κράτη μέλη, μέσω του δικτύου των αρμόδιων αρχών, έχουν δηλώσει την πρόθεσή τους να τις ακολουθήσουν.
Η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει προτεραιότητα
Η εκπρόσωπος άφησε, πάντως, ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης πρόσθετων μέτρων, εφόσον διαπιστωθεί πρόβλημα στην ασφάλεια εφοδιασμού. Δεν θέλησε να προχωρήσει σε υποθέσεις για το είδος ή την έκταση αυτών των μέτρων, επιβεβαιώνοντας ωστόσο ότι η Επιτροπή είναι έτοιμη να εξετάσει όλες τις διαθέσιμες επιλογές αν χρειαστεί.
Η έκθεση του ENTSOG και η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ενέργειας αναμένεται να δείξουν αν η ευελιξία που προανήγγειλε ο Επίτροπος θα επηρεάσει και τον κανονισμό για το μεθάνιο. Παράλληλα, θα αποσαφηνίσουν κατά πόσο η σημερινή σταθερότητα μπορεί να διατηρηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου.
Η μετάβαση από την απόλυτη διαβεβαίωση ότι δεν υπάρχει κίνδυνος στη συγκρατημένη αναφορά σε σταθερότητα «προς το παρόν» αποτυπώνει την αυξανόμενη επιφυλακτικότητα των Βρυξελλών. Η ροή φυσικού αερίου στην Ευρώπη παραμένει σταθερή, όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι διεθνείς συνθήκες μπορούν να μεταβληθούν γρήγορα. Έτσι, το «προς το παρόν» δεν αποτελεί προειδοποίηση για άμεση κρίση, αλλά υπενθύμιση ότι η ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης εξακολουθεί να εξαρτάται από ένα εύθραυστο και απρόβλεπτο περιβάλλον.
