Την προστασία των κονδυλίων της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης έθεσε ως βασική προτεραιότητα της Αθήνας ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στις Βρυξέλλες κατά την αποχώρησή του από τη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου. Ο πρωθυπουργός εξέφρασε την ελπίδα να ολοκληρωθεί η σχετική διαπραγμάτευση έως τον Δεκέμβριο, αναφέρθηκε στην ανάγκη δημοσιονομικής ευελιξίας για στοχευμένα μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους, στην εφαρμογή του ETS2, στη διαχείριση μεταναστευτικών κρίσεων και στη στήριξη της Ουκρανίας.
Η διαπραγμάτευση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι οι διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034 ξεκινούν με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των λεγόμενων «φειδωλών» χωρών και της πλειοψηφίας των κρατών-μελών, τα οποία επιδιώκουν έναν πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό της ΕΕ.
Όπως ανέφερε, η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Πολιτική Συνοχής θα πρέπει να προστατευθούν «τουλάχιστον στα ποσά τα οποία είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε τα ποσά αυτά ικανοποιητικά για την Ελλάδα και υποστήριξε ότι τουλάχιστον ακόμη δεκαπέντε χώρες συμμερίζονται την ίδια θέση.
Η Αθήνα, όπως εξήγησε, δεν προτίθεται να κάνει «εκπτώσεις» στις δύο βασικές πολιτικές που συνδέονται με τη χρηματοδότηση της αγροτικής παραγωγής, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη σύγκλιση των κρατών-μελών. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να είναι σύνθετες, καθώς συνδέονται τόσο με το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού όσο και με τις πηγές χρηματοδότησής του.
Σε ό,τι αφορά τους νέους ίδιους πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κ. Μητσοτάκης τους χαρακτήρισε σημαντικούς. Παράλληλα, τόνισε ότι για να υπάρξει συμφωνία θα πρέπει να διασφαλιστεί απόλυτα πως δεν θα επιβαρύνουν δυσανάλογα τις λιγότερο πλούσιες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.
Αναφερόμενος στο χρονοδιάγραμμα, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν είναι σε θέση να προβλέψει αν η διαπραγμάτευση θα ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο. Επισήμανε, πάντως, ότι το πρώτο εξάμηνο του 2027 αναμένεται ιδιαίτερα δύσκολο σε επίπεδο πολιτικών εξελίξεων, γεγονός που καθιστά κρίσιμο το προηγούμενο διάστημα για την επίτευξη συμφωνίας.
Ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, κατέστησε σαφές πως, καθώς ολοκληρώνεται η θητεία του, δεν θα είναι σε θέση να δεσμεύσει τη Γαλλία σε συμφωνία εάν αυτή δεν επιτευχθεί τον Δεκέμβριο.
«Ελπίζω να έχουμε συμφωνία, έστω και αν χρειαστεί να έχουμε πολλά πουκάμισα μαζί μας και να παραμείνουμε στις Βρυξέλλες για όσες μέρες χρειάζεται», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός, περιγράφοντας τη δυσκολία αλλά και την ανάγκη να ολοκληρωθεί εγκαίρως η διαπραγμάτευση.
Δημοσιονομική ευελιξία για την ενέργεια
Στο ζήτημα του ενεργειακού κόστους, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί μέτρα για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι δεν αναμένει «λαγούς από το καπέλο», ούτε ευρωπαϊκές λύσεις που θα οδηγήσουν σε οριζόντιες μειώσεις φόρων.
Η ελληνική θέση, όπως την παρουσίασε, είναι η παροχή περαιτέρω δημοσιονομικής ευελιξίας στα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να εφαρμόσουν μέτρα «στοχευμένα και προσωρινά». Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει θετικά το αίτημα αυτό.
