Η αγορά εργασίας στην Ελλάδα, παρά την καταγεγραμμένη αύξηση της απασχόλησης για το 2025, δείχνει μια λιγότερο αισιόδοξη πραγματικότητα.
Τα πρόσφατα στοιχεία της Επιθεώρησης Εργασίας αποκαλύπτουν μια ανησυχητική εκτίναξη της παραβατικότητας, υποδεικνύοντας ότι οι καλές προθέσεις για ταχύτερη απασχόληση συναντούν σοβαρά εμπόδια στο πεδίο εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας.
Η σκία της αδήλωτης εργασίας
Παρά τα ενισχυμένα ελεγκτικά μηχανήματα, η αδήλωτη και η υποδηλωμένη εργασία παραμένουν μόνιμα χαρακτηριστικά της αγοράς εργασίας. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι τυχαίο και έρχεται να ενισχύσει μια ήδη τεκμηριωμένη πρόβλεψη: η ενεργοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών από μόνη της δεν επαρκεί για την εξάλειψη χρόνιων παθογενειών.
Το 2025 διεξήχθησαν 82.233 έλεγχοι, οι οποίοι οδήγησαν σε 19.093 κυρώσεις. Ενδεικτικό της σοβαρότητας του προβλήματος είναι το γεγονός ότι οι πρόστιμα ανήλθαν στα 54 εκατ. ευρώ, καταδεικνύοντας την έκταση της παραβατικότητας. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας Καθημερινή, οι παραβάσεις πλέον δεν περιορίζονται σε απλές περιπτώσεις, αλλά αποκτούν πιο σύνθετες μορφές, όπως η απόκρυψη του πραγματικού χρόνου εργασίας.
Κυριότερες παραβιάσεις της νομοθεσίας
Αναλύοντας τα στοιχεία των ελέγχων, προκύπτει ότι η πιο συχνή παράβαση αφορά τη μη ή ελλιπή χρήση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, με 2.994 καταγεγραμμένες περιπτώσεις. Ακολουθούν οι παραβάσεις ωραρίου με 2.332 περιπτώσεις και η μη καταβολή δεδουλευμένων με 1.410 παραβάσεις. Αυτές οι παραβάσεις συνδέονται άμεσα, δημιουργώντας ένα πλέγμα υποδηλωμένης εργασίας που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να μειώνουν τεχνητά το εργασιακό κόστος.
Το υψηλό μη μισθολογικό κόστος, με τις ασφάλιστικές εισφορές και άλλες επιβαρύνσεις, λειτουργεί ως κίνητρο για την αδήλωτη εργασία, καθιστώντας την παραβατικότητα ελκυστική γι’ αυτές τις επιχειρήσεις.
Κλάδοι με υψηλή παραβατικότητα
Ο κλάδος της εστίασης αναδείχθηκε στην κορυφή της λίστας επιβολής προστίμων και κυρώσεων. Με 12.415 ελέγχους, διαπιστώθηκαν 4.279 κυρώσεις. Η εστίαση, λόγω της εποχικότητάς της και της μεγάλης κινητικότητας προσωπικού, παραμένει κλάδος με υψηλή παραβατικότητα. Ακολουθεί το λιανικό εμπόριο με 1.649 παραβάσεις, ενώ οι μεταφορές και τα καταλύματα παρουσιάζουν επίσης ανησυχητικά ποσοστά.
Ιδιαίτερα στις χερσαίες μεταφορές, η παραβατικότητα παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, συνδεδεμένη κυρίως με προβλήματα ωραρίου και υπερωριακής απασχόλησης. Σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων συνεχίζει να αγνοεί τις υποχρεώσεις τους, αρνούμενος την είσοδο των ελεγκτών, παρά τις αυστηρές ποινές που προβλέπονται.
Εργασιακή ευελιξία και υγεία στην εργασία
Με τον αυξανόμενο αριθμό ευέλικτων μορφών απασχόλησης, το 2025 καταγράφηκαν 1.572.294 συμβάσεις μερικής ή εκ περιτροπής εργασίας. Σχεδόν ο ένας στους δύο νέους εργαζομένους προσλαμβάνεται με αυτές τις μορφές, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για την ποιότητα της εργασίας. Μετατροπές συμβάσεων πλήρους απασχόλησης σε ευέλικτες αυξήθηκαν κατά 19%, ξεπερνώντας τις 55.600 περιπτώσεις.
Στο θέμα της υγείας και ασφάλειας, η κατάσταση φαντάζει ακόμα πιο ανησυχητική. Το 2025 αναγγέλθηκαν 20.498 εργατικά ατυχήματα, αριθμός που δείχνει αυξητική τάση σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη.
