Σημαντικά ευρήματα μη συμμόρφωσης ήρθαν στο φως από τους πρόσφατους προενταξιακούς επιτόπιους ελέγχους σε παραγωγούς που είχαν υποβάλει αίτηση για ένταξη στις δράσεις βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας. Οι έλεγχοι αυτοί οδήγησαν στην ακύρωση προγραμμάτων συνολικού ύψους 134 εκατ. ευρώ, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει σοβαρά τον κλάδο.
Αριθμοί και στατιστικά στοιχεία
Για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκαν μαζικοί έλεγχοι σε 737 παραγωγούς, εκ των οποίων 380 δραστηριοποιούνται στη μελισσοκομία και 357 στην κτηνοτροφία. Εντυπωσιακό είναι ότι το 35% των περιπτώσεων παρουσίασε ευρήματα μη συμμόρφωσης, ενώ το 20,5% των παραγωγών εγκατέλειψε οικειοθελώς τη διαδικασία ελέγχου. Συνολικά, το 55,5% των παραγωγών είτε αποχώρησε είτε εντοπίστηκαν να παραβαίνουν τους κανόνες.
Οι παραβάσεις σε μελισσοκομία και κτηνοτροφία
Στη μελισσοκομία, από τους 380 ελέγχους, το 43% είχε ή παραβάσεις ή αποχώρησε οικειοθελώς. Στην κτηνοτροφία, από τους 357 ελέγχους, το 44% είχαν ευρήματα και το 25% εγκατέλειψε τη διαδικασία.
Ο συνολικός αριθμός των περιπτώσεων με προβλήματα φτάνει το 69%. Αυτά τα ευρήματα περιλαμβάνουν περιπτώσεις όπου επισημάνθηκαν ανύπαρκτες κυψέλες ή κενές κυψέλες που είχαν δηλωθεί ως πλήρεις.
Επιπτώσεις στους οργανισμούς ελέγχου
Μέχρι στιγμής, η προσπάθεια για διασφάλιση της βιολογικής παραγωγής επεκτάθηκε και στους 16 εγκεκριμένους Οργανισμούς Ελέγχου και Πιστοποίησης, με αποτελέσματα που προκάλεσαν μέτρα αναστολής και χρηματικά πρόστιμα. Συνολικά, έχουν επιβληθεί 8 πρόστιμα σε 6 φορείς πιστοποίησης, ενώ 3 φορείς είδαν την έγκρισή τους να αναστέλλεται για έξι μήνες.
Αυξανόμενη ζήτηση και οικονομική ενίσχυση
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, η ζήτηση για βιολογικά προϊόντα έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ο αριθμός των βιολογικών παραγωγών έχει τριπλασιαστεί, φτάνοντας από 34.000 το 2020 σε 119.000 το 2024, σημειώνοντας αύξηση 250%. Την περίοδο 2017-2024, οι ενισχύσεις προς παραγωγούς για την εφαρμογή μεθόδων βιολογικής παραγωγής άγγιξαν το 1,265 δισ. ευρώ.
Οι νέες δράσεις στη γεωργία παρουσίασαν επίσης ευρεία απήχηση, υπερκαλύπτοντας τους διαθέσιμους πόρους κατά 231% και 874% στις αιτήσεις για βιολογική μελισσοκομία. Σημαντική είναι και η αύξηση των αιτήσεων για βιολογική κτηνοτροφία που βελτίωσαν τη γενική εικόνα του κλάδου.
Αντιμετώπιση των επιπτώσεων
Μπροστά σε αυτά τα αρνητικά ευρήματα, το υπουργείο έχει ανακοινώσει ένα σχέδιο με σειρά μέτρων. Αυτά περιλαμβάνουν:
– Κατάργηση των δράσεων βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας.
– Αναστολή νέων δράσεων βιολογικής παραγωγής στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2021-2027.
– Ανάπτυξη νέου θεσμικού πλαισίου για τους ελέγχους.
– Δημιουργία ενός ανανεωμένου συστήματος ελέγχου με προτάσεις από την Task Force για τη βιολογική παραγωγή.
– Αναστολή εγκρίσεων νέων φορέων πιστοποίησης μέχρι την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει ενημερώσει τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διατηρεί στενή συνεργασία με την DG AGRI.
