Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες πηγές νέων θέσεων εργασίας, ένα παλιό χάσμα στην αγορά εργασίας κινδυνεύει να διευρυνθεί. Οι γυναίκες δεν συμμετέχουν ισότιμα στη δημιουργία των νέων θέσεων που συνδέονται με το AI, ενώ παράλληλα εκτίθενται περισσότερο στον κίνδυνο απώλειας της εργασίας τους εξαιτίας της αυτοματοποίησης.
Η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη συχνά παρουσιάζει την τεχνολογία ως ένα εργαλείο που θα μπορούσε να μειώσει τα παραδοσιακά εμπόδια και να δημιουργήσει πιο ίσους όρους ανταγωνισμού. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι γυναίκες παραμένουν υποεκπροσωπούμενες στις πιο δυναμικές και υψηλά αμειβόμενες θέσεις του κλάδου, ενώ είναι πιθανότερο να εργάζονται σε επαγγέλματα που απειλούνται από την αυτοματοποίηση.
«Πολλοί λένε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μειώνει τα εμπόδια και εξισορροπεί τους όρους ανταγωνισμού για τις γυναίκες», δήλωσε στον Guardian η Ουρβάσι Μπάτρα, συνιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος της Prioriwise, μιας πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης για παρόχους υπηρεσιών πληροφορικής. «Εγώ πιστεύω ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο», πρόσθεσε.
Η ίδια ανέφερε ότι, παρότι είναι συνιδρύτρια μιας εταιρείας AI, δεν αντιμετωπίζεται πάντα με την ίδια σοβαρότητα όπως ο άνδρας συνιδρυτής της. Κατά τις παρουσιάσεις της εταιρείας σε επενδυτές, έχει διαπιστώσει ότι οι πιθανότητες χρηματοδότησης αυξάνονται όταν την παρουσίαση αναλαμβάνει εκείνος.
Οι γυναίκες στις νέες θέσεις εργασίας της τεχνητής νοημοσύνης
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του LinkedIn, οι γυναίκες αντιπροσώπευαν μόλις περίπου το ένα τέταρτο των νέων προσλήψεων σε θέσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη κατά το τελευταίο έτος. Το αντίστοιχο ποσοστό στις θέσεις που δεν συνδέονται με το AI έφτανε το 50%. Η ανισότητα είναι ακόμη εντονότερη στις διοικητικές και εκτελεστικές θέσεις, όπου οι γυναίκες καταλαμβάνουν μόλις το 13% των νέων ρόλων.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των προσλήψεων. Οι θέσεις εργασίας που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη έχουν διπλασιαστεί από το 2023 και συνοδεύονται από ιδιαίτερα υψηλές απολαβές. Κατά μέσο όρο, αμείβονται περισσότερο από δύο φορές υψηλότερα σε σχέση με θέσεις που δεν απαιτούν εργασία με τεχνολογίες AI.
Ωστόσο, οι γυναίκες που εργάζονται στον συγκεκριμένο τομέα είναι πιθανότερο να απασχολούνται σε χαμηλότερα αμειβόμενες ειδικότητες, όπως η επισήμανση, η ταξινόμηση και η κατηγοριοποίηση δεδομένων. Όπως εξήγησε η Σάρα Στάινμπεργκ, επικεφαλής παγκόσμιων συνεργασιών δημόσιας πολιτικής του LinkedIn, οι άνδρες έχουν, στο σύνολο των επαγγελμάτων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, διάμεσο μισθό κατά 45.000 δολάρια υψηλότερο από τις γυναίκες.
«Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ορισμένες από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες, υψηλότερα αμειβόμενες και σημαντικότερες θέσεις εργασίας στην παγκόσμια οικονομία», δήλωσε η Στάινμπεργκ. «Οι γυναίκες, όμως, εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται εντυπωσιακά».
Ο κίνδυνος για το μισθολογικό χάσμα
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα από τα μεγαλύτερα μισθολογικά χάσματα μεταξύ ανδρών και γυναικών εδώ και πολλές γενιές. Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος οι γυναίκες να αποκλειστούν από την ανάπτυξη μιας τεχνολογίας που ήδη μετασχηματίζει την οικονομία, την παραγωγικότητα και το περιεχόμενο της εργασίας.
«Αυτό που παρατηρούμε είναι ένα είδος οπισθοδρόμησης», δήλωσε η Μπρέντα Ντάρντεν Γουίλκερσον, πρόεδρος της AnitaB.org, μη κερδοσκοπικού οργανισμού που εργάζεται για την ενίσχυση της παρουσίας των γυναικών στις θέσεις εργασίας τεχνολογίας.
Οι προσπάθειες για την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στον τεχνολογικό κλάδο συνεχίζονται εδώ και χρόνια, με ανάμεικτα αποτελέσματα. Στις ΗΠΑ, οι γυναίκες καταλαμβάνουν σήμερα περίπου το ένα τρίτο των θέσεων εργασίας στον τομέα της τεχνολογίας. Παρ’ όλα αυτά, μελέτες δείχνουν ότι εγκαταλείπουν τον κλάδο σε πολύ υψηλότερο ποσοστό από τους άνδρες συναδέλφους τους.
