Οι ελληνικές επιχειρήσεις αποκτούν σταδιακά πρόσβαση σε νέα ψηφιακά εργαλεία που μπορούν να διευκολύνουν τη χρηματοδότηση, να περιορίσουν τη γραφειοκρατία και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ψηφιακός Κόμβος Βιωσιμότητας, μια νέα πρωτοβουλία του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), η οποία αξιοποιεί δεδομένα ESG από περίπου 14.000 επιχειρήσεις διαφορετικών κλάδων και μεγεθών.
Ψηφιακός Κόμβος Βιωσιμότητας για ευκολότερη χρηματοδότηση
Η νέα πλατφόρμα θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αξιολογούν και να συγκρίνουν τις επιδόσεις τους στους τομείς του περιβάλλοντος, της κοινωνικής ευθύνης και της εταιρικής διακυβέρνησης. Οι συγκρίσεις θα μπορούν να πραγματοποιούνται με βάση τον κλάδο δραστηριότητας, το μέγεθος της επιχείρησης ή τη γεωγραφική περιοχή.
Με αυτόν τον τρόπο, κάθε επιχείρηση θα έχει τη δυνατότητα να κατανοεί καλύτερα τη θέση της στην αγορά, να εντοπίζει τα δυνατά και τα αδύναμα σημεία της και να σχεδιάζει στοχευμένες δράσεις βελτίωσης. Τα στοιχεία αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στον επιχειρηματικό σχεδιασμό όσο και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, ενώ αναμένεται να λειτουργήσουν υποστηρικτικά και σε αιτήματα τραπεζικής χρηματοδότησης.
Όπως έχει εξηγήσει ο διευθυντής του ΕΚΤ, Δρ Κυριάκος Τολιάς, η αξιολόγηση θα πραγματοποιείται μέσω ενός σύντομου και εύχρηστου ερωτηματολογίου. Η διαδικασία θα δίνει στις επιχειρήσεις μια συνοπτική αλλά ουσιαστική εικόνα για τις επιδόσεις τους στους δείκτες ESG, χωρίς να απαιτείται η άμεση συγκέντρωση μεγάλου όγκου σύνθετων δεδομένων.
Η τεκμηρίωση των επιδόσεων ESG αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία και στη σχέση των επιχειρήσεων με τις τράπεζες. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα χρησιμοποιούν ήδη περιβαλλοντικά, κοινωνικά και διοικητικά κριτήρια κατά την αξιολόγηση επενδυτικών σχεδίων και αιτημάτων χρηματοδότησης. Επομένως, η συστηματική καταγραφή των σχετικών επιδόσεων μπορεί να αποτελέσει ένα πρόσθετο θετικό στοιχείο, ιδίως για επιχειρήσεις που επιδιώκουν να αποδείξουν τη βιωσιμότητα και τη μακροπρόθεσμη προοπτική τους.
Ο Εθνικός Χάρτης Δεδομένων ESG βρίσκεται ήδη σε λειτουργία, ενώ αναμένεται η προκήρυξη ανοικτού διαγωνισμού για την ανάπτυξη της νέας πλατφόρμας. Ο συνολικός χρόνος υλοποίησης υπολογίζεται περίπου σε δύο χρόνια, με τα πρώτα σημαντικά αποτελέσματα να αναμένονται μέσα στους επόμενους έξι έως οκτώ μήνες.
Τεχνητή νοημοσύνη για λιγότερη γραφειοκρατία
Παράλληλα με τον Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας, σημαντικές αλλαγές προωθούνται και στις συναλλαγές πολιτών και επιχειρήσεων με το Δημόσιο. Η αναβάθμιση του ψηφιακού βοηθού του gov.gr θα βασιστεί στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, και ειδικότερα σε τεχνολογίες Agentic AI.
Κεντρικό ρόλο θα έχει η εφαρμογή της αρχής «μόνον άπαξ». Σύμφωνα με αυτή την αρχή, ένα στοιχείο ή δικαιολογητικό θα υποβάλλεται στο Δημόσιο μόνο μία φορά. Στη συνέχεια, τα δεδομένα θα παραμένουν διαθέσιμα στα αρμόδια πληροφοριακά συστήματα, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται σε επόμενες διαδικασίες, με τη συναίνεση του πολίτη.
