Η διπλή νίκη των Δημοκρατικών στη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων αναμένεται να αλλάξει σημαντικά το πολιτικό σκηνικό στην Ουάσινγκτον. Η νέα ισορροπία δυνάμεων ανοίγει τον δρόμο για εντατικότερες έρευνες σχετικά με τα πεπραγμένα της διακυβέρνησης Τραμπ, από τον πόλεμο στο Ιράν και τη λειτουργία του FBI έως τις οικογενειακές επιχειρήσεις του Αμερικανού προέδρου.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι πώς θα επηρεάσουν την Ευρώπη αυτές οι σεισμικές πολιτικές εξελίξεις. Η Γηραιά Ήπειρος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις της Ουάσινγκτον, ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως η ενεργειακή ασφάλεια, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εμπορικές σχέσεις και η λειτουργία του ΝΑΤΟ.
«Θα πρέπει να προετοιμαστούμε όχι για πιο αρμονικές διατλαντικές σχέσεις, αλλά για περισσότερη οξύτητα και ακόμη περισσότερες απαιτήσεις του Τραμπ από την Ευρώπη», προειδοποίησε ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, βετεράνος Γερμανός διπλωμάτης και επί σειρά ετών πρόεδρος της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.
Η νέα ισορροπία στην Ουάσινγκτον
Οι Δημοκρατικοί θα έχουν πλέον περισσότερα εργαλεία για να ελέγξουν την προεδρία Τραμπ. Μέσω των διαδικασιών χρηματοδότησης, των κοινοβουλευτικών ακροάσεων και των ερευνών εποπτείας, μπορούν να ασκήσουν μεγαλύτερη πίεση στον Λευκό Οίκο. Παράλληλα, είναι πιθανό να θέσουν αυστηρότερους όρους στα νομοσχέδια που επιθυμεί να προωθήσει η κυβέρνηση.
Ωστόσο, η νίκη τους δεν σημαίνει ότι θα μπορούν να ελέγξουν πλήρως την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Το Σύνταγμα παρέχει στον πρόεδρο σημαντικές αρμοδιότητες στους τομείς της διπλωματίας, της εθνικής ασφάλειας και των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ο Τραμπ, άλλωστε, έχει επανειλημμένα αξιοποιήσει εκτελεστικά διατάγματα και αμφιλεγόμενες νομικές ερμηνείες προκειμένου να παρακάμψει το Κογκρέσο.
«Ο Τραμπ είναι ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων. Έχει επίσης τον έλεγχο των δασμών και των εμπορικών συμφωνιών. Ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί επικρατούν και στα δύο σώματα, μπορεί να ασκήσει βέτο σε νομοσχέδια», δήλωσε ο Φιλ Γκόρντον, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της πρώην αντιπροέδρου Καμάλα Χάρις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πιθανότατα θα επιχειρήσει να αποδείξει ότι εξακολουθεί να έχει τον τελευταίο λόγο. Η διεθνής σκηνή αποτελεί για τον ίδιο προνομιακό πεδίο, καθώς του επιτρέπει να παρουσιάζεται ως ισχυρός ηγέτης, ακόμη και όταν αντιμετωπίζει εσωτερικούς πολιτικούς περιορισμούς.
Ουκρανία: η αμερικανική βοήθεια στο επίκεντρο
Οι περισσότεροι Δημοκρατικοί εξακολουθούν να υποστηρίζουν την παροχή βοήθειας στην Ουκρανία. Παρουσιάζουν τη στήριξη προς το Κίεβο όχι μόνο ως υπεράσπιση της παγκόσμιας δημοκρατίας και του διεθνούς δικαίου, αλλά και ως ζήτημα άμεσης αμερικανικής εθνικής ασφάλειας.
Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για πρόσθετη στρατιωτική, οικονομική και ανθρωπιστική βοήθεια προς την Ουκρανία. Ωστόσο, οι εξελίξεις δεν θα είναι άμεσες. «Δεν πρέπει να περιμένουμε άμεση σωτηρία για τον Ζελένσκι», δήλωσε η Μπρόνγουεν Μάντοξ, διευθύντρια της βρετανικής δεξαμενής σκέψης Chatham House.
