Νέα οικονομική στήριξη ύψους 45 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε μια προσπάθεια να καλυφθούν οι αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας για το 2027. Η πρόταση, την οποία παρουσίασε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εντάσσεται στη συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική για τη στήριξη της Ουκρανίας, τόσο σε δημοσιονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο, όσο συνεχίζεται ο πόλεμος με τη Ρωσία.
Το νέο πακέτο αναμένεται να καλύψει περίπου τα δύο τρίτα των πρόσθετων αναγκών της Ουκρανίας, οι οποίες υπολογίζεται ότι θα ανέλθουν συνολικά σε 70 δισ. ευρώ το 2027. Το υπόλοιπο ποσό θα πρέπει να εξασφαλιστεί από άλλους διεθνείς εταίρους, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι χώρες της G7 και άλλοι διεθνείς χρηματοδοτικοί μηχανισμοί.
Τα 45 δισ. ευρώ για την Ουκρανία και οι πολιτικές πιέσεις
Η πρόταση της Κομισιόν έρχεται σε μια περίοδο έντονων διαβουλεύσεων μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το αίτημα για νέα χρηματοδότηση είχε ήδη τεθεί τις προηγούμενες ημέρες, προκαλώντας αντιδράσεις και πολιτικές πιέσεις.
Η Γερμανία, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μπλοκάρει τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για την περίοδο 2028-2034, εάν δεν προχωρούσε η απόφαση για τη χρηματοδότηση του Κιέβου. Η εξέλιξη αυτή ανέδειξε τη σημασία του νέου πακέτου, καθώς η οικονομική στήριξη της Ουκρανίας συνδέεται πλέον άμεσα με ευρύτερες αποφάσεις για τη δημοσιονομική πολιτική και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Κομισιόν σχεδιάζει να αντλήσει τα κεφάλαια μέσω δανεισμού από τις διεθνείς αγορές. Τα δάνεια θα καλύπτονται από εγγύηση του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που θα επιτρέψει την άντληση σημαντικών πόρων με ευνοϊκότερους όρους. Η χρηματοδότηση θα κατευθυνθεί τόσο στην ενίσχυση της ουκρανικής άμυνας όσο και στη στήριξη των δημόσιων οικονομικών της χώρας.
Πώς θα αξιοποιηθεί η νέα χρηματοδότηση
Από το συνολικό ποσό των 45 δισ. ευρώ, έως 25 δισ. ευρώ προβλέπεται να διατεθούν για στρατιωτική βοήθεια και την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας. Η χρηματοδότηση θα μπορούσε να υποστηρίξει την προμήθεια εξοπλισμού, την ενίσχυση των αμυντικών υποδομών και τη στενότερη συνεργασία της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας με την ευρωπαϊκή.
Τα υπόλοιπα 20 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στη γενική δημοσιονομική στήριξη της χώρας. Στόχος είναι να διασφαλιστεί η λειτουργία βασικών δημόσιων υπηρεσιών, να ενισχυθεί η οικονομική ανθεκτικότητα και να περιοριστούν οι επιπτώσεις του πολέμου στην καθημερινότητα των πολιτών και στη λειτουργία του κράτους.
Η νέα πρωτοβουλία προστίθεται στο υφιστάμενο δάνειο στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2027. Από το συγκεκριμένο ποσό, τα υπόλοιπα 45 δισ. ευρώ προβλέπεται να εκταμιευθούν εντός του 2027, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουκρανία θα εκπληρώσει τις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις και τους όρους που συνοδεύουν τη χρηματοδότηση.
Ειδικοί όροι αποπληρωμής και μεταρρυθμίσεις
Το νέο δάνειο θα συνοδεύεται από ειδικό καθεστώς αποπληρωμής. Η Ουκρανία θα υποχρεούται να επιστρέψει το κεφάλαιο μόνο εφόσον λάβει πολεμικές αποζημιώσεις από τη Ρωσία. Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να μειώσει την άμεση επιβάρυνση των ουκρανικών δημόσιων οικονομικών, διατηρώντας παράλληλα την πολιτική θέση ότι η Ρωσία θα πρέπει να αναλάβει το κόστος των καταστροφών που προκάλεσε η εισβολή.
Η δημοσιονομική στήριξη θα συνδέεται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του κράτους δικαίου, τη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Οι όροι αυτοί συνδέονται άμεσα και με την ευρωπαϊκή ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας, καθώς οι Βρυξέλλες ζητούν από το Κίεβο να συνεχίσει τις θεσμικές αλλαγές παρά τις συνθήκες πολέμου.
Για να καταστεί δυνατή η παροχή της εγγύησης, η Κομισιόν προτείνει την τροποποίηση του ισχύοντος Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Η αλλαγή αυτή θεωρείται απαραίτητη προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να μπορέσει να εκδώσει νέο χρέος στις κεφαλαιαγορές, χρησιμοποιώντας το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Η αξιοποίηση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων
Παράλληλα με το νέο πακέτο, η Κομισιόν προτείνει τη διεύρυνση της δυνατότητας αξιοποίησης των έκτακτων κερδών που προκύπτουν από τα δεσμευμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία. Τα έσοδα αυτά θα μπορούσαν, μετά την αποπληρωμή προηγούμενων δανείων που έχουν χορηγηθεί με τη στήριξη της G7, να χρησιμοποιηθούν για την εξυπηρέτηση νέων επιλέξιμων δανείων προς την Ουκρανία.
Στα δάνεια αυτά θα περιλαμβάνονται τόσο το νέο πακέτο των 45 δισ. ευρώ όσο και το υφιστάμενο δάνειο των 90 δισ. ευρώ. Η αξιοποίηση των συγκεκριμένων εσόδων αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα, καθώς συνδέεται με νομικά και πολιτικά ερωτήματα γύρω από τη χρήση ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων.
Επιπλέον, η Κομισιόν προτείνει τη δημιουργία μηχανισμού που θα επιτρέπει τη χορήγηση πρόσθετων δανείων έως 5 δισ. ευρώ μέσω του Ukraine Facility. Τα δάνεια θα καλύπτονται πλήρως από εγγυήσεις τρίτων χωρών με υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση, επιπέδου AAA ή Aaa. Στόχος είναι να αξιοποιηθεί η δανειοληπτική ικανότητα της ΕΕ και να κινητοποιηθούν επιπλέον πόροι χωρίς να αυξηθεί υπέρμετρα ο κίνδυνος για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Το επόμενο βήμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει διαμηνύσει ότι η Ευρώπη θα συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία και να ασκεί πίεση στη Ρωσία. Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για το 2026 έχουν ήδη καλυφθεί, ενώ η νέα πρόταση των 45 δισ. ευρώ προορίζεται να καλύψει τα δύο τρίτα των αναγκών για το 2027.
Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η συνολική στήριξη που έχουν προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη της στην Ουκρανία και στους πολίτες της προσεγγίζει τα 238 δισ. ευρώ. Οι νομοθετικές προτάσεις για τη νέα χρηματοδότηση θα εξεταστούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Η έγκρισή τους θα είναι καθοριστική, ώστε να δημιουργηθεί εγκαίρως το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο και να διασφαλιστεί η παροχή των 45 δισ. ευρώ στην Ουκρανία εντός του 2027.




