Κρούση στην κυβέρνηση έκανε η ΠΟΜΙΔΑ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων) για το πρόγραμμα επιδότησης εργασιών στο πλαίσιο του «Ανακαίνισης Κατοικίας», επιμένοντας ότι η καταληκτική ημερομηνία της 31ης Αυγούστου δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς και πρέπει να λάβει τουλάχιστον δίμηνη παράταση. Η Ομοσπονδία αφήνει παράλληλα σαφείς αιχμές για άνιση μεταχείριση, καθώς –όπως υποστηρίζει– το πρόγραμμα «Ανακαίνισης Κατοικίας» δεν καταφέρνει να ενεργοποιήσει τον βασικό στόχο του: να ανοίξουν «κλειστά» σπίτια και να επιστρέψουν στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Στην ανακοίνωσή της, η ΠΟΜΙΔΑ θέτει ένα κεντρικό ερώτημα προς την κυβέρνηση: γιατί, σε ένα πρόγραμμα που υποτίθεται ότι σχεδιάστηκε για να δώσει λύσεις στο πρόβλημα της έλλειψης διαθέσιμων κατοικιών, η συμμετοχή των ιδιοκτητών «κλειστών» ακινήτων παραμένει τόσο χαμηλή; Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, μόλις το 10% των δηλώσεων προέρχεται από ιδιοκτήτες κλειστών σπιτιών, ενώ το 90% των αιτήσεων αφορά ιδιοκατοικούμενες κατοικίες. Με άλλα λόγια, το «Ανακαίνισης Κατοικίας» φαίνεται να λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο βελτίωσης κατοικιών που ήδη κατοικούνται, αντί να αυξάνει με ουσιαστικό τρόπο το διαθέσιμο απόθεμα προς ενοικίαση.
«Ανακαίνισης Κατοικίας»: Γιατί τα «κλειστά» σπίτια μένουν εκτός
Η ΠΟΜΙΔΑ απορρίπτει την άποψη ότι οι ιδιοκτήτες κρατούν τα ακίνητά τους κλειστά επειδή δεν θέλουν να δεσμευτούν από τους όρους του προγράμματος. Όπως σημειώνει, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στο προβλεπόμενο «πάγωμα» του ύψους των ενοικίων για την πρώτη τριετία. Στην ελληνική πραγματικότητα, τονίζει, στις περισσότερες μισθώσεις κατοικιών δεν υπάρχει καν ρήτρα ετήσιας αναπροσαρμογής μισθώματος, άρα η συγκεκριμένη δέσμευση δεν αλλάζει δραματικά τα δεδομένα.
Ούτε, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, αποτελεί τον βασικό αποτρεπτικό παράγοντα η πενταετής απαγόρευση χρήσης των «κλειστών σπιτιών» για βραχυχρόνιες μισθώσεις. Παρότι η απαγόρευση αυτή είναι σαφής και δεσμευτική, η ΠΟΜΙΔΑ υποστηρίζει ότι ο πυρήνας της διστακτικότητας βρίσκεται αλλού: στη γενικευμένη αβεβαιότητα που εξακολουθεί να συνοδεύει την αξιοποίηση παλαιών, συχνά επιβαρυμένων ή δύσκολων στη διαχείριση κατοικιών, και στη δυσκολία να προβλεφθεί αν η επένδυση της ανακαίνισης θα προστατευθεί στην πράξη.
Τα κενά στην πολιτική κινήτρων και η φορολογική αβεβαιότητα
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η έλλειψη ξεκάθαρων, σταθερών και οριζόντιων κινήτρων. Η ΠΟΜΙΔΑ υπογραμμίζει ότι δεν είναι σήμερα γνωστό αν θα παραταθεί η τριετής φορολογική απαλλαγή των μισθωμάτων πρώτης κατοικίας, και –ακόμη σημαντικότερο– αν θα επεκταθεί σε κάθε είδους ξενοίκιαστες κατοικίες, όπως έχει προτείνει. Αυτή η ασάφεια, υποστηρίζει, λειτουργεί ως «φρένο»: κανείς δεν επενδύει εύκολα σε ανακαίνιση όταν δεν ξέρει τι θα ισχύει φορολογικά σε λίγους μήνες.
