Αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με τον θάνατο μιας εργαζόμενης σε εργαστήριο ρωσικού ερευνητικού ινστιτούτου για την πανώλη έχουν προκαλέσει ανησυχίες για το ενδεχόμενο εξάπλωσης της πνευμονικής πανώλης. Σχεδόν 200 άνθρωποι βρίσκονται σε καραντίνα στη Σιβηρία, μετά την ασθένεια της 28χρονης Ντάρια Σιπίλοβα, η οποία αρρώστησε στον χώρο εργασίας της και πέθανε αργότερα, στις 2 Οκτωβρίου.
Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου της παραμένουν άγνωστες. Ρώσος ανώτερος αξιωματούχος έγραψε την περασμένη εβδομάδα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η Σιπίλοβα «πέθανε από πανώλη», πριν τροποποιήσει την ανάρτηση προσθέτοντας τη λέξη «πιθανώς». Η ρωσική υπηρεσία επιτήρησης της υγείας ανακοίνωσε στη συνέχεια ότι η γυναίκα πέθανε από «πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας».
Δημοσιεύματα των τοπικών μέσων ενημέρωσης ανέφεραν ότι ενδέχεται να μολύνθηκε έπειτα από ατύχημα στο εργαστήριο όπου εργαζόταν, στο Ινστιτούτο Έρευνας κατά της Πανώλης στο Ιρκούτσκ. Οι πληροφορίες αυτές, ωστόσο, δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Το περιστατικό έχει επίσης προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το αντικείμενο των ερευνών του συγκεκριμένου εργαστηρίου.
Τι είναι η πανώλη
Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersiniapestis. Τα βακτήρια ζουν συνήθως σε τρωκτικά που κατοικούν στο έδαφος, όπως οι αρουραίοι, μπορούν όμως να μολύνουν και τον άνθρωπο. Το ίδιο βακτήριο, το Y. pestis, μπορεί να προκαλέσει τρεις διαφορετικές μορφές πανώλης.
Η βουβωνική πανώλη μεταδίδεται από τα ζώα στον άνθρωπο μέσω ψύλλων και προκαλεί διόγκωση των λεμφαδένων. Άλλα συμπτώματα είναι πυρετός, πονοκέφαλος, ρίγη και αδυναμία. Η βουβωνική πανώλη μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο μέσα σε λίγες ημέρες εάν δεν χορηγηθούν αντιβιοτικά. Περίπου 30% έως 60% των ανθρώπων που προσβάλλονται από αυτή τη μορφή πεθαίνουν.
Η σηψαιμική πανώλη εμφανίζεται όταν η βουβωνική πανώλη παραμένει χωρίς θεραπεία, αλλά μπορεί επίσης να εκδηλωθεί απευθείας, όταν η νόσος εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος. Προκαλεί αιμορραγίες στα όργανα και συνδέεται με σοβαρή λοίμωξη του αίματος, τη σηψαιμία.
Η πνευμονική πανώλη –η ύποπτη αλλά μη επιβεβαιωμένη αιτία θανάτου της Σιπίλοβα στη Σιβηρία– μπορεί να εμφανιστεί όταν η βουβωνική πανώλη εξαπλωθεί στους πνεύμονες. Μπορεί, όμως, να μεταδοθεί και από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω μικροσκοπικών σταγονιδίων του αναπνευστικού. Η πνευμονική πανώλη είναι η σπανιότερη αλλά και σοβαρότερη μορφή της νόσου. Εάν δεν αντιμετωπιστεί, το ποσοστό θνητότητας μπορεί να φτάσει ακόμη και το 100%. Εκτός από τα υπόλοιπα συμπτώματα, προκαλεί επίσης σοβαρή πνευμονία, δηλαδή λοίμωξη των πνευμόνων, η οποία στην προκειμένη περίπτωση προκαλείται από βακτήρια.
Δεν είναι μια ασθένεια του Μεσαίωνα;
Η βουβωνική πανώλη ευθύνεται για τον θάνατο δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων στη δυτική Μεσόγειο μεταξύ 541 και 750 μ.Χ., κατά την επιδημία που έμεινε γνωστή ως Πανώλη του Ιουστινιανού, ενώ κατά τον Μεσαίωνα, ο Μαύρος Θάνατος σκότωσε έως και τον μισό πληθυσμό της Ευρώπης. Ωστόσο, επιδημίες πανώλης έχουν καταγραφεί και μετά τον Μεσαίωνα. Μια τρίτη πανδημία, από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, προκάλεσε έως και 12 εκατομμύρια θανάτους.
Η πανώλη εξακολουθεί να είναι ενδημική στην Κεντρική Ασία, την Αφρική, την Αμερική και τη Σιβηρία. Αυτό σημαίνει ότι η νόσος εξακολουθεί να εμφανίζεται σε σταθερό επίπεδο στις συγκεκριμένες περιοχές. Τα κρούσματα καταγράφονται συνήθως σε αγροτικές και γεωργικές περιοχές, γεγονός που καθιστά ασυνήθιστο το ενδεχόμενο διαρροής από εργαστήριο σε αστική περιοχή.
Υπάρχει θεραπεία;
Μια αγωγή με αντιβιοτικά διάρκειας 10 έως 14 ημερών, είτε από το στόμα είτε ενδοφλέβια, μπορεί να αντιμετωπίσει την πανώλη, υπό την προϋπόθεση ότι η θεραπεία ξεκινά σύντομα μετά τη μόλυνση. Ωστόσο, από το 1995 έχουν εντοπιστεί στη φύση αρκετά στελέχη του βακτηρίου που παρουσιάζουν αντοχή στα αντιβιοτικά.
Στη δεκαετία του 1980, Σοβιετικοί επιστήμονες είχαν επίσης δημιουργήσει στο εργαστήριο ανθεκτικά στελέχη. Αυτή η ιστορία αποτελεί τη βάση υποθετικών σεναρίων που αφορούν τη χρήση της πανώλης ως βιολογικού όπλου. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το στέλεχος που φέρεται να προκάλεσε τον θάνατο της Σιπίλοβα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιβιοτικά ή ότι το συγκεκριμένο εργαστήριο πραγματοποιεί έρευνα για βιολογικά όπλα.
Πρέπει να ανησυχούμε;
Μέχρι σήμερα έχει καταγραφεί μία μεγάλη επιδημία πνευμονικής πανώλης, στην Κίνα τη δεκαετία του 1910. Για το περιστατικό στη Σιβηρία εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά άγνωστα στοιχεία. Σε αυτή τη φάση, ωστόσο, υπάρχουν λίγες ενδείξεις που να προκαλούν ανησυχία για το ενδεχόμενο επιδημίας ή πανδημίας.
Σε ανακοίνωσή του τη Δευτέρα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανέφερε ότι γνωρίζει τις πληροφορίες σχετικά με εργαζόμενη σε εργαστήριο στο Ιρκούτσκ που «πέθανε από σοβαρή πνευμονία», αλλά ότι δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα η αιτία του θανάτου της. Στην ίδια ανακοίνωση, ο ΠΟΥ σημείωσε ότι, με βάση τις ανεπίσημες πληροφορίες που είναι διαθέσιμες, ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία του γενικού πληθυσμού φαίνεται να είναι χαμηλός. Πρόσθεσε ότι η εκτίμηση κινδύνου θα επικαιροποιηθεί μόλις υπάρξουν περισσότερες πληροφορίες.
Πηγή: The Conversation
