Καθώς η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ συνεχίζει τις περικοπές στην επιστημονική χρηματοδότηση και περιορίζει όλο και περισσότερο τον ρόλο της έρευνας, η Ευρωπαϊκή Ένωση βλέπει μια χρυσή ευκαιρία να εκμεταλλευτεί τη φυγή επιστημονικού και εξειδικευμένου προσωπικού (brain drain) από τα αμερικάνικα πανεπιστήμια που προκαλείται από την πολιτική Τραμπ και σκοπεύει να προσελκύσει όλο αυτό το καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό στα ιδρύματα της Γηραιάς Ηπείρου.
Από πανεπιστήμια μέχρι πόλεις και χώρες, αλλά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το μήνυμα είναι δυνατό και ξεκάθαρο: η Ευρώπη καλωσορίζει τα ταλέντα που είχαν μέχρι πριν από λίγο την έδρα τους στις ΗΠΑ και προετοιμάζει όλα τα στάδια για να προσελκύσει τα καλύτερα και λαμπρότερα μυαλά της Αμερικής.
«Αυτό το παγκόσμιο τοπίο είναι μια ευκαιρία να δείξουμε στον κόσμο ότι η Ευρώπη θα παραμείνει ένας ασφαλής χώρος για την επιστήμη και την έρευνα», δήλωσε η Ευρωπαία Επίτροπος για τις νεοφυείς επιχειρήσεις, την έρευνα και την καινοτομία Εκατερίνα Ζαχαρίεβα προς τους ευρωβουλευτές της Ένωσης.
Απαριθμώντας μια σειρά από σημαντικές περικοπές στις ομοσπονδιακές ερευνητικές δαπάνες στις ΗΠΑ, καθώς και τα μέτρα που έχουν σαν στόχο να πλήξουν συγκεκριμένα πανεπιστήμια και επιστήμονες που ερευνούν την κλιματική αλλαγή, τα εμβόλια και τα ζητήματα μειονοτήτων και φύλου, η Επίτροπος τόνισε ότι η ΕΕ βρίσκεται στη μοναδική θέση να χρησιμεύσει ως καταφύγιο για κορυφαίους επιστήμονες και παρουσίασε ένα πλήθος δελεαστικών ιδεών για τους ερευνητές που βλάπτονται από τις κινήσεις του Τραμπ.
Όπως ανέφερε, η Επιτροπή θα κατοχυρώσει την ελευθερία της επιστημονικής έρευνας στο δίκαιο της ΕΕ και θα αυξήσει αμέσως την οικονομική υποστήριξη που προσφέρει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC), το δημόσιο όργανο της Ένωσης για επιστημονική και τεχνολογική έρευνα.
Επίσης, οι ερευνητές με έδρα στις ΗΠΑ που θα μετεγκατασταθούν στην Ευρώπη θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση και να είναι επιλέξιμοι για επιχορηγήσεις έως και 4,5 εκατομμυρίων ευρώ.
Η πρόεδρος του ERC Μαρία Λέπτιν είπε στο Politico ότι το ευρωπαϊκό όργανο θέλει να διατηρήσει «την παράδοση της Ευρώπης για διαφάνεια και υποστήριξη της ανεξάρτητης έρευνας, με γνώμονα τους ερευνητές, ανεξάρτητα από την εθνικότητα ή την τρέχουσα τοποθεσία των αιτούντων τις επιχορηγήσεις».
Επικαλούμενη επιστολή 13 χωρών μελών που παροτρύνουν τις Βρυξέλλες να σχεδιάσουν μια στρατηγική για να προσελκύσουν Αμερικανούς ερευνητές, η Ζαχαρίεβα είπε ότι η Επιτροπή εργάζεται για μια ειδική βίζα για κορυφαία ταλέντα, καθώς και ένα σύστημα για να βοηθήσει τις κυβερνήσεις και τα πανεπιστήμια της ΕΕ να συγκεντρώσουν πόρους ώστε να αφοσιωθούν απρόσκοπτα στο έργο τους οι Αμερικανοί μελετητές.
«Η Ευρώπη έχει ιστορική ευθύνη να υπερασπιστεί την ακαδημαϊκή ελευθερία», πρόσθεσε η Επίτροπος, υπενθυμίζοντας τις διώξεις επιστημόνων και λογίων από τα ναζιστικά και φασιστικά καθεστώτα στην Γηραιά Ήπειρο κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1930 και του 1940. «Χωρίς ελευθερία, η γνώση δεν μπορεί να αναπτυχθεί πραγματικά», υπογράμμισε.
Η στρατηγική των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων
Πολλά ευρωπαϊκά πανεπιστήμια ανίχνευσαν γρήγορα την ευκαιρία και έχουν ήδη δρομολογήσει στοχευμένα προγράμματα πρόσληψης ταλέντων από τις ΗΠΑ.
Τον περασμένο μήνα, το γαλλικό πανεπιστήμιο Aix Marseille της Προβηγκίας έγινε πρωτοσέλιδο και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού παρουσιάζοντας το πρόγραμμα Safe Space for Science, μια πρωτοβουλία 16 εκατομμυρίων δολαρίων για την πρόσληψη έως και 15 επιστημόνων των ΗΠΑ των οποίων η έρευνα «απειλείται ή παρεμποδίζεται» από τη νέα αμερικανική κυβέρνηση.
Ο πρόεδρος του πανεπιστημίου, Ερίκ Μπερτόν, δήλωσε ότι «το πρόγραμμα γεννήθηκε από αγανάκτηση για αυτό που συμβαίνει στους Αμερικανούς συναδέλφους μας» και ήδη έχει κατακλυστεί από αιτήσεις από σχεδόν 150 ερευνητές από κορυφαία πανεπιστήμια όπως το Γέιλ, το Κολούμπια και το Στάνφορντ, αλλά και από κυβερνητικά ερευνητικά ιδρύματα, όπως το National Institute of Health Administration και το National Institutesanic Administration SA.
Οι περισσότεροι από τους αιτούντες ερευνούν θέματα όπως η κλιματική αλλαγή, η ανοσολογία και οι μολυσματικές ασθένειες ή κοινωνικές επιστήμες που αφορούν τα φύλα ή τη μετανάστευση, τομείς που έχουν βρεθεί στο στόχαστρο της κυβέρνησης Τραμπ. Ο Μπερτόν πρόσθεσε ότι ακόμη και ιστορικοί είχαν κάνει αίτηση για να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα.
Τις τελευταίες εβδομάδες, παρόμοια προγράμματα έχουν εκπονηθεί και από άλλα πανεπιστήμια. Το βελγικό Vrije Universiteit Brussel (VUB) διέθεσε κεφάλαια και δημιούργησε ένα ειδικό κέντρο υποδοχής με πληροφορίες βίζας και παραμονής για μεταδιδακτορικούς μελετητές που είναι «θύματα πολιτικής και ιδεολογικής παρέμβασης» στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στη Σουηδία, το διάσημο Ινστιτούτο Karolinska, διάσημο για το έργο του σε φάρμακα και μολυσματικές ασθένειες, δήλωσε ότι ενισχύει την δυνατότητά του να ανταποκρίνεται σε ερωτήματα σχετικά με τη μετεγκατάσταση στη Σουηδία και έρχεται σε επαφή με άλλα πανεπιστήμια σχετικά με τον καλύτερο τρόπο υποστήριξης «ακαδημαϊκών μεταναστών» από τις ΗΠΑ.
Πηγή: Politico
