Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι μέσα στην Τρίτη ή την Τετάρτη (4-5 Αυγούστου) μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν που θα οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στην αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Η προοπτική μιας συμφωνίας με το Ιράν δεν αφορά μόνο τη διπλωματία: ακουμπά άμεσα την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού, τις τιμές της ενέργειας και τη σταθερότητα των θαλάσσιων μεταφορών σε έναν από τους πιο στρατηγικούς θαλάσσιους διαύλους του πλανήτη.
Σε συνέντευξή του στο CNBC, ο Μπέσεντ ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «είμαστε σε συνομιλίες με τους Ιρανούς. Υπάρχει πιθανότητα να έχουμε μια συμφωνία σήμερα ή αύριο για να ανοίξουν τα Στενά και να προχωρήσουμε προς μια πιο ομαλοποιημένη θέση σε αυτή τη σύγκρουση». Το μήνυμα ήταν σαφές: η Ουάσινγκτον επιδιώκει μια άμεση αποκλιμάκωση, με βασικό ζητούμενο την ομαλή ροή της ναυσιπλοΐας και την αποφόρτιση των αγορών.
Τι σημαίνει για τα Στενά του Ορμούζ
Κεντρικό σημείο των δηλώσεων του Αμερικανού υπουργού ήταν η έμφαση στην «ελεύθερη κυκλοφορία» στα Στενά του Ορμούζ. Με φόντο τα σενάρια περί επιβολής διοδίων από την ιρανική πλευρά, ο Μπέσεντ έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι τυχόν συμφωνία με το Ιράν θα πρέπει να διασφαλίζει ανεμπόδιστη διέλευση, χωρίς πρόσθετα κόστη ή νέους περιορισμούς που θα λειτουργούσαν ως έμμεσος αποκλεισμός.
Παράλληλα, υπογράμμισε πως ήδη «υπάρχουν αρκετά πλοία που περνούν από εκεί», μια φράση που αφήνει να εννοηθεί ότι, παρότι η κατάσταση είναι τεταμένη, δεν έχει επιβληθεί απόλυτο «πάγωμα» στη διέλευση. Ωστόσο, η εικόνα που περιέγραψε παραπέμπει σε συσσωρευμένη πίεση: μεγάλος αριθμός πλοίων στην περιοχή περιμένει το σήμα για να αποπλεύσει, κάτι που μεταφράζεται σε καθυστερήσεις, πρόσθετα κόστη και άνοδο των ασφαλίστρων.
Πτώση στο WTI και προσδοκίες αποκλιμάκωσης
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα στα σημάδια προόδου. Μετά τις δηλώσεις του Μπέσεντ, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αμερικανικού αργού WTI υποχώρησαν περίπου 4%, διαμορφούμενα κάτω από τα 77 δολάρια το βαρέλι. Η κίνηση αυτή δείχνει πόσο έντονα οι τιμές ενέργειας «τιμολογούν» τον κίνδυνο που σχετίζεται με τα Στενά του Ορμούζ: ακόμα και η πιθανότητα μιας συμφωνίας με το Ιράν αρκεί για να πιέσει τις τιμές, καθώς μειώνει τον φόβο διαταραχών στην προσφορά.
Ο ίδιος ο υπουργός εκτίμησε ότι οι τιμές θα μπορούσαν να υποχωρήσουν περαιτέρω εφόσον ανοίξουν ξανά τα Στενά. Η λογική είναι απλή: όταν αποκαθίσταται η ομαλότητα στις μεταφορές, μειώνεται το «ασφάλιστρο κινδύνου» που ενσωματώνεται στην τιμή του πετρελαίου και των προϊόντων του.
Όχι μόνο πετρέλαιο: Τα φορτία που «κρατούν την ανάσα τους»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η επισήμανση του Μπέσεντ ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στην ενέργεια. «Υπάρχουν εκατοντάδες, αν όχι χίλια, πλοία που βρίσκονται εκεί και περιμένουν να αποπλεύσουν», είπε, προσθέτοντας πως «δεν πρόκειται μόνο για την ενέργεια. Μεταφέρονται επίσης λιπάσματα, προϊόντα διύλισης πετρελαίου και διάφορα βιομηχανικά αέρια».
Αυτή η αναφορά φωτίζει μια κρίσιμη πλευρά: τα Στενά του Ορμούζ λειτουργούν ως αρτηρία εμπορίου για ένα ευρύ φάσμα αγαθών. Η καθυστέρηση στη μεταφορά λιπασμάτων μπορεί να επηρεάσει το κόστος της αγροτικής παραγωγής και, τελικά, τις τιμές τροφίμων. Τα προϊόντα διύλισης πετρελαίου επηρεάζουν άμεσα την τιμή καυσίμων και τη λειτουργία βιομηχανιών. Τα βιομηχανικά αέρια είναι απαραίτητα σε πολλούς τομείς παραγωγής. Με άλλα λόγια, μια συμφωνία με το Ιράν που θα εξασφαλίσει ομαλή ναυσιπλοΐα μπορεί να λειτουργήσει ως «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για πολλαπλές αγορές ταυτόχρονα.
Το πολιτικό πλαίσιο: Η κίνηση Τραμπ και το εύθραυστο της αποκλιμάκωσης
Στο φόντο αυτών των εξελίξεων, καταγράφεται και η παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι ανέστειλε μια μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν, προκειμένου να δοθεί χρόνος στις διαπραγματεύσεις για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η επιλογή αυτή παρουσιάζεται ως κίνηση που αφήνει χώρο στη διπλωματία, αλλά ταυτόχρονα υπενθυμίζει πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία: η αποκλιμάκωση μπορεί να εξαρτάται από λεπτές πολιτικές αποφάσεις και χρονικά «παράθυρα» που κλείνουν γρήγορα.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι μια συμφωνία για την αποκλιμάκωση βρίσκεται κοντά. Ωστόσο, όπως σημειώνεται, κάθε φορά οι εντάσεις με την Τεχεράνη τείνουν να αναζωπυρώνονται. Αυτό ενισχύει την αίσθηση ότι, ακόμη κι αν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν, το ζητούμενο θα είναι η αντοχή της στον χρόνο και η δυνατότητα εφαρμογής της χωρίς νέες αιφνίδιες κλιμακώσεις.
