Ο κόσμος φαίνεται να έχει καταναλώσει μεγάλο μέρος των αποθεμάτων ενεργειακής ασφάλειας, καθώς σχεδόν ένα δισεκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου έχουν αντληθεί από τα παγκόσμια αποθέματα μετά τη σοβαρή διαταραχή στη ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η κρίση, που συνδέεται με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, έχει περιορίσει δραστικά τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκαλώντας έντονες πιέσεις στις διεθνείς αγορές.
Την προειδοποίηση απηύθυνε ο διευθύνων σύμβουλος της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας του Άμπου Ντάμπι ADNOC, Σουλτάν Αλ Τζάμπερ, σύμφωνα με το Reuters. Μιλώντας τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου στο συνέδριο ADIPEC, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, υπογράμμισε ότι τα διαθέσιμα περιθώρια ασφαλείας στην παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία έχουν περιοριστεί επικίνδυνα.
Τα αποθέματα ασφαλείας σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική στην αγορά πετρελαϊκών προϊόντων. Σε ορισμένες περιοχές, τα αποθέματα ντίζελ για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους έχουν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 35 ετών. Παράλληλα, άλλες αγορές αντιμετωπίζουν έλλειμμα περίπου 17 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η μειωμένη διαθεσιμότητα καυσίμων έχει ήδη οδηγήσει τις τιμές του ντίζελ σε επίπεδα-ρεκόρ σε αρκετές αγορές. Οι διαταραχές στον εφοδιασμό δεν επηρεάζουν μόνο τις πετρελαϊκές εταιρείες και τις κυβερνήσεις, αλλά μεταφέρονται σε ολόκληρη την οικονομία. Οι υψηλότερες τιμές καυσίμων αυξάνουν το κόστος μεταφορών, παραγωγής και ηλεκτροπαραγωγής, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα έντονος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ζωής. Η άνοδος των τιμών ενέργειας μπορεί να επιβαρύνει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, να περιορίσει την κατανάλωση και να αυξήσει το λειτουργικό κόστος σε κρίσιμους κλάδους, όπως η βιομηχανία, η γεωργία και οι μεταφορές.
Η ανάγκη για μεγαλύτερα αποθέματα και καλύτερες υποδομές
Ο Αλ Τζάμπερ τόνισε ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από την ομαλή λειτουργία των διεθνών αγορών. Όπως δήλωσε, απαιτούνται διευρυμένες στρατηγικές δυνατότητες αποθήκευσης, μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαϊκών προϊόντων και ευέλικτες εγκαταστάσεις διύλισης κοντά στις αγορές κατανάλωσης.
«Η υποδομή πρέπει να κατασκευαστεί πριν καταστεί απαραίτητη και πρέπει να υποστηρίζεται από προηγμένα συστήματα logistics», υπογράμμισε. Η δήλωση αυτή αναδεικνύει ένα βασικό πρόβλημα της σημερινής ενεργειακής αγοράς: ακόμη και όταν υπάρχει διαθέσιμο πετρέλαιο ή φυσικό αέριο, η μεταφορά και η διανομή τους μπορεί να αποδειχθούν εξαιρετικά δύσκολες.
Η έλλειψη επαρκών αποθηκευτικών εγκαταστάσεων και εναλλακτικών δικτύων μεταφοράς περιορίζει την ικανότητα των χωρών να αντιδρούν γρήγορα σε μια κρίση. Η δημιουργία νέων υποδομών, επομένως, θεωρείται απαραίτητη όχι μόνο για την αντιμετώπιση της τρέχουσας αναταραχής, αλλά και για την προστασία από μελλοντικές γεωπολιτικές ή φυσικές καταστροφές.
Το κόστος μεταφοράς εκτοξεύεται
Η κρίση έχει επηρεάσει δραματικά και τα κόστη μεταφοράς. Σύμφωνα με τον Αλ Τζάμπερ, οι δαπάνες αποστολής και εφοδιαστικής αντιστοιχούν πλέον σχεδόν στο 30% της συνολικής τιμής ενός βαρελιού πετρελαίου, έναντι μόλις 5% πριν από τον πόλεμο του Ιράν.
Η αύξηση αυτή αποτυπώνει τις δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα, τους μεγαλύτερους χρόνους μεταφοράς, τα αυξημένα ασφάλιστρα και την ανάγκη χρήσης εναλλακτικών διαδρομών. Όταν τα πλοία αποφεύγουν τα Στενά του Ορμούζ ή αναγκάζονται να ακολουθήσουν πιο μακρινές διαδρομές, το κόστος και ο χρόνος παράδοσης αυξάνονται σημαντικά.
Οι επιβαρύνσεις αυτές ενσωματώνονται τελικά στην τιμή που πληρώνουν οι καταναλωτές. Το διεθνές σημείο αναφοράς Brent διαπραγματεύεται περίπου στα 110 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση περίπου 50% από τον Φεβρουάριο, πριν από την έναρξη του πολέμου.
Παρεμβάσεις από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας
Σε μια προσπάθεια να ενισχύσει την προσφορά και να περιορίσει την άνοδο των τιμών, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) συμφώνησε τον περασμένο μήνα να απελευθερώσει στην αγορά περισσότερα από 20 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ. Παράλληλα, προβλέπεται να διατεθεί οποιοδήποτε πετρέλαιο έχει απομείνει από τη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης που είχε ανακοινωθεί τον Μάρτιο.
Ωστόσο, τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να προσφέρουν μόνο προσωρινή ανακούφιση. Η απελευθέρωση αποθεμάτων αυξάνει την προσφορά βραχυπρόθεσμα, δεν αντιμετωπίζει όμως τα βαθύτερα προβλήματα που σχετίζονται με τις υποδομές, τη μεταφορά και την περιορισμένη παραγωγική δυναμικότητα.
Ο Αμίν Νάσερ, διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, δήλωσε επίσης τον περασμένο μήνα ότι τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου είχαν μειωθεί κάτω από τα 6 δισεκατομμύρια βαρέλια. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συντριπτική πλειονότητα αυτών των αποθεμάτων δεν ήταν πρακτικά διαθέσιμη για άμεση χρήση.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ανησυχία ότι τα παγκόσμια αποθέματα ασφαλείας έχουν περιοριστεί σε επίπεδα που δεν αφήνουν μεγάλα περιθώρια αντίδρασης. Εάν οι διαταραχές στη ναυτιλία και στον εφοδιασμό συνεχιστούν, οι αγορές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ακόμη υψηλότερες τιμές, μεγαλύτερες ελλείψεις και νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Η σημερινή κρίση δείχνει ότι τα αποθέματα ασφαλείας της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας δεν μπορούν να θεωρούνται ανεξάντλητα. Η ενίσχυση των αποθηκευτικών δυνατοτήτων, η ανάπτυξη πιο ανθεκτικών δικτύων μεταφοράς και η δημιουργία ευέλικτων υποδομών διύλισης αποτελούν πλέον επείγουσες προτεραιότητες. Χωρίς έγκαιρες επενδύσεις, η εξάντληση των αποθεμάτων ασφαλείας μπορεί να μετατραπεί από προειδοποίηση σε παρατεταμένη παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
