Η Fed είναι έτοιμη να προχωρήσει σε νέες αυξήσεις επιτοκίων, εάν ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ δεν ακολουθήσει την αναμενόμενη πορεία αποκλιμάκωσης προς τον στόχο του 2%. Αυτό ήταν το σαφές μήνυμα που έστειλε ο πρόεδρος της Fed της Νέας Υόρκης, Τζον Γουίλιαμς, επισημαίνοντας ότι, παρά την ανθεκτικότητα της αμερικανικής οικονομίας και την προοπτική σταδιακής υποχώρησης των πιέσεων, η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να αποκλείσει την ανάγκη για πιο αυστηρή νομισματική στάση αν ο πληθωρισμός επιμείνει.
Σε μια περίοδο όπου οι αγορές αναζητούν ξεκάθαρες ενδείξεις για το πότε θα ξεκινήσει μια διατηρήσιμη αποπληθωριστική πορεία, η Fed δείχνει ότι παραμένει προσηλωμένη στο 2% και δεν θα διστάσει να δράσει. Ο Γουίλιαμς υπογράμμισε πως η εξέλιξη του δομικού πληθωρισμού τους επόμενους μήνες θα είναι καθοριστική: η Fed θέλει να δει ότι οι τιμές κινούνται με σταθερό ρυθμό προς τον στόχο, όχι απλώς επειδή υποχωρούν προσωρινά ορισμένοι παράγοντες, αλλά επειδή η συνολική δυναμική της οικονομίας το επιτρέπει.
Η Fed και οι πληθωριστικές πιέσεις: το κλειδί είναι ο δομικός πληθωρισμός
Σύμφωνα με τον Τζον Γουίλιαμς, υπάρχουν λόγοι να αναμένει κανείς ότι ο πληθωρισμός θα αρχίσει να υποχωρεί σταδιακά, καθώς κάποιοι από τους παράγοντες που τον τροφοδότησαν το τελευταίο διάστημα δείχνουν σημάδια εξασθένησης. Οι τιμές της ενέργειας εκτιμάται ότι έχουν περάσει από κορύφωση, ενώ οι επιπτώσεις από δασμούς και διαταραχές στην αλυσίδα προσφοράς ενδέχεται να μειωθούν, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν νέοι ισχυροί κλυδωνισμοί.
Ωστόσο, η Fed δεν εστιάζει μόνο στον συνολικό δείκτη τιμών. Αυτό που αξιολογεί με μεγαλύτερη βαρύτητα είναι ο δομικός πληθωρισμός, δηλαδή οι πιο επίμονες αυξήσεις τιμών που δεν οφείλονται αποκλειστικά σε ευμετάβλητες κατηγορίες, όπως η ενέργεια. Για την κεντρική τράπεζα, τα επόμενα στοιχεία θα δείξουν αν η αποκλιμάκωση είναι πραγματικά «εδραιωμένη» ή αν το περιβάλλον παραμένει τέτοιο που μπορεί να επαναφέρει πιέσεις.
Ο Γουίλιαμς εκτίμησε ότι ο πληθωρισμός μπορεί να αρχίσει να υποχωρεί πιο αισθητά στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 και να συνεχίσει να αποκλιμακώνεται το 2027, ώστε να επιστρέψει με βιώσιμο τρόπο στο 2% έως το 2028. Πρόκειται για ένα χρονοδιάγραμμα που αποτυπώνει πόσο επίμονο έχει αποδειχθεί το πρόβλημα, αλλά και πόσο προσεκτική θέλει να είναι η Fed στην αξιολόγηση της πορείας.
Παράλληλα, τόνισε ότι η σημερινή νομισματική πολιτική είναι «καλά τοποθετημένη» για την επίτευξη του στόχου. Η διατύπωση αυτή, ωστόσο, συνοδεύεται από ένα ξεκάθαρο «αλλά»: αν η οικονομία δεν οδηγεί τον πληθωρισμό πίσω στο 2%, η Fed θα προχωρήσει σε κινήσεις που θα αυξήσουν περαιτέρω το κόστος δανεισμού.
Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ παραμένει επίμονα πάνω από τον στόχο
Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον στόχο της Fed και, μάλιστα, παραμένει υψηλότερος του 2% για περισσότερα από πέντε χρόνια. Ο δείκτης προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (PCE), που αποτελεί το βασικό μέτρο αναφοράς για τη Fed, αυξήθηκε κατά 3,7% σε ετήσια βάση τον Ιούνιο, επιβεβαιώνοντας ότι οι πιέσεις δεν έχουν εκτονωθεί όσο θα ήθελε η κεντρική τράπεζα.
