Στην πρώτη διεθνή του επίσκεψη από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του τον περασμένο μήνα, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ βρίσκεται σήμερα (24/8) στο Κίεβο, σε μια ημέρα με ισχυρό συμβολισμό για την Ουκρανία, καθώς η χώρα τιμά την 35η επέτειο της ανεξαρτησίας της.
Η συγκυρία δεν είναι τυχαία: η επίσκεψη συνοδεύεται από μια ανακοίνωση που προσθέτει νέο βάθος στη στρατιωτική συνεργασία Λονδίνου–Κιέβου και επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα του πώς η Ουκρανία μπορεί να ενισχύσει τις εγχώριες δυνατότητές της σε κρίσιμα οπλικά συστήματα.
Λίγο πριν από το ταξίδι, η βρετανική κυβέρνηση γνωστοποίησε ότι η αμυντική εταιρεία MBDA θα λάβει άδεια να δημοσιοποιήσει διαβαθμισμένες πληροφορίες που αφορούν βρετανικά εξαρτήματα του πυραύλου μεγάλου βεληνεκούς SCALP. Ο στόχος είναι σαφής: να καταστεί εφικτή η δημιουργία τοπικών γραμμών συναρμολόγησης στην Ουκρανία, ώστε το Κίεβο να μπορεί να προχωρήσει πέρα από την απλή παραλαβή και χρήση των πυραύλων και να αποκτήσει πρόσβαση στην τεχνογνωσία που απαιτείται για την παραγωγή τους στο ουκρανικό έδαφος.
Τι αλλάζει
Ο SCALP είναι γαλλικής παραγωγής, όμως βασίζεται σε κοινή γαλλική και βρετανική τεχνολογία, γεγονός που εξηγεί γιατί απαιτείται βρετανική έγκριση για την αποκάλυψη συγκεκριμένων τεχνικών δεδομένων. Πρόκειται για πύραυλο κρουζ μεγάλου βεληνεκούς, σχεδιασμένο να πλήττει στόχους σε απόσταση περίπου 250 χιλιομέτρων. Η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στο πεδίο, καθώς επιτρέπει πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές ή στρατιωτικούς στόχους σε βάθος, χωρίς να απαιτείται η προσέγγιση αεροσκαφών ή άλλων μέσων σε ιδιαίτερα επικίνδυνες ζώνες.
Μέχρι σήμερα, η Γαλλία και η Βρετανία έχουν προμηθεύσει τέτοιους πυραύλους στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του πολέμου, όμως το Κίεβο δεν διέθετε τη δυνατότητα να τους κατασκευάζει εγχώρια. Η ανακοίνωση ότι η MBDA μπορεί να κοινοποιήσει απόρρητες πληροφορίες για βρετανικά εξαρτήματα του SCALP ανοίγει τον δρόμο ώστε Γάλλοι και Ουκρανοί να οργανώσουν την τοπική συναρμολόγηση. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη αποστολή οπλισμού, αλλά για μια μετατόπιση προς μοντέλο συνεργασίας που δίνει προτεραιότητα στην αυτάρκεια, στη συντήρηση, και στη σταδιακή ανάπτυξη βιομηχανικών δυνατοτήτων στο εσωτερικό της Ουκρανίας.
Παρότι δεν έχουν δημοσιοποιηθεί λεπτομέρειες για το εύρος των πληροφοριών ή το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, το μήνυμα είναι ότι το Λονδίνο επιλέγει να στηρίξει το Κίεβο όχι μόνο επιχειρησιακά, αλλά και τεχνολογικά. Η πρακτική αξία μιας τέτοιας κίνησης είναι διπλή: αφενός μειώνει την εξάρτηση από εξωτερικές παραδόσεις σε περιόδους πίεσης, αφετέρου ενισχύει την ικανότητα ταχύτερης αποκατάστασης και προσαρμογής του οπλοστασίου στις ανάγκες του μετώπου.
Συνεδρίαση του «Συνασπισμού των Προθύμων» στο Κίεβο
Στο πλαίσιο της επίσκεψης, ο Μπέρναμ θα συμπροεδρεύσει και σε συνάντηση του «Συνασπισμού των Προθύμων», του σχήματος χωρών που υποστηρίζουν την Ουκρανία. Η γαλλική προεδρία ανακοίνωσε ότι η συνεδρίαση θα διεξαχθεί σε «υβριδική» μορφή: ορισμένοι συμμετέχοντες θα δώσουν το παρών αυτοπροσώπως, ενώ άλλοι θα συμμετάσχουν μέσω τηλεπαρουσίας. Η επιλογή αυτής της μορφής υπογραμμίζει τόσο τη βαρύτητα της συνάντησης όσο και τις πρακτικές δυσκολίες που εξακολουθούν να επιβάλλουν οι συνθήκες ασφάλειας.
Η παρουσία του Βρετανού πρωθυπουργού στο Κίεβο έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Λονδίνο. Τότε, η βρετανική πλευρά είχε γνωστοποιήσει ότι θα μοιραστεί με το Κίεβο πληροφορίες για μια νέα, «δοκιμασμένη σε μάχη» δυνατότητα ηλεκτρονικής παρεμβολής με την ονομασία «Stone Cloak». Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, όταν τα συστήματα αυτά συνδέονται με drones μπορούν να δυσκολέψουν τον εντοπισμό και τη στοχοποίησή τους από ρωσικά συστήματα αεράμυνας κατά την πτήση, αυξάνοντας την επιβιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα των μη επανδρωμένων μέσων.
Σε ομιλία του κατά την άφιξή του στο Κίεβο, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την Ημέρα Ανεξαρτησίας, ο Μπέρναμ έστειλε μήνυμα συνέχειας στη βρετανική γραμμή: «Παρά τις εξωφρενικές απειλές της Ρωσίας προς τη χώρα μου, θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε την άμυνα της Ουκρανίας».
Η ρωσική αντίδραση και οι απειλές κατά των εγκαταστάσεων
Από την άλλη πλευρά, το Κρεμλίνο αντέδρασε έντονα. Η ρωσική θέση, όπως εκφράστηκε από τον εκπρόσωπο Ντμίτρι Πεσκόφ, είναι ότι η Βρετανία εμποδίζει την ειρηνευτική διαδικασία παρέχοντας στο Κίεβο πληροφορίες που σχετίζονται με την παραγωγή πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς SCALP. Επιπλέον, διατυπώθηκαν απειλές ότι η Ρωσία θα στοχεύσει και θα καταστρέψει εργοστάσια που θα εμπλακούν στην κατασκευή ή συναρμολόγηση τέτοιων συστημάτων.
Ο Πεσκόφ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «η Βρετανία ρίχνει μεθοδικά και τακτικά λάδι στη φωτιά και εφαρμόζει σχέδια για να αποτρέψει ακόμη και την παραμικρή πρόοδο στην ειρηνευτική διαδικασία». Η ρητορική αυτή εντάσσεται στη γενικότερη αντιπαράθεση γύρω από το εύρος και τη φύση της δυτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, ειδικά όταν αυτή μετακινείται από το επίπεδο των παραδόσεων στο επίπεδο της τεχνολογικής μεταφοράς και της ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής.
