Σε συμφωνία της τελευταίας στιγμής κατέληξαν χθες (18.08.2026) οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Καναδά, με την Ουάσιγκτον να «παγώνει» για μόλις τρεις ημέρες την εφαρμογή νέων τελωνειακών δασμών 50% σε επιλεγμένα καναδικά προϊόντα. Η είδηση ήρθε απευθείας από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι αποφάσισε την προσωρινή αναστολή, καθώς οι δύο πλευρές κατέληξαν σε κατ’ αρχήν συμφωνία, υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθούν εγκαίρως τα απαραίτητα έγγραφα.
Η τριήμερη αυτή «ανάσα» δεν σημαίνει ότι η ένταση εκτονώθηκε οριστικά. Αντιθέτως, λειτουργεί ως στενό παράθυρο χρόνου, μέσα στο οποίο Ουάσιγκτον και Οτάβα καλούνται να κλείσουν τις εκκρεμότητες και να αποφύγουν την επαναφορά των μέτρων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου.
Οι ΗΠΑ «παγώνουν» για 3 μέρες τους νέους δασμούς στον Καναδά: τι προβλεπόταν να ισχύσει
Οι νέοι δασμοί είχαν ανακοινωθεί στα μέσα Ιουλίου και αφορούσαν καναδικά προϊόντα συνολικής αξίας περίπου 20 δισ. δολαρίων που εισάγονται στην αμερικανική αγορά. Στη λίστα περιλαμβάνονταν είδη από διαφορετικούς κλάδους, ενδεικτικά τσιμέντο, μπαστούνια του χόκεϊ επί πάγου και μπύρα — προϊόντα με ισχυρό συμβολισμό για την καναδική παραγωγή, αλλά και με πρακτικό αντίκτυπο σε εφοδιαστικές αλυσίδες που λειτουργούν διασυνοριακά εδώ και δεκαετίες.
Η Ουάσιγκτον παρουσίασε τα νέα μέτρα ως αντίποινα για τη μεταχείριση αμερικανικών προϊόντων από την καναδική ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τις περισσότερες επαρχίες. Με άλλα λόγια, οι δασμοί χρησιμοποιήθηκαν ως μοχλός πίεσης: ένα εργαλείο διαπραγμάτευσης που δεν στοχεύει μόνο στους αριθμούς, αλλά και στο πολιτικό μήνυμα προς την άλλη πλευρά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιβαρύνσεις αυτές δεν αφορούσαν το σύνολο των καναδικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ. Σε ετήσια βάση, η αξία των καναδικών εξαγωγών προς την αμερικανική αγορά φτάνει περίπου τα 383 δισ. δολάρια. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και ένας «μερικός» γύρος δασμών μπορεί να επηρεάσει δυσανάλογα συγκεκριμένους κλάδους, να αυξήσει το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές και να δημιουργήσει αβεβαιότητα που επεκτείνεται πέρα από τα προϊόντα που βρίσκονται στη λίστα.
Στο επίκεντρο η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΗΠΑ–Καναδά–Μεξικού
Το στοιχείο που έκανε τα νέα μέτρα ακόμη πιο εκρηκτικά ήταν ότι ορισμένα από τα προϊόντα που θα επιβαρύνονταν με δασμούς εισάγονται ήδη στις ΗΠΑ στο πλαίσιο της τριμερούς συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου ΗΠΑ–Καναδά–Μεξικού, η οποία αντικατέστησε τη NAFTA κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ. Η καναδική κυβέρνηση αντέδρασε έντονα, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικοί δασμοί παραβιάζουν άμεσα τη συγκεκριμένη συμφωνία και το πνεύμα της, που στηρίζεται στη μείωση των εμποδίων και στη σταθερότητα των κανόνων για τις επιχειρήσεις.
Η υπόθεση, επομένως, δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι και θεσμική: αν μια χώρα επιβάλλει δασμούς σε προϊόντα που υποτίθεται ότι καλύπτονται από ένα πλαίσιο ελεύθερου εμπορίου, τότε το ερώτημα που ανακύπτει είναι πόσο αξιόπιστο παραμένει το ίδιο το πλαίσιο. Αυτή η αβεβαιότητα τροφοδοτεί νευρικότητα στις αγορές, πιέσεις στους παραγωγούς και πολιτική ένταση στις διμερείς σχέσεις.
Κάρνι και Τραμπ: προσωρινός συμβιβασμός, όχι οριστική λύση
Παρά την τριήμερη αναστολή, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών δεν έχουν ολοκληρωθεί. Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνι, ξεκαθάρισε ότι «μένει ακόμη δουλειά να γίνει», υπογραμμίζοντας ότι ο στόχος δεν είναι απλώς να αποφευχθεί μια άμεση επιβάρυνση, αλλά να επιτευχθεί μια ευρύτερη συμφωνία που θα καθορίζει με σαφήνεια τους όρους του εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών.
Οι τηλεφωνικές συνομιλίες των προηγούμενων ημερών μεταξύ Κάρνι και Τραμπ εντάσσονται σε αυτή την προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβαστικής λύσης. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πως το χρονικό περιθώριο είναι περιορισμένο και η πίεση αυξάνεται, καθώς κάθε ημέρα που περνά χωρίς οριστικοποίηση δημιουργεί κίνδυνο επιστροφής στο σενάριο των δασμών.
Η τριμερής διαπραγμάτευση και η επανεξέταση της συμφωνίας
Σημαντικό μέρος των συζητήσεων αφορά τη συμφωνία ΗΠΑ–Καναδά–Μεξικού, η οποία περιλαμβάνει πρόβλεψη για επανεξέταση και παράταση. Η αρχική πρόβλεψη μιλούσε για ανανέωση διάρκειας 16 ετών, όμως η στάση της Ουάσιγκτον και η ευρύτερη πολιτική συγκυρία δημιουργούν νέα δεδομένα. Οι κυβερνήσεις των τριών χωρών βρίσκονται ήδη σε δύσκολες διαπραγματεύσεις, σε ένα περιβάλλον όπου οι εμπορικές και διπλωματικές σχέσεις έχουν δοκιμαστεί επανειλημμένα από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η τριήμερη αναστολή λειτουργεί ως προσωρινή γέφυρα: δίνει χρόνο για να «κλειδώσουν» οι λεπτομέρειες, αλλά δεν εγγυάται αποτέλεσμα. Αν δεν υπάρξει σαφής συμφωνία, το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης επανέρχεται άμεσα στο τραπέζι, με συνέπειες που θα ξεπεράσουν τα συγκεκριμένα προϊόντα και θα αγγίξουν την ευρύτερη αρχιτεκτονική εμπορίου στη Βόρεια Αμερική.
Τελικά, το γεγονός ότι οι ΗΠΑ «παγώνουν» για 3 μέρες τους νέους δασμούς στον Καναδά είναι περισσότερο μια εύθραυστη εκεχειρία παρά μια οριστική λύση. Οι επόμενες ώρες και ημέρες θα δείξουν αν το «πάγωμα» θα μετατραπεί σε σταθερή συμφωνία ή αν θα ανοίξει εκ νέου ένας κύκλος αντιπαραθέσεων που θα επιβαρύνει επιχειρήσεις, καταναλωτές και τις ήδη ευαίσθητες διμερείς σχέσεις.