Ο κ. Μητσοτάκης διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη ευελιξία δεν θα μεταβάλει τα ελληνικά πλεονάσματα, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτά θα αποτυπώνονται λογιστικά. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα, σε αντίθεση με χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, διαθέτει δημοσιονομικό χώρο για να λάβει μέτρα στήριξης, τα οποία, όπως είπε, θα ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ.
Μεταξύ των παρεμβάσεων που έχουν ήδη ανακοινωθεί ή εξετάζονται, ο πρωθυπουργός ανέφερε:
- το πετρέλαιο θέρμανσης, το οποίο, κατά την αναφορά του, ξεκινά σε τιμές που συγκαταλέγονται στις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση,
- την επιστροφή ενός ενοικίου, ύψους έως 800 ευρώ, στα τέλη Νοεμβρίου για όσους νοικιάζουν την κύρια κατοικία τους,
- την πρόσθετη στήριξη ύψους 95 εκατ. ευρώ για τη βιομηχανία, την οποία ανακοίνωσε πριν από δέκα ημέρες,
- πιθανές παρεμβάσεις στην ακτοπλοΐα, προκειμένου το αυξημένο κόστος του ντίζελ να μην μετακυλιστεί στους κατοίκους των νησιών.
Για την ακτοπλοΐα, ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι είχε προηγηθεί συγκράτηση των εισιτηρίων έως τον Οκτώβριο και ότι η κυβέρνηση εξετάζει τρόπους ώστε η νέα επιβάρυνση από την άνοδο του κόστους καυσίμων να μην επηρεάσει τους νησιώτες.
Απαντώντας στις επικρίσεις της αντιπολίτευσης ότι η κυβέρνηση κινήθηκε καθυστερημένα και με περιορισμένα μέτρα, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι οι παρεμβάσεις ανακοινώνονται ανά δεκαπενθήμερο, επειδή οι πραγματικές ανάγκες εξαρτώνται από την πορεία των τιμών. Παράλληλα, ανέφερε ότι η κυβέρνηση διατηρεί εφεδρείες για τον χειμώνα.
Ο κ. Μητσοτάκης απέδωσε την ενεργειακή κατάσταση στις επιπτώσεις «δύο πολέμων» και στη μεγαλύτερη παγκόσμια ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Απέκλεισε, πάντως, το ενδεχόμενο, όπως το διατύπωσε, να «τινάξουμε την μπάνκα στον αέρα» με παροχές ενόψει εκλογών.
Η πράσινη μετάβαση και η στήριξη της βιομηχανίας
Ο πρωθυπουργός επέμεινε ότι η αύξηση της συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής οδηγεί σε χαμηλότερες χονδρεμπορικές τιμές. Ανέφερε ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει την πολιτική αυτή, παράλληλα με επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα επικαλέστηκε μεγάλη επένδυση σε μπαταρίες, η οποία ολοκληρώθηκε στη Θεσσαλία λίγο πριν από τη μετάβασή του στις Βρυξέλλες. Η αποθήκευση, όπως προκύπτει από την τοποθέτησή του, συνδέεται με την αξιοποίηση της αυξημένης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και τη διαχείριση των διακυμάνσεων στην ηλεκτροπαραγωγή.
Για τη βιομηχανία, ωστόσο, ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι δεν θα πρέπει να επιβληθεί πρόσθετο κόστος ταχείας απανθρακοποίησης σε κλάδους που δεν διαθέτουν ακόμη τις απαιτούμενες τεχνικές λύσεις. Επανέλαβε τη θέση που, όπως είπε, διατύπωσε και κατά τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να συνδυάζεται «με τη στήριξη της παραγωγικής Ευρώπης».
Κατά τον πρωθυπουργό, την ίδια λογική υιοθετούν πολλές ακόμη χώρες, οι οποίες ζητούν η πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες της παραγωγής, της βιομηχανίας και της ανταγωνιστικότητας.
