Μείωση κατά 50% της χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα οικιακής κατανάλωσης, υποχρεωτική προσφορά σταθερών συμβολαίων ηλεκτρικού ρεύματος διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους από τους μεγάλους προμηθευτές και επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα νησιά προβλέπει το νομοσχέδιο που προωθεί το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
Με στόχο τη στήριξη των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων και των τοπικών κοινωνιών απέναντι στην ενεργειακή κρίση, το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ ενισχύει την προστασία των καταναλωτών, αυστηροποιεί τους κανόνες διαφάνειας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και προβλέπει αποδοτικότερη αξιοποίηση των δικτύων, μεγάλες επενδύσεις στα νησιά και λύσεις σε χρόνιες πολεοδομικές, χωροταξικές και περιβαλλοντικές εκκρεμότητες.
Οι 20 βασικές ρυθμίσεις που παρουσίασε στην Επιτροπή ο Σταύρος Παπασταύρου είναι οι εξής.
Μείωση της χρέωσης ΥΚΩ για όλους τους οικιακούς καταναλωτές. Η μοναδιαία χρέωση για τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας μειώνεται κατά 50% στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, σε εφαρμογή της κυβερνητικής δέσμευσης και χάρη στη σταδιακή διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.
Επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα ελληνικά νησιά. Ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών για τη χρηματοδότηση έργων ΑΠΕ, αποθήκευσης, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, δικτύων, υποδομών φόρτισης και φραγμάτων, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο.
Σταθερά συμβόλαια ρεύματος διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Οι μεγάλοι προμηθευτές υποχρεούνται να προσφέρουν τα συγκεκριμένα συμβόλαια, ώστε οι καταναλωτές να έχουν μεγαλύτερη ασφάλεια και προβλεψιμότητα ως προς την τιμή του ρεύματος. Σε όλη τη διάρκεια της σύμβασης απαγορεύεται η μονομερής αλλαγή τιμών και όρων.
Ενισχυμένη προστασία στις διαφορές με τον προμηθευτή. Κατά τη διαδικασία επίλυσης διαφορών προβλέπεται αυτόματη προστασία από τη διακοπή ρεύματος, αντί της δικαστικής διαδικασίας που προβλέπεται σήμερα, για έως δύο καταγγελίες και για διάστημα έως 90 ημερών για καθεμία. Παράλληλα, η παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου παρατείνεται από 3 σε 6 μήνες και ενισχύονται οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ.
Υποχρεωτική διαχείριση κινδύνου για τους προμηθευτές. Οι εταιρείες προμήθειας υποχρεούνται να διαθέτουν μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνου και να υποβάλλονται σε δοκιμές αντοχής απέναντι σε απότομες διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.
Κοινή χρήση ενέργειας από ΑΠΕ. Νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς αποκτούν τη δυνατότητα να μοιράζονται την ενέργεια που παράγουν οι ίδιοι από ΑΠΕ και να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά.
Διαφάνεια στην πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο. Ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύουν κάθε τρίμηνο στοιχεία για τη διαθεσιμότητα νέων συνδέσεων, ενώ οι σχετικές αιτήσεις θα διεκπεραιώνονται αποκλειστικά ψηφιακά.
Ευέλικτες συνδέσεις σε περιοχές με περιορισμένη διαθέσιμη ισχύ. Η ρύθμιση επιτρέπει σε ώριμες επενδύσεις να προχωρούν πριν ολοκληρωθούν τα έργα αναβάθμισης του δικτύου.
Διευκολύνσεις για τα δημοτικά έργα καθαρής ενέργειας. Οι ΟΤΑ απαλλάσσονται από τα τέλη υποβολής αιτήσεων για έργα ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ και στους Διαχειριστές, καθώς και από το Τέλος Δέσμευσης Χώρου, ενώ προβλέπονται και παρατάσεις προθεσμιών.
Νέα δυνατότητα υποβολής δήλωσης για τους επαγγελματίες αγρότες. Οι επαγγελματίες αγρότες μπορούν εκ νέου να υποβάλουν την απαιτούμενη δήλωση για το 2025, ώστε να διασφαλίσουν την αυξημένη αποζημίωση για τα έργα ΑΠΕ που διαθέτουν.
Προστασία των οικιακών αυτοπαραγωγών από αρνητικές τιμές. Για μικρά οικιακά φωτοβολταϊκά ισχύος έως 10,8 kW, η τιμή αποζημίωσης της περίσσειας παραγωγής θα λογίζεται ως μηδενική όταν οι τιμές χονδρικής είναι αρνητικές.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τα data centers. Προβλέπονται κάλυψη του κόστους σύνδεσης, κάλυψη του 60% της ετήσιας κατανάλωσης από ΑΠΕ, εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW και δημιουργία μητρώου στη ΡΑΑΕΥ. Θεσπίζεται επίσης ετήσιο ανταποδοτικό όφελος 15.000 ευρώ ανά MW για τους δήμους και τους τοπικούς καταναλωτές.
Κανόνες ασφαλείας για τα ιδιωτικά ηλεκτρικά δίκτυα ΑΠΕ. Καθιερώνονται ετήσιες τεχνικές εκθέσεις, έλεγχοι από τον ΔΕΔΔΗΕ και κυρώσεις. Η εναέρια όδευση επιτρέπεται μόνο όταν η υπόγεια λύση είναι τεχνικά αδύνατη.