Σήμερα, ο ψηφιακός βοηθός ενημερώνει τους χρήστες για τα απαιτούμενα έγγραφα και τους αρμόδιους φορείς. Με τη νέα λειτουργία, θα μπορεί να προτείνει την αυτόματη αναζήτηση και συγκέντρωση των απαραίτητων πιστοποιητικών και δικαιολογητικών. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να μειώσει τον χρόνο διεκπεραίωσης των διαδικασιών και να περιορίσει σημαντικά τις επαναλαμβανόμενες επισκέψεις σε υπηρεσίες και πλατφόρμες.
Οι προκλήσεις για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Παρά την πρόοδο της Ελλάδας στις ψηφιακές υποδομές, τη συνδεσιμότητα και τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του Δημοσίου, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών. Οι βασικότερες δυσκολίες σχετίζονται με το κόστος των απαιτούμενων επενδύσεων, αλλά και με την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού.
Το ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, στο οποίο συμμετέχει και το ΕΚΤ, αναμένεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Στόχος είναι να ενισχυθεί η πρόσβαση των επιχειρήσεων σε τεχνολογικές υποδομές, τεχνογνωσία και λύσεις τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή λειτουργία τους.
Παράλληλα, το Παρατηρητήριο Ψηφιακής Μετάβασης, μέσω περισσότερων από 350 δεικτών, καταγράφει την πορεία της ψηφιακής προσαρμογής της ελληνικής οικονομίας. Τα στοιχεία αναδεικνύουν σημαντικές αδυναμίες στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην κάλυψη των αναγκών για εξειδικευμένο προσωπικό πληροφορικής και στην εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας.
Θετικές εξελίξεις στο Brain Gain
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία κοινής μελέτης του ΕΚΤ και του ΟΟΣΑ για το Brain Gain. Το 2024, περίπου 52.000 Έλληνες επέστρεψαν στη χώρα, έναντι περίπου 32.000 που μετανάστευσαν στο εξωτερικό. Έτσι, καταγράφηκε θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο περίπου 20.000 ατόμων.
Η θετική αυτή τάση είχε αρχίσει να εμφανίζεται ήδη από το 2023, για πρώτη φορά μετά την οικονομική κρίση. Η επιστροφή ανθρώπων με διεθνή εμπειρία και εξειδικευμένες γνώσεις μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα, την καινοτομία και τη δυνατότητα των ελληνικών επιχειρήσεων να αξιοποιήσουν νέες τεχνολογίες.
Υποστήριξη για χρηματοδότηση και συνεργασίες
Στον τομέα της επιχειρηματικής χρηματοδότησης, το ΕΚΤ συντονίζει το ελληνικό δίκτυο Enterprise Europe Network, στο οποίο συμμετέχουν 16 εταίροι. Το δίκτυο παρέχει στις επιχειρήσεις υποστήριξη για την αναζήτηση χρηματοδοτικών ευκαιριών, την απόκτηση τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών.
Το ΕΚΤ έχει επίσης υποβάλει 18 προτάσεις χρηματοδότησης προς το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, από τις οποίες έχουν εγκριθεί δύο. Η πρώτη αφορά τον εκσυγχρονισμό των υποδομών γνώσης του οργανισμού και τη μεταφορά τους στο κυβερνητικό G-Cloud. Η δεύτερη αφορά την ανάπτυξη του Ψηφιακού Κόμβου Βιωσιμότητας.
Η βασική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η αποτελεσματικότερη σύνδεση της έρευνας και της τεχνολογίας με την επιχειρηματική δραστηριότητα. Ο Ψηφιακός Κόμβος Βιωσιμότητας, οι υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και τα εργαλεία περιορισμού της γραφειοκρατίας μπορούν να συμβάλουν ώστε η επιστημονική γνώση να μετατρέπεται σε χρήσιμα προϊόντα και υπηρεσίες, ενισχύοντας τη χρηματοδότηση, την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη των ελληνικών επιχειρήσεων.
