Μικροσκοπικά θραύσματα πλαστικού εισέρχονται καθημερινά στον οργανισμό μας μέσω του νερού, των τροφίμων και των ροφημάτων που καταναλώνουμε. Τα νανοπλαστικά και τα μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί σε πολλές πηγές νερού, γεγονός που προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία για τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία. Παρότι οι επιστήμονες συνεχίζουν να μελετούν τον ακριβή ρόλο τους στον οργανισμό, μια απλή πρακτική στο σπίτι θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την έκθεσή μας.
Ερευνητές στην Κίνα διαπίστωσαν ότι ο συνδυασμός βρασμού και φιλτραρίσματος μπορεί να απομακρύνει από το νερό έως και το 90% των νανοπλαστικών και μικροπλαστικών. Η μέθοδος δεν απαιτεί ειδικό εξοπλισμό, καθώς βασίζεται σε αντικείμενα που υπάρχουν σχεδόν σε κάθε κουζίνα: έναν βραστήρα ή μια κατσαρόλα και ένα απλό φίλτρο.
Πώς λειτουργεί η μέθοδος απομάκρυνσης των μικροπλαστικών
Το 2024, η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε δοκιμές σε δείγματα τόσο μαλακού όσο και σκληρού νερού βρύσης. Το σκληρό νερό περιέχει μεγαλύτερες ποσότητες διαλυμένων μεταλλικών στοιχείων, κυρίως ασβεστίου και μαγνησίου. Οι επιστήμονες πρόσθεσαν στο νερό ελεγχόμενες ποσότητες νανοπλαστικών και μικροπλαστικών, το έβρασαν και στη συνέχεια το φιλτράρισαν, προκειμένου να απομακρύνουν τα στερεά κατάλοιπα που είχαν δημιουργηθεί.
Κατά τη διάρκεια του βρασμού, τα μεταλλικά στοιχεία του νερού, κυρίως το ανθρακικό ασβέστιο, σχηματίζουν μικροσκοπικά στερεά σωματίδια. Αυτά μπορούν να παγιδεύσουν ή να επικαλύψουν τα πλαστικά σωματίδια, με αποτέλεσμα να γίνονται ευκολότερα διαχωρίσιμα από το νερό. Στη συνέχεια, τα κατάλοιπα αυτά μπορούν να απομακρυνθούν με ένα φίλτρο ή ένα λεπτό σουρωτήρι.
Οι δοκιμές έδειξαν ότι η διαδικασία μπορεί να μειώσει σημαντικά την ποσότητα των πλαστικών ρύπων που διαφορετικά θα κατέληγαν στον οργανισμό μέσω της κατανάλωσης νερού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απομάκρυνση έφτασε έως και το 90%, αν και η αποτελεσματικότητα επηρεάστηκε από τη σύσταση του νερού και την ποσότητα των πλαστικών που περιείχε.
Γιατί ο βρασμός είναι πιο αποτελεσματικός στο σκληρό νερό
Η μέθοδος αποδείχθηκε αποτελεσματικότερη στα δείγματα σκληρού νερού. Ο λόγος είναι ότι το νερό με υψηλότερη συγκέντρωση μεταλλικών στοιχείων σχηματίζει περισσότερα άλατα όταν θερμαίνεται. Τα άλατα αυτά μπορούν να λειτουργήσουν σαν «παγίδες» για τα νανοπλαστικά και τα μικροπλαστικά, συγκεντρώνοντάς τα σε μεγαλύτερα στερεά κατάλοιπα.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, το ποσοστό απομάκρυνσης αυξήθηκε από 34% σε νερό με συγκέντρωση ανθρακικού ασβεστίου 80 mg/L σε 84% και 90% όταν η συγκέντρωση έφτανε τα 180 και τα 300 mg/L αντίστοιχα. Τα ευρήματα δείχνουν ότι όσο περισσότερα μεταλλικά στοιχεία περιέχει το νερό, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας.