Η εφαρμογή του ETS2
Σε σχέση με το ETS2, το σύστημα εμπορίας εκπομπών που αφορά τη θέρμανση των κτιρίων και τις οδικές μεταφορές, ο κ. Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι η Ελλάδα άσκησε πιέσεις για τη μετάθεση της εφαρμογής του από το 2027 στο 2028.
Η μετάθεση συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Ευρωπαϊκού Νόμου για το Κλίμα. Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που θεωρούν πιθανό να χρειαστεί και νέα παράταση της εφαρμογής του συστήματος.
Στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής, οι ηγέτες κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικαιροποιήσει την αξιολόγηση όλων των επιπτώσεων του ETS2. Η αξιολόγηση θα πρέπει να αφορά, μεταξύ άλλων, τον σχεδιασμό του συστήματος και τις δικλίδες ασφαλείας που θα το συνοδεύουν.
Για το 2027, ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι έχει ήδη εξασφαλιστεί πως δεν θα υπάρξει καμία πρόσθετη ευρωπαϊκή επιβάρυνση στα καύσιμα και στη θέρμανση των κατοικιών.
Πρόταση για ευρωπαϊκό μηχανισμό σε περίπτωση εργαλειοποίησης μεταναστευτικών ροών
Το μεταναστευτικό συζητήθηκε κατά τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου. Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων εργαλειοποίησης και μαζικών ροών έτυχε καθολικής αναγνώρισης από τα κράτη-μέλη.
Η πρόταση είχε υποβληθεί με επιστολή του κ. Μητσοτάκη τον Αύγουστο, μετά την κρίση στη Θέουτα. Με την επιστολή ζητήθηκε η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πλαισίου που θα επιτρέπει την αποτελεσματικότερη αντίδραση σε έκτακτες μεταναστευτικές κρίσεις και σε περιπτώσεις όπου οι ροές εργαλειοποιούνται.
Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι την ίδια θέση εξέφρασε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την οποία αναμένονται σύντομα νομοθετικές προτάσεις. Στην επιστολή πρόσκλησης προς τους ηγέτες, ο Αντόνιο Κόστα είχε ζητήσει να ενισχυθεί η ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αντιδρά σε κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων εργαλειοποίησης.
Όπως εξήγησε ο κ. Μητσοτάκης, σε περίπτωση που η Ελλάδα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με περιστατικό «όπως αυτό του Έβρου ή της Θέουτα», θα διαθέτει «ένα ευρωπαϊκό οπλοστάσιο» για την αποτελεσματική αντιμετώπισή του.
Παράλληλα, παραδέχθηκε ότι το ζήτημα δεν έχει ακόμη επιλυθεί. Σημείωσε, ωστόσο, πως «η Ευρώπη κινείται πλέον στη σωστή κατεύθυνση».
Η ελληνική θέση για την ενίσχυση της Ουκρανίας
Ερωτηθείς από Ουκρανό δημοσιογράφο εάν το Κίεβο έχει ζητήσει από την Αθήνα αναχαιτιστικά βλήματα Patriot από τα ελληνικά αποθέματα, ο κ. Μητσοτάκης απάντησε ότι δεν πρόκειται να σχολιάσει δημόσια το θέμα.
Υπενθύμισε, πάντως, ότι η Ελλάδα έχει ήδη στηρίξει την Ουκρανία με σημαντικές αντιαεροπορικές δυνατότητες από τα αποθέματά της. Δεν αναφέρθηκε σε συγκεκριμένο αίτημα ή σε ενδεχόμενη απόφαση για την αποστολή αναχαιτιστικών βλημάτων Patriot.
Ο πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι η Αθήνα θα πράξει ό,τι μπορεί για την Ουκρανία «χωρίς να διακυβευθεί η αμυντική θωράκιση της Ελλάδας». Όπως ανέφερε, η χώρα βρίσκεται «σε μια ευαίσθητη γειτονιά» και έχει παράλληλα και άλλες αμυντικές δεσμεύσεις.
