Νέο πλαίσιο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής, τον συντονισμό των επιστροφών και την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών στα εξωτερικά σύνορα προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν αύξηση του διαθέσιμου προσωπικού, δημιουργία νέων επιχειρησιακών δομών και αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για την ταχύτερη διαχείριση των διαδικασιών επιστροφής.
1. Ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και των μέσων της Frontex
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η σταδιακή αύξηση του Μόνιμου Σώματος της Frontex σε 30 χιλιάδες στελέχη. Για την επίτευξη του στόχου, προτείνεται η δημιουργία Ευρωπαϊκή Εφεδρεία Συνοριοφυλακής και Επιστροφών, με 17 χιλιάδες στελέχη, τα οποία θα μπορούν να διατίθενται για την κάλυψη επιχειρησιακών αναγκών στα κράτη μέλη.
Ταυτόχρονα, ο οργανισμός θα έχει περισσότερες δυνατότητες απόκτησης και κοινής χρήσης εξοπλισμού, καθώς και συμμετοχής σε κοινές προμήθειες. Ο ρόλος του θα επεκταθεί και στην προμήθεια ψηφιακών συστημάτων και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
2. Περισσότερες αρμοδιότητες στον συντονισμό των επιστροφών
Η νέα πρόταση επιδιώκει να αναβαθμίσει τη συμμετοχή της Frontex στις διαδικασίες επιστροφής, δίνοντάς της ενεργότερο ρόλο στον σχεδιασμό και τον συντονισμό των σχετικών επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Για την υποστήριξη αυτού του έργου, προβλέπεται η δημιουργία ειδικού Κέντρου Συντονισμού Επιστροφών, το οποίο θα συγκεντρώνει επιχειρησιακά δεδομένα και θα συνδράμει τα κράτη μέλη σε διαφορετικά στάδια της διαδικασίας, από την οικειοθελή επιστροφή μέχρι την επανένταξη. Παράλληλα, ο οργανισμός θα μπορεί να παρέχει τεχνική και επιχειρησιακή βοήθεια σε τρίτες χώρες για επιχειρήσεις επιστροφής προς άλλες τρίτες χώρες, εφόσον υπάρχει σχετική συμφωνία και τηρούνται τα θεμελιώδη δικαιώματα.
3. Νέοι μηχανισμοί για την αντιμετώπιση κρίσεων και έκτακτων περιστατικών
Για την καλύτερη προετοιμασία απέναντι σε αιφνίδιες εξελίξεις στα εξωτερικά σύνορα, προτείνεται η δημιουργία Διαδικτυακού Κέντρου Παρακολούθησης και Αντίδρασης, το οποίο θα αξιοποιεί δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τον εντοπισμό πιθανών απειλών και σχετικών εξελίξεων.
Επιπλέον, προβλέπεται η συγκρότηση Δύναμης Ταχείας Αντίδρασης, με δυνατότητα άμεσης ανάπτυξης στα εξωτερικά σύνορα, όταν ένα κράτος μέλος χρειάζεται υποστήριξη για την αντιμετώπιση κρίσης ή κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Η ενεργοποίησή της θα μπορεί να αποφασίζεται από τον εκτελεστικό διευθυντή της Frontex, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.
Στο ίδιο πλαίσιο, ενισχύονται οι υποχρεώσεις ενημέρωσης μεταξύ των κρατών μελών, τα οποία θα πρέπει να γνωστοποιούν εντός 24 ωρών σημαντικά περιστατικά που ενδέχεται να επηρεάσουν τα εξωτερικά σύνορα, μέσω του δικτύου EUROSUR.
Ψηφιακός εκσυγχρονισμός των διαδικασιών επιστροφής
Μια δεύτερη νομοθετική πρόταση αφορά την ψηφιοποίηση των διαδικασιών επιστροφής, επανεισδοχής και επανένταξης σε επίπεδο ΕΕ. Η εφαρμογή κοινών ψηφιακών εργαλείων αποσκοπεί στην ταχύτερη διεκπεραίωση των υποθέσεων, στον περιορισμό της γραφειοκρατίας και στην αποτελεσματικότερη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων, με παράλληλη προστασία των προσωπικών δεδομένων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Οι νομοθετικές προτάσεις περνούν πλέον προς εξέταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, όπου θα ακολουθήσουν οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το νέο πλαίσιο.