Ακόμη και στο μαλακό νερό, όπου υπάρχει μικρότερη ποσότητα ανθρακικού ασβεστίου, ο βρασμός και το φιλτράρισμα απομάκρυναν περίπου το ένα τέταρτο των νανοπλαστικών και μικροπλαστικών. Επομένως, η πρακτική δεν εξαλείφει πλήρως το πρόβλημα, αλλά μπορεί να μειώσει ένα μέρος των πλαστικών σωματιδίων που περιέχονται στο νερό.
Τι χρειάζεται για την εφαρμογή στο σπίτι
Η διαδικασία είναι απλή. Το νερό τοποθετείται σε βραστήρα ή κατσαρόλα και αφήνεται να βράσει. Έπειτα, αφού κρυώσει αρκετά ώστε να μπορεί να καταναλωθεί με ασφάλεια, περνά από ένα κατάλληλο φίλτρο. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και ένα λεπτό ανοξείδωτο μεταλλικό σουρωτήρι, όπως εκείνα που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή τσαγιού.
Ωστόσο, ένα κοινό σουρωτήρι δεν είναι απαραίτητα αρκετό για την απομάκρυνση όλων των μικροσκοπικών σωματιδίων. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από το αν τα μικροπλαστικά έχουν συνδεθεί με τα άλατα που σχηματίζονται κατά τον βρασμό, αλλά και από το πόσο λεπτό είναι το φίλτρο. Για αυτόν τον λόγο, η μέθοδος θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένας πρακτικός τρόπος περιορισμού της έκθεσης και όχι ως απόλυτη λύση.
Οι επιστήμονες δοκίμασαν επίσης τη διαδικασία σε πιο απαιτητικές συνθήκες, προσθέτοντας μεγαλύτερες ποσότητες νανοπλαστικών στο νερό. Και σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρήθηκε σημαντική μείωση του αριθμού των σωματιδίων, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι ο βρασμός μπορεί να έχει πρακτική αξία στην καθημερινότητα.
Τι γνωρίζουμε για τους πιθανούς κινδύνους
Τα νανοπλαστικά και τα μικροπλαστικά που περνούν από τα κεντρικά συστήματα επεξεργασίας νερού αποτελούν αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας. Τα σωματίδια αυτά διαφέρουν ως προς το μέγεθος, τη χημική σύσταση και την προέλευσή τους, ενώ ενδέχεται να μεταφέρουν άλλες χημικές ουσίες στην επιφάνειά τους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να διαπιστωθεί σε ποιον βαθμό τα σωματίδια εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό και ποιες μπορεί να είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Η συγκεκριμένη μέθοδος δεν αποδεικνύει ότι ο βρασμός εξαλείφει όλους τους πιθανούς κινδύνους, δείχνει όμως ότι μπορεί να μειώσει την ποσότητα των πλαστικών ρύπων στο πόσιμο νερό.
Η κατανάλωση βρασμένου νερού αποτελεί ήδη διαδεδομένη πρακτική σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, όμως δεν εφαρμόζεται ευρέως παντού. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα μπορούσε να υιοθετηθεί ευρύτερα, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου υπάρχουν ανησυχίες για την ποιότητα του νερού ή περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένα συστήματα φιλτραρίσματος.
Ο βρασμός και το φιλτράρισμα δεν αποτελούν οριστική λύση στο παγκόσμιο πρόβλημα της πλαστικής ρύπανσης. Παρ’ όλα αυτά, η απλή μέθοδος μπορεί να προσφέρει έναν οικονομικό και άμεσα εφαρμόσιμο τρόπο για τη μείωση της καθημερινής έκθεσης. Μέχρι να υπάρξουν πιο ολοκληρωμένες λύσεις και σαφέστερες επιστημονικές απαντήσεις, η απομάκρυνση των μικροπλαστικών από το νερό με βρασμό και φιλτράρισμα φαίνεται να είναι ένα πρακτικό βήμα που μπορεί να γίνει στο σπίτι.
