Σημαντικές αλλαγές στη φορολογία των προϊόντων καπνού συζητούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ανοίγοντας τον δρόμο για αυξήσεις στα τσιγάρα και σε άλλα προϊόντα νικοτίνης. Στη συνεδρίαση του Ecofin, στις 9 Νοεμβρίου 2026, αναμένεται να εξεταστεί η αναθεώρηση του ισχύοντος φορολογικού πλαισίου, με βασικό στόχο την ενίσχυση των ελάχιστων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το ενδεχόμενο οι τιμές των τσιγάρων να αυξηθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης. Σε ορισμένες χώρες, μάλιστα, έχει ήδη αναφερθεί το σενάριο ένα πακέτο να φτάσει έως και τα 12 ευρώ μέχρι το 2030. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει οριστική απόφαση ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το ύψος των αυξήσεων στην ελληνική αγορά.
Αυξήσεις στα τσιγάρα μέσω υψηλότερου ΕΦΚ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την αύξηση του ελάχιστου ευρωπαϊκού ειδικού φόρου κατανάλωσης στα τσιγάρα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, η πρόταση προβλέπει την αύξηση του ελάχιστου συντελεστή στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, από 90 ευρώ που είναι το ισχύον ευρωπαϊκό όριο.
Η αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου θεωρείται από την Κομισιόν απαραίτητη, καθώς οι κανόνες που εφαρμόζονται σήμερα κρίνονται παρωχημένοι και δεν ανταποκρίνονται στις αλλαγές που έχουν σημειωθεί στην αγορά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η μεταρρύθμιση θα συμβάλει στην προστασία της δημόσιας υγείας, ενώ παράλληλα θα προσαρμόσει τη φορολογική πολιτική στις νέες καταναλωτικές τάσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται όχι μόνο η αύξηση των φόρων στα παραδοσιακά τσιγάρα, αλλά και η διεύρυνση της φορολογικής βάσης. Νέα προϊόντα καπνού και νικοτίνης, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα υγρά αναπλήρωσης, τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης, αναμένεται να ενταχθούν πιο ξεκάθαρα στο ευρωπαϊκό φορολογικό σύστημα.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Στην ελληνική αγορά, η τιμή ενός πακέτου τσιγάρων κυμαίνεται σήμερα περίπου από 4,20 έως 5 ευρώ, ανάλογα με τη μάρκα και την κατηγορία του προϊόντος. Η αύξηση των ελάχιστων ευρωπαϊκών φόρων δημιουργεί περιθώριο για νέες ανατιμήσεις, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η τελική τιμή θα αυξηθεί αυτόματα στο ίδιο ύψος σε όλες τις χώρες.
Η φορολογία των τσιγάρων στην Ελλάδα αποτελείται από διαφορετικές επιβαρύνσεις. Ο πάγιος ειδικός φόρος κατανάλωσης ανέρχεται σε 82,50 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, ενώ ο αναλογικός φόρος αντιστοιχεί στο 26% της λιανικής τιμής του πακέτου. Στο τελικό ποσό προστίθεται και ο ΦΠΑ, ο οποίος ανέρχεται σε 24%.
Εφόσον υιοθετηθούν οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες, η Ελλάδα θα χρειαστεί να προσαρμόσει σταδιακά τους συντελεστές της. Η προσαρμογή αυτή μπορεί να μεταφραστεί σε αυξήσεις στη λιανική τιμή, ιδιαίτερα αν οι καπνοβιομηχανίες και τα σημεία πώλησης μετακυλίσουν το πρόσθετο κόστος στους καταναλωτές.
Έως 12 ευρώ το πακέτο στη Γερμανία
Στη Γερμανία έχει ήδη ανοίξει η συζήτηση για σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των τσιγάρων. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξετάζεται το ενδεχόμενο η τιμή ενός πακέτου να φτάσει έως και τα 12 ευρώ μέχρι το 2030. Το σενάριο αυτό συνδέεται με τις προτεινόμενες αυξήσεις του ευρωπαϊκού ειδικού φόρου κατανάλωσης, αλλά και με τις διαφορετικές φορολογικές πολιτικές που εφαρμόζει κάθε κράτος-μέλος.
Παράλληλα, δημοσιεύματα του ευρωπαϊκού Τύπου αναφέρονται σε σταδιακή αύξηση των ελάχιστων φόρων. Συγκεκριμένα, έχει συζητηθεί ελάχιστο όριο 140 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα από τον Ιούλιο του 2028, το οποίο θα μπορούσε να αυξηθεί στα 170 ευρώ το 2030 και στα 200 ευρώ το 2032. Από το 2032 προβλέπεται επίσης ειδικός φόρος κατανάλωσης ίσος τουλάχιστον με το 60% της σταθμισμένης μέσης τιμής πώλησης, με πιθανές εξαιρέσεις που θα καθοριστούν στο τελικό κείμενο.
Για ορισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία, η Βουλγαρία, η Ισπανία, η Κροατία, η Κύπρος, το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Σλοβενία, έχει προταθεί επιπλέον μεταβατική περίοδος. Οι χώρες αυτές θα χρειαστεί να αυξήσουν σταδιακά τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, κατά μέσο όρο περισσότερο από 2,35% ετησίως σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2025, προκειμένου να προσεγγίσουν τους νέους στόχους.
Η μάχη κατά του λαθρεμπορίου
Η φορολογική μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο τις αυξήσεις στα τσιγάρα. Ένα ακόμη βασικό ζήτημα είναι η αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου, το οποίο μπορεί να ενισχυθεί όταν οι νόμιμες τιμές αυξάνονται απότομα.
Ο υπουργός Οικονομικών της Ιρλανδίας, Σίμον Χάρις, ο οποίος προεδρεύει της συνεδρίασης, έχει υπογραμμίσει την ανάγκη για ένα ισχυρότερο ευρωπαϊκό καθεστώς φορολογίας και ρύθμισης. Όπως έχει επισημάνει, η αγορά καπνού έχει μεταβληθεί σημαντικά από το 2011, όταν τέθηκε σε ισχύ η προηγούμενη οδηγία για τη φορολογία των προϊόντων καπνού.
Ταυτόχρονα, πολλοί νέοι στρέφονται σε προϊόντα όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις δεν καλύπτονται επαρκώς από το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η ένταξή τους στο σύστημα φορολόγησης θα μπορούσε να επιτρέψει αποτελεσματικότερους ελέγχους και καλύτερη παρακολούθηση της διακίνησής τους.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται η δημιουργία πανευρωπαϊκού μηχανισμού παρακολούθησης των εμπορικών κινήσεων ακατέργαστου καπνού. Πρόκειται για βασική πρώτη ύλη στην παράνομη παραγωγή τσιγάρων, γεγονός που καθιστά την ιχνηλάτηση της διακίνησής του σημαντικό εργαλείο για την προστασία της ενιαίας αγοράς.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να καθορίσουν τον ρυθμό και την έκταση των αλλαγών. Το βέβαιο είναι ότι οι αυξήσεις στα τσιγάρα παραμένουν στο τραπέζι και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει ένα αυστηρότερο, ενιαίο πλαίσιο για όλα τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης. Για τους καταναλωτές στην Ελλάδα, οι επόμενες διαπραγματεύσεις θα δείξουν αν και πότε η νέα ευρωπαϊκή φορολογική πολιτική θα οδηγήσει σε αισθητά ακριβότερα πακέτα.