Επιπλέον, επισημαίνονται διαδικαστικά «αγκάθια» που μειώνουν τη χρησιμότητα της απαλλαγής ακόμη κι όταν προβλέπεται. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η περίπτωση όπου ένα διαμέρισμα παραμένει κενό για διάστημα άνω της τριετίας, αλλά μεταβιβάζεται σε τρίτο πρόσωπο: εάν η φοροαπαλλαγή δεν χορηγείται λόγω της μεταβίβασης, το κίνητρο αποδυναμώνεται και χάνει τον ρόλο του ως εργαλείο γενίκευσης της προσφοράς κατοικιών.
Η ΠΟΜΙΔΑ τονίζει επίσης ότι δεν έχει ανακοινωθεί κάποια περαιτέρω μείωση των φορολογικών συντελεστών στα κλιμάκια φορολόγησης των ενοικίων (ιδίως στα πρώτα, τρίτα και τέταρτα κλιμάκια), κάτι που θεωρεί «απόλυτα αναγκαίο» για να αυξηθεί η διάθεση κατοικιών στην αγορά. Με απλά λόγια, όταν το φορολογικό βάρος παραμένει υψηλό και τα κίνητρα αβέβαια, η ανακαίνιση –ακόμα και με επιδότηση– δεν αρκεί για να αλλάξει τη συμπεριφορά των ιδιοκτητών κλειστών ακινήτων.
Το ζήτημα της φερεγγυότητας: «ραντεβού στα τυφλά» για τους ιδιοκτήτες
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η Ομοσπονδία και στην έλλειψη θεσμικής προστασίας απέναντι σε κακοπληρωτές. Όπως σημειώνει, έχει δημοσιευτεί –χωρίς να διαψευστεί– ότι το πολυαναμενόμενο πιστοποιητικό φερεγγυότητας συναλλασσομένων, που σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί αυτονόητο εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου, στην Ελλάδα δεν θα αφορά τις μισθώσεις ακινήτων αλλά άλλου είδους συναλλαγές.
Αυτό, κατά την ΠΟΜΙΔΑ, αφήνει τους ιδιοκτήτες «στο σκοτάδι», εκτεθειμένους σε επαγγελματίες παραβατικούς «δήθεν ενοικιαστές» που εγκαθίστανται εξαρχής με στόχο να μην πληρώσουν τίποτε. Η σύγκριση που χρησιμοποιεί είναι ενδεικτική: ενώ μία τράπεζα, για να χορηγήσει δάνειο 5.000 ευρώ, δικαιούται να γνωρίζει σχεδόν τα πάντα για τον υποψήφιο δανειολήπτη, ο ιδιοκτήτης καλείται να εμπιστευτεί περιουσία αξίας συχνά εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ χωρίς να έχει πρόσβαση σε βασική πληροφόρηση για τη συναλλακτική συμπεριφορά του ενοικιαστή. Και έτσι, καταλήγει, κάποιοι συνεχίζουν να απορούν γιατί οι ιδιοκτήτες δεν νοικιάζουν τα σπίτια τους.
Αίτημα για δίμηνη παράταση στο «Ανακαίνισης Κατοικίας»
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αβεβαιότητας, η ΠΟΜΙΔΑ υποστηρίζει ότι είναι μη ρεαλιστικό να λήξει η προθεσμία στις 31 Αυγούστου, ειδικά για την έκδοση της «βεβαίωσης επιλεξιμότητας» που αφορά τα «κλειστά σπίτια». Εκτιμά ότι δεν είναι πιθανό να επιλυθούν έγκαιρα έστω ορισμένα από τα παραπάνω ζητήματα, ούτε να ενταχθούν σε άμεσες κυβερνητικές εξαγγελίες, όπως αυτές που παραδοσιακά αναμένονται στη ΔΕΘ. Γι’ αυτό ζητά να δοθεί τουλάχιστον δίμηνη παράταση, ώστε να μη χαθεί μια κρίσιμη ευκαιρία και να υπάρξει ο απαιτούμενος χρόνος για αποφάσεις με μεγαλύτερη ασφάλεια.