Οι αιτίες είναι σύνθετες και αλληλοτροφοδοτούνται. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν προβλήματα στην προσφορά, με γεωπολιτικούς παράγοντες να επηρεάζουν το κόστος της ενέργειας και των μεταφορών. Από την άλλη, η ζήτηση παραμένει ισχυρή σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις μεγάλες επενδύσεις των επιχειρήσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες ενισχύουν την οικονομική δραστηριότητα και, έμμεσα, τη δυνατότητα μετακύλισης κόστους στις τιμές.
Στην τελευταία συνεδρίασή της, η Federal Open Market Committee (FOMC) διατήρησε αμετάβλητο το βασικό επιτόκιο στο εύρος 3,50% – 3,75%, απόφαση την οποία ο Γουίλιαμς δήλωσε ότι στήριξε πλήρως. Παρ’ όλα αυτά, πριν από τη συνεδρίαση οι αγορές εξέταζαν σοβαρά το ενδεχόμενο νέας αύξησης, ακριβώς επειδή ο πληθωρισμός συνεχίζει να αποκλίνει σημαντικά από τον στόχο.
Διαφωνίες στο εσωτερικό της Fed και σήματα από τις αγορές
Η απόφαση της Fed δεν ήταν ομόφωνη, γεγονός που αναδεικνύει τη δυσκολία της τρέχουσας συγκυρίας. Τρία μέλη της επιτροπής διαφώνησαν, υποστηρίζοντας ότι χρειάζεται άμεσα υψηλότερο κόστος δανεισμού για να επανέλθει ο πληθωρισμός στο 2%. Μεταξύ αυτών, η πρόεδρος της Fed του Κλίβελαντ, Μπεθ Χάμακ, εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο ο πληθωρισμός θα επιστρέψει «από μόνος του» στο 2%, μετά από μια μακρά περίοδο επίμονων πιέσεων.
Την ίδια στιγμή, οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων κινούνται ανοδικά, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν ότι ο πληθωρισμός μπορεί να παραμείνει υψηλός για μεγαλύτερο διάστημα. Οι αγορές παραγώγων αποτιμούν πλέον σημαντική πιθανότητα η Fed να προχωρήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων έως το τέλος του έτους, εφόσον οι επόμενες ανακοινώσεις δεν δείξουν καθαρή επιβράδυνση.
Αβεβαιότητα λόγω Μέσης Ανατολής και ενέργειας
Ο Τζον Γουίλιαμς αναγνώρισε ότι οι προοπτικές συνοδεύονται από έντονη αβεβαιότητα, με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τις τιμές της ενέργειας. Όταν το ενεργειακό κόστος ανεβαίνει, επηρεάζει σχεδόν κάθε κλάδο: μεταφορές, παραγωγή, υπηρεσίες, τελικά και τον καταναλωτή. Αυτό καθιστά πιο δύσκολη την πρόβλεψη για το πότε και πόσο γρήγορα μπορεί να επιτευχθεί ουσιαστική αποκλιμάκωση.
Παρά τις ανησυχίες, ο Γουίλιαμς εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος ότι, εφόσον υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης και αποκατασταθεί η ομαλή ναυσιπλοΐα στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς, οι ενεργειακές πιέσεις θα μπορούσαν να υποχωρήσουν σχετικά γρήγορα. Μέχρι τότε, η Fed παρακολουθεί στενά κάθε νέο δεδομένο, γνωρίζοντας ότι ένα νέο κύμα αυξήσεων στις τιμές μπορεί να ανατρέψει την πορεία προς το 2%.
Συνολικά, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η Fed δεν θεωρεί δεδομένη την αποκλιμάκωση και δεν αποκλείει αύξηση επιτοκίων αν συνεχιστούν οι πληθωριστικές πιέσεις. Για τις αγορές, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, αυτό σημαίνει ότι η περίοδος της αβεβαιότητας δεν έχει τελειώσει. Όσο ο πληθωρισμός παραμένει επίμονα πάνω από τον στόχο, η Fed θα κρατά ανοικτό το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης, επιδιώκοντας να διασφαλίσει ότι η επιστροφή στο 2% θα είναι πραγματικά βιώσιμη.
