Η πρόσφατη μελέτη του ΚΕΦΙΜ αναδεικνύει τη δημοσιονομική πορεία της Ελλάδας, την ώρα που η Ευρώπη αντιμετωπίζει προκλήσεις σχετικές με τον κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό και τις εξελίξεις στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028 – 2034.
Η Ελλάδα μπορεί να φαίνεται ως μια από τις λίγες δημοσιονομικές «εξαιρέσεις» στην ΕΕ, αλλά οι δρόμοι προς τη βιωσιμότητα είναι ακόμη γεμάτοι προκλήσεις.
Η σημαντική δημοσιονομική εξέλιξη της Ελλάδας
Από το άκρο του 15,4% του ΑΕΠ το 2009, η Ελλάδα έχει σημειώσει ραγδαία πρόοδο, με πρόβλεψη πλεονάσματος 1,3% το 2024. Έως το διάστημα 2023 – 2025, ανήκει μαζί με άλλες τέσσερις χώρες της ΕΕ, όπως η Δανία, η Κύπρος, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία, στις λίγες που προβλέπεται να έχουν θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Αυτή η μετάβαση επαληθεύει τη δυνατότητα της ελληνικής οικονομίας να ανακάμψει και να δημιουργήσει βάσεις βιώσιμης ανάπτυξης.
Σημαντική είναι επίσης η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αφαιρέσει την Ελλάδα από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες.
Αυτή η εξέλιξη αναγνωρίζει τις επιτυχίες στη μείωση του δημόσιου χρέους και την εξομάλυνση των εξωτερικών ανισορροπιών. Παράδοση επίσης στην Ελλάδα ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα υπογραμμίζει τις οικονομικές προοπτικές της χώρας.
Προκλήσεις στην πορεία της δημοσιονομικής πολιτικής
Ωστόσο, η μακροχρόνια αυτή θετική πορεία δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό. Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ προειδοποιεί ότι η δημοσιονομική προσαρμογή βασίστηκε κυρίως στην αύξηση των εσόδων και λιγότερο στη μείωση των δαπανών. Οι προκλήσεις για την περίοδο 2026 – 2029 γίνονται πολλαπλές, περιλαμβάνοντας την αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών και υψηλές αμυντικές υποχρεώσεις.
Παράλληλα, η γενική εικόνα της ευρωπαϊκής οικονομίας παραμένει ανησυχητική. Το συνολικό χρέος στην ΕΕ-27 ανέρχεται στο 81,7% του ΑΕΠ, με σχεδόν τα μισά κράτη-μέλη να υπερβαίνουν το όριο του 60% που ορίζει η Συνθήκη του Μάαστριχτ. Ειδικότερα, 22 από τα 27 κράτη-μέλη παρουσίασαν ελλείμματα κατά την περίοδο 2023 – 2025, έναν δείκτη που αποδεικνύει την σοβαρότητα της ευρωπαϊκής δημοσιονομικής κρίσης.
Το «κρυφό χρέος» και οι οικονομικές προοπτικές
Η μελέτη επισημαίνει την ύπαρξη ενός λεγόμενου «κρυφού χρέους», το οποίο αναφέρεται στις μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις. Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι υποχρεώσεις αυτές φτάνουν το 403% του ΑΕΠ, έναντι 429% για την Ιταλία και 496% για την Ισπανία. Αυτό υποδεικνύει την ανάγκη για μια πιο πλήρη αξιολόγηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, καθώς οι επίσημοι δείκτες χρέους ενδέχεται να μην παρουσιάζουν το πλήρες οικονομικό τοπίο.
Καθώς η ΕΕ εξετάζει την επέκταση του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, είναι επιτακτική η ανάγκη για αυστηρούς μηχανισμούς που να διασφαλίσουν δημοσιονομική πειθαρχία, διαφάνεια και λογοδοσία. Οι φόβοι ότι οι νέοι κοινοί πόροι ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για βραχυπρόθεσμες πολιτικές δαπάνες, αντί για παραγωγικές επενδύσεις, παραμένουν στο προσκήνιο.
Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, τόνισε τη σημασία της πρόσφατης απόφασης ως αναγνώρισης των προσπαθειών που έχουν γίνει. Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό, καθώς οι προκλήσεις για τη βιωσιμότητα της ελληνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας είναι τεράστιες.
Κλειδί στη διαχείριση αυτών των προκλήσεων είναι μια στρατηγική που θα δίνει έμφαση στην οικονομική υπευθυνότητα, στη βελτιστοποίηση των πόρων και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η Ελλάδα έχει απαλλαγεί από τη δύσκολη περίοδο της δημοσιονομικής χαλάρωσης, αλλά τώρα καλείται να διατηρήσει την πρόοδο αυτή με στόχο μια βιώσιμη ανάπτυξη στα επόμενα χρόνια.