Όπως εξήγησε, ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί αποφασίσουν να ενισχύσουν το Κίεβο, θα χρειαστούν μήνες ή και χρόνια για να αποδώσουν οι σχετικές αποφάσεις στο πεδίο της μάχης.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, έχει αυτοπαρουσιαστεί ως «πρόεδρος της ειρήνης» και έχει ισχυριστεί ότι έβαλε τέλος σε οκτώ διεθνείς συγκρούσεις. Έχει επίσης δηλώσει ότι η επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας στην Ουκρανία θα μπορούσε να είναι σχετικά εύκολη, κατηγορώντας επανειλημμένα τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι δεν καταφέρνει να καταλήξει σε συμφωνία.
Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Κερτ Βόλκερ εκτιμά ότι ο Τραμπ ενδέχεται να αγνοήσει τις ανησυχίες τόσο του Κιέβου όσο και των Ευρωπαίων συμμάχων. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, ο πρόεδρος θα μπορούσε να κινηθεί μονομερώς για την άρση ορισμένων κυρώσεων και την αποκατάσταση επιχειρηματικών και ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία.
Σε ό,τι αφορά το ΝΑΤΟ και τις απειλές για μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, ο Βόλκερ θεωρεί ότι ο Τραμπ πιθανόν «θα γαβγίζει περισσότερο απ’ όσο θα δαγκώνει». Όπως υποστηρίζει, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διαθέτει ευρεία στήριξη για μια τέτοια κίνηση ούτε από τους Δημοκρατικούς ούτε από τους Ρεπουμπλικάνους, το Κογκρέσο ή τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.
Οι τιμές της ενέργειας και το Ιράν
Η ενεργειακή κρίση παραμένει μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες για την Ευρώπη. Παρότι οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν τη μεγαλύτερη πτώση από τον Αύγουστο, δεν αναμένεται να υποχωρήσουν δραματικά χωρίς μια ευρύτερη γεωπολιτική αποκλιμάκωση.
Αν ο Τραμπ δεν καταφέρει να καταλήξει σε συμφωνία με την Τεχεράνη για την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, το παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να συνεχιστεί. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα επιβάρυνε το κόστος ενέργειας στην Ευρώπη, θα ενίσχυε την κρίση ακρίβειας και θα επηρέαζε τις πολιτικές ισορροπίες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Οι επιλογές της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στο Ιράν είναι περιορισμένες και όλες εμπεριέχουν σοβαρούς κινδύνους. Ο Τραμπ θα μπορούσε να επαναλάβει στρατιωτικές επιχειρήσεις, ελπίζοντας ότι η ιρανική ηγεσία θα υποχωρήσει ή ότι το θεοκρατικό καθεστώς θα αποσταθεροποιηθεί. Θα μπορούσε επίσης να επιλέξει την αποκλιμάκωση ή να αποσυρθεί, αφήνοντας την Ευρώπη και άλλους διεθνείς παράγοντες να διαχειριστούν την κρίση.
Εσωτερικές συγκρούσεις και ευρωπαϊκές ανησυχίες
Υπάρχει, τέλος, το ενδεχόμενο η Ουάσινγκτον να απορροφηθεί τόσο πολύ από τον εσωτερικό πολιτικό πόλεμο, ώστε ο Τραμπ και οι Δημοκρατικοί να διαθέτουν περιορισμένο χρόνο και πολιτικό κεφάλαιο για την εξωτερική πολιτική.
Η πρώην αντιπρόεδρος και υποψήφια για την προεδρία Καμάλα Χάρις έχει προειδοποιήσει ότι οι Δημοκρατικοί δεν θα πρέπει να επιδιώξουν την παραπομπή του Τραμπ σε δίκη, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια επιλογή «κακή ιδέα». Στο ίδιο πνεύμα, ο πρώην δήμαρχος του Σικάγο Ραμ Εμάνουελ κάλεσε τους Δημοκρατικούς να αποφύγουν τις πολιτικές συγκρούσεις για δευτερεύοντα ζητήματα.
Αντί γι’ αυτό, τους προέτρεψε να επικεντρωθούν σε νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, την αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου μισθού και τη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων δεοντολογίας σε όλους τους κλάδους της κυβέρνησης.
Για την Ευρώπη, το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών δεν αποτελεί εγγύηση για πιο σταθερές διατλαντικές σχέσεις. Οι Δημοκρατικοί μπορούν να περιορίσουν την εσωτερική ελευθερία κινήσεων του Τραμπ, όμως ο πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές εξουσίες στην εξωτερική πολιτική. Από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία έως τις τιμές της ενέργειας και το ΝΑΤΟ, η Ευρώπη θα πρέπει να προετοιμαστεί για μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας και αυξημένων αμερικανικών απαιτήσεων.