Επιτάχυνση των έργων αποθήκευσης ενέργειας. Απλοποιούνται οι διαδικασίες για τους σταθμούς αποθήκευσης και ολοκληρώνεται η αξιολόγηση επενδυτικών αιτημάτων συνολικής ισχύος 7.771,78 MW, ώστε να αξιοποιείται περισσότερο η φθηνή πράσινη ενέργεια.
Μετεγκατάσταση του οικισμού Μεταμόρφωσης Παλαμά. Δρομολογείται η ασφαλής μεταφορά των 324 μόνιμων κατοίκων σε κατάλληλη γειτονική περιοχή νότια του Παλαμά, για την προστασία τους από επαναλαμβανόμενες πλημμύρες.
Ενιαία προστασία του Θερμαϊκού Κόλπου. Ο θαλάσσιος χώρος ανάμεσα στις περιοχές Natura 2000 υπάγεται στην αρμοδιότητα του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., ώστε ο Κόλπος να αντιμετωπίζεται ως ενιαία οικολογική ενότητα για την πρόληψη της ρύπανσης.
Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων στην Τανάγρα. Καθορίζεται ειδικός χώρος στη θέση «Νταμάρι» Δηλεσίου για την ανέγερση σύγχρονης μονάδας πρόνοιας, στο πλαίσιο των κοινωφελών δράσεων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.
Ρύθμιση για τις καλύβες στο Δέλτα του Έβρου. Η αναστολή κυρώσεων για τις 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών παρατείνεται έως την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura, δίνοντας τέλος στις διαδοχικές ετήσιες παρατάσεις.
Αναβάθμιση του γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης». Προβλέπονται προσαρμογή στις σύγχρονες διεθνείς προδιαγραφές, αύξηση της χωρητικότητας από ενδεικτικά 33.500 σε 52.000 θέσεις και δημιουργία 1.800 θέσεων στάθμευσης. Η ρύθμιση προβλέπει επίσης μείωση του συντελεστή δόμησης, διασφάλιση του 65% για αμιγώς αθλητικές χρήσεις και παραχώρηση της διαχείρισης για 49 έτη.
Διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας. Οι παρεμβάσεις περιορίζονται αποκλειστικά στη διόρθωση τυπογραφικών παροραμάτων και της αρίθμησης άρθρων του «Νικόλαος Ταγαράς», χωρίς να θεσπίζονται νέες ρυθμίσεις.
Μιλώντας στην αρμόδια Επιτροπή, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τόνισε ότι «με το νομοσχέδιο ενισχύουμε την προστασία του καταναλωτή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, βάζουμε αυστηρότερους κανόνες και εξασφαλίζουμε μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά, αξιοποιούμε καλύτερα τα ηλεκτρικά δίκτυα και ενεργοποιούμε σημαντικές επενδύσεις, ιδιαίτερα στα νησιά, ενώ επιλύουμε σειρά εκκρεμοτήτων πολλών ετών, χωροταξικών-πολεοδομικών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών».
Ο Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε τη σημερινή διεθνή ενεργειακή κρίση μία από τις μεγαλύτερες, επισημαίνοντας ότι η κατακόρυφη άνοδος των τιμών στο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το ηλεκτρικό ρεύμα επιβαρύνει ταυτόχρονα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. «Για την αντιμετώπιση των συνεπειών αυτής της κρίσης, ώστε κανείς να μη μείνει πίσω, απαιτούνται άμεσα τόσο εθνικές όσο και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις», σημείωσε, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που έθεσε σε ευρωπαϊκό επίπεδο την ανάγκη συντονισμένης δράσης, από τον περασμένο Μάρτιο.
Όπως είπε ο υπουργός, «ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη πετύχει τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε να εξαιρεθούν συγκεκριμένες ενεργειακές δαπάνες της Ελλάδας ύψους 1 δισ. ευρώ από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών έως το 2028», ενώ πρόσθεσε ότι «η χώρα μας είναι η μόνη -τουλάχιστον για την ώρα- που κατάφερε την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ειδική ρήτρα για την ενέργεια».
Σύμφωνα με τον Σταύρο Παπασταύρου, η Ελλάδα ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία στο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής, ώστε «να μπορούμε να λάβουμε επιπλέον μέτρα στήριξης της κοινωνίας». Ο ίδιος ανέφερε ότι τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης φτάνουν το 1,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 862 εκατ. ευρώ αφορούν έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους και 541 εκατ. ευρώ τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης των συνταξιούχων και τη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου.
Επικαλούμενος τα στοιχεία της Eurostat που ανακοινώθηκαν προ ημερών, ο υπουργός ανέφερε ότι η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα βρίσκεται 15% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Είμαστε η 12η χώρα με τη χαμηλότερη τιμή από τις 27. Με όρους αγοραστικής δύναμης, είμαστε λίγο πάνω από τον μέσο όρο. Σε όλη την Ευρώπη οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί κατακόρυφα», είπε, επισημαίνοντας ότι οι καταναλωτές μπορούν να στραφούν στα σταθερά μπλε τιμολόγια, τα οποία λειτουργούν ως ανάχωμα στις αυξήσεις των τιμών.
Σημειώνεται πως η συζήτηση του νομοσχεδίου θα συνεχιστεί αύριο, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής. Ο πλήρης τίτλος του νομοσχεδίου είναι «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».