Μεταξύ των βασικών αιτιών συγκαταλέγονται η μη συμπεριληπτική εργασιακή κουλτούρα, οι περιορισμένες ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης, οι μισθολογικές ανισότητες και η έλλειψη γυναικών σε θέσεις ηγεσίας. Όλα αυτά δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι γυναίκες δυσκολεύονται όχι μόνο να εισέλθουν, αλλά και να παραμείνουν στον κλάδο.
Οι προκλήσεις για τις γυναίκες στον τομέα του AI
Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνητή νοημοσύνη επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Οι εργαζόμενοι καλούνται να ενημερώνονται διαρκώς για νέα μοντέλα, εργαλεία και τεχνικές, συχνά δουλεύοντας περισσότερες ώρες προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικοί.
«Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, δημιουργώντας τεράστια πίεση για όσους καλούνται να παρακολουθούν διαρκώς τις νέες εξελίξεις», δήλωσε η Τζαγέτα Πουτατούντα, επικεφαλής μηχανικός AI στην επενδυτική εταιρεία Turing.
Η Πουτατούντα ανέφερε ότι συχνά είναι η μοναδική γυναίκα μηχανικός στην ομάδα της. Όταν οι γυναίκες αποτελούν μειοψηφία, χρειάζεται συχνά να διεκδικούν περισσότερο χώρο, να μιλούν πιο δυνατά και να επιμένουν ώστε οι ιδέες τους να ακουστούν.
Παράλληλα, η πρόσβαση σε μέντορες και επαγγελματική υποστήριξη, ιδιαίτερα από άλλες γυναίκες, παραμένει περιορισμένη. Η απουσία προτύπων και δικτύων υποστήριξης μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση, την εξέλιξη και τελικά την παραμονή των γυναικών στον κλάδο.
Η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής αποτελεί ακόμη μία σημαντική πρόκληση. «Πήρα άδεια μητρότητας για τέσσερις μήνες και, όταν επέστρεψα, υπήρχαν εντελώς διαφορετικά μοντέλα», ανέφερε η Πουτατούντα. Η επιστροφή και η κάλυψη του χαμένου εδάφους ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, και έγινε δυνατή χάρη στην υποστήριξη των συναδέλφων της και του συζύγου της, με τον οποίο μοιράστηκαν ισότιμα τις υποχρεώσεις φροντίδας των παιδιών τους.
«Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι γυναίκες εγκαταλείπουν τον τομέα», σημείωσε. «Δεν είναι επειδή δεν τους ενδιαφέρει ή επειδή δεν έχουν την ικανότητα να παρακολουθούν τις εξελίξεις».
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι τόσο αξιοκρατική όσο θεωρείται
Η βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσεται τόσο γρήγορα, ώστε θεωρητικά θα έπρεπε να προσφέρει πιο αξιοκρατικούς όρους. Κανείς δεν μπορεί να διαθέτει δεκαετή εμπειρία σε ένα μοντέλο που αναπτύχθηκε μόλις πριν από έναν χρόνο. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργεί ίσες ευκαιρίες για όλους.
Στην πράξη, όμως, η πρόσβαση στις θέσεις εργασίας συχνά εξαρτάται από τις γνωριμίες, τις συστάσεις και τα άτυπα επαγγελματικά δίκτυα. «Οι εταιρείες προσλαμβάνουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, αλλά βρίσκουν ανθρώπους μέσα από τα ίδια δίκτυα, τις ίδιες συστάσεις και τα ίδια φίλτρα που χρησιμοποιούσαν πάντα», δήλωσε η Γουίλκερσον.
Τα τελευταία χρόνια, πολλές εταιρείες έχουν περιορίσει τα προγράμματα διαφορετικότητας, καθοδήγησης και επαγγελματικής εξέλιξης που απευθύνονταν σε γυναίκες. Η πολιτική συγκυρία, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, έχει καταστήσει δυσκολότερη τη διατήρηση τέτοιων πρωτοβουλιών, καθώς ορισμένες επιχειρήσεις φοβούνται νομικές και πολιτικές αντιδράσεις.
Η Φελίσια Νιούχαουζ, ιδρύτρια της AI Powered Women, υποστηρίζει ότι η κατάσταση αυτή μειώνει τις πιθανότητες να αποκτήσουν οι γυναίκες πρόσβαση σε μία από τις σημαντικότερες νέες πηγές οικονομικής κινητικότητας.
Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την ισότητα στις προσλήψεις. Αφορά το ποιος θα συμμετέχει στη διαμόρφωση της τεχνολογίας, ποιος θα επωφεληθεί από τις νέες ευκαιρίες και ποιος θα αποκτήσει επιρροή στην οικονομία του μέλλοντος. Αν δεν ληφθούν ουσιαστικά μέτρα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευρύνει αντί να περιορίσει τις υφιστάμενες ανισότητες. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι το χάσμα συμμετοχής να μετατραπεί σε χάσμα εξουσίας, αφήνοντας τις γυναίκες πίσω στην κούρσα για τις νέες θέσεις εργασίας της τεχνητής νοημοσύνης.
