Σε μια προσπάθεια να διαμορφώσει το πλαίσιο της επόμενης ισραηλινής κυβέρνησης και να θέσει τις βάσεις των μετεκλογικών πολιτικών συμμαχιών, ο πρόεδρος του ισραηλινού κόμματος «Γιασάρ», Γκάντι Άιζενκοτ, παρουσίασε έναν οδικό χάρτη για τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού, θέτοντας τέσσερις βασικούς όρους.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Άιζενκοτ ανέφερε ότι οι προϋποθέσεις αυτές αποτελούν τη βάση για κάθε μελλοντική πολιτική συνεργασία, σε μια κίνηση που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον χάρτη των συμμαχιών και να δώσει στα αραβικά κόμματα πιθανό ρόλο στη διακυβέρνηση.
Οι τέσσερις όροι που έθεσε είναι:
- Η αναγνώριση του Ισραήλ ως εβραϊκού, δημοκρατικού και φιλελεύθερου κράτους που βασίζεται στην ισότητα.
- Η προσήλωση στις αρχές της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας.
- Η καθιέρωση υποχρεωτικής στρατιωτικής ή πολιτικής θητείας για όλους τους πολίτες χωρίς εξαιρέσεις.
- Η αναγνώριση της ανάγκης για πλήρη εξάλειψη των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς και ο χαρακτηρισμός της ως τρομοκρατικής οργάνωσης.
Οι όροι αυτοί εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τις πιθανότητες επίτευξης συναίνεσης, καθώς και για το κατά πόσο μπορούν να συνδυαστούν με τη συμμετοχή αραβικών κομμάτων στην επόμενη κυβέρνηση, ιδιαίτερα μετά την αδυναμία των δύο βασικών πολιτικών στρατοπέδων να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Οι εκλογές οδήγησαν σε ένα σύνθετο κοινοβουλευτικό σκηνικό, όπου κανένα από τα δύο μεγάλα μπλοκ δεν εξασφάλισε την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών σε σύνολο 120. Το στρατόπεδο του Μπενιαμίν Νετανιάχου κατέλαβε 53 έδρες, η αντιπολίτευση 48, ενώ τα αραβικά κόμματα σημείωσαν ιστορική άνοδο, φθάνοντας τις 19 έδρες.
Παρότι ο επικεφαλής του Ενωμένου Αραβικού Καταλόγου «Ράαμ», Μανσούρ Αμπάς, εμφανίστηκε πρόθυμος να συζητήσει τους όρους αυτούς, αναλυτές θεωρούν ότι η εφαρμογή τους παραμένει δύσκολη.
Ο ειδικός σε ισραηλινά και περιφερειακά ζητήματα, στρατηγός ε.α. Ουάελ Ράμπι, υποστήριξε ότι οι προτάσεις του Άιζενκοτ δεν εισάγουν ουσιαστικά νέα στοιχεία σε νομοθετικό επίπεδο, καθώς ο «Νόμος για το Έθνος-Κράτος» του 2018 κατοχύρωσε ήδη τον εβραϊκό χαρακτήρα του κράτους. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πραγματική σημασία της υποχρεωτικής θητείας είναι ότι αποκλείει κάθε εξαίρεση για τους υπερορθόδοξους Εβραίους (Χαρεντίμ), γεγονός που θέτει εκτός κυβερνητικών σχεδιασμών τα θρησκευτικά κόμματα όπως το Shas και το Yahadut HaTorah.
Ο Ράμπι εκτίμησε επίσης ότι ο Άιζενκοτ επιδιώκει να καθησυχάσει την ισραηλινή κοινή γνώμη, αποδεικνύοντας ότι παραμένει προσηλωμένος στην εβραϊκή και φιλελεύθερη ταυτότητα του κράτους ακόμη και αν χρειαστεί να συνεργαστεί με αραβικά κόμματα ή να βασιστεί στη στήριξή τους.
Παράλληλα, τόνισε ότι τα εκλογικά αποτελέσματα έχουν καταστήσει τα αραβικά κόμματα καθοριστικό παράγοντα στο πολιτικό σκηνικό. Στο εσωτερικό της αντιπολίτευσης διεξάγονται προσπάθειες, με πρωτοβουλία του επικεφαλής του Κόμματος των Δημοκρατών Γιαΐρ Γκολάν, για ενσωμάτωση των αραβικών κομμάτων στον κυβερνητικό συνασπισμό ή για αξιοποίησή τους ως «δίχτυ ασφαλείας» απέναντι στον Νετανιάχου.
Από την πλευρά του, ο πρώην αξιωματούχος των αιγυπτιακών μυστικών υπηρεσιών Μοχάμεντ Ρασάντ χαρακτήρισε την υλοποίηση των τεσσάρων όρων του Άιζενκοτ «σχεδόν αδύνατη στην πράξη», κυρίως λόγω της σθεναρής αντίθεσης των θρησκευόμενων κύκλων στο ζήτημα της υποχρεωτικής στράτευσης.
Ο Ρασάντ υπογράμμισε ότι η αύξηση της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης των αραβικών κομμάτων από 10 σε 19 έδρες τους προσφέρει πρωτοφανή πολιτική ισχύ, καθιστώντας τα ικανά να επηρεάσουν καθοριστικά τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης και να λειτουργήσουν ως βασικός παράγοντας ελέγχου των κυβερνητικών αποφάσεων.
