Η Google, η Meta και το TikTok προσφεύγουν κατά νόμου της Καλιφόρνιας που αποσκοπεί στον περιορισμό λειτουργιών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης οι οποίες θεωρείται ότι ενδέχεται να προκαλούν εθισμό στους ανηλίκους. Οι εταιρείες επιδιώκουν να εμποδίσουν την εφαρμογή του, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει συνταγματικά δικαιώματα και περιορίζει τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να οργανώνουν και να προβάλλουν περιεχόμενο στις πλατφόρμες τους.
Ο νόμος, τον οποίο υπέγραψε τον Σεπτέμβριο ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, αφορά χρήστες κάτω των 16 ετών. Προβλέπει περιορισμούς σε λειτουργίες όπως η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι εξατομικευμένες προτάσεις περιεχομένου και άλλες τεχνολογίες που έχουν σχεδιαστεί για να αυξάνουν τον χρόνο παραμονής των χρηστών στις πλατφόρμες.
Οι αγωγές κατατέθηκαν σε διαφορετικά ομοσπονδιακά δικαστήρια της Καλιφόρνιας και αποτελούν τις πρώτες σημαντικές νομικές αμφισβητήσεις του συγκεκριμένου νόμου. Η εξέλιξη αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο τις τρεις εταιρείες, αλλά και τη γενικότερη συζήτηση στις ΗΠΑ σχετικά με την ευθύνη των τεχνολογικών πλατφορμών απέναντι στους ανηλίκους.
Ο νόμος για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Ο νέος νόμος αναγνωρίζει ότι ορισμένες λειτουργίες των κοινωνικών δικτύων μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά την ψυχολογία των παιδιών και των εφήβων. Οι εξατομικευμένοι αλγόριθμοι, για παράδειγμα, αναλύουν τη συμπεριφορά κάθε χρήστη και προτείνουν συνεχώς νέο περιεχόμενο, με στόχο να διατηρήσουν αμείωτο το ενδιαφέρον του.
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της νομοθεσίας, η πρακτική αυτή μπορεί να ενισχύσει την υπερβολική χρήση των πλατφορμών και να οδηγήσει τους ανηλίκους σε ολοένα μεγαλύτερη έκθεση σε περιεχόμενο που δεν είναι πάντα κατάλληλο για την ηλικία τους. Για τον λόγο αυτό, ο νόμος θα υποχρεώνει τις εταιρείες να απενεργοποιούν συγκεκριμένες λειτουργίες για χρήστες κάτω των 16 ετών.
Η νομοθεσία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2027. Οι εταιρείες που δεν θα συμμορφώνονται θα αντιμετωπίζουν οικονομικές κυρώσεις, γεγονός που αυξάνει την πίεση προς τις πλατφόρμες να επανεξετάσουν τον σχεδιασμό των υπηρεσιών τους.
Αγωγές για τον εθισμό των ανηλίκων
Η νομική αντιπαράθεση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης αντιμετωπίζουν κύμα αγωγών από οικογένειες και ανηλίκους. Όπως αναφέρουν οι New York Times, σε αρκετές υποθέσεις υποστηρίζεται ότι οι πλατφόρμες αξιοποιούν τεχνικές που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση και ενδέχεται να προκαλούν εξάρτηση.
Τον Μάρτιο, η Meta και το YouTube έχασαν δικαστική υπόθεση στο Λος Άντζελες, η οποία είχε κατατεθεί από νεαρή γυναίκα. Η ίδια υποστήριξε ότι είχε εθιστεί στις υπηρεσίες των δύο εταιρειών. Το δικαστήριο επιδίκασε αποζημίωση ύψους 6 εκατομμυρίων δολαρίων.
Τον προηγούμενο μήνα, η Meta κατέληξε επίσης σε συμβιβασμό σε παρόμοια αγωγή που είχε καταθέσει 18χρονη από το Μισισίπι. Η νεαρή είχε εξασφαλίσει συμβιβασμούς και με το TikTok και το YouTube, ενισχύοντας την εικόνα ότι οι εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενες νομικές και κοινωνικές πιέσεις.
Οι υποθέσεις αυτές δεν αφορούν μόνο μεμονωμένες εμπειρίες χρηστών. Θέτουν στο επίκεντρο τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι πλατφόρμες, καθώς και το αν οι εταιρείες λαμβάνουν επαρκή μέτρα για την προστασία των παιδιών από τις πιθανές αρνητικές συνέπειες της υπερβολικής χρήσης.
Τι υποστηρίζουν Google, Meta και TikTok
Οι τεχνολογικοί κολοσσοί υποστηρίζουν ότι ο νόμος περιορίζει το δικαίωμά τους στην ελευθερία του λόγου. Παράλληλα, επικαλούνται το Άρθρο 230 του ομοσπονδιακού Νόμου περί Ευπρέπειας στις Επικοινωνίες, το οποίο παρέχει στις διαδικτυακές πλατφόρμες προστασία από την ευθύνη για περιεχόμενο που αναρτούν οι χρήστες τους.
Η Meta υποστηρίζει ότι η νομοθεσία θα επέτρεπε στην κυβέρνηση να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται, παρουσιάζονται και κοινοποιούνται οι ιδέες στους κατοίκους της Καλιφόρνιας. Ο εκπρόσωπος της εταιρείας, Έντουαρντ Πάτερσον, ανέφερε ότι ο νόμος θα μπορούσε να περιορίσει ακόμη και τη δυνατότητα της Meta να προτείνει στα παιδιά περιεχόμενο κατάλληλο για την ηλικία τους.
Κατά την εταιρεία, ορισμένες λειτουργίες που στοχεύουν στην καλύτερη προσαρμογή του περιεχομένου στις ανάγκες των χρηστών ενδέχεται να απαγορευτούν, ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται για λόγους προστασίας ή ενημέρωσης. Η Meta θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε υπερβολική κρατική παρέμβαση στον τρόπο λειτουργίας της πλατφόρμας.
Η Google υποστήριξε ότι ήδη εφαρμόζει περιορισμούς σε ορισμένες λειτουργίες του YouTube για ανηλίκους. Ειδικότερα, έχει απενεργοποιήσει την αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο σε παιδικούς λογαριασμούς, ενώ προσφέρει στους γονείς τη δυνατότητα να απενεργοποιούν τη ροή σύντομων βίντεο Shorts.
Ο εκπρόσωπος της Google, Ζοζέ Καστανιέντα, δήλωσε ότι οι γονείς είναι οι πλέον κατάλληλοι να λαμβάνουν αποφάσεις για τις οικογένειές τους. Η εταιρεία, όπως ανέφερε, προσφέρει εργαλεία και μέτρα προστασίας που επιτρέπουν στους γονείς να ελέγχουν την εμπειρία των παιδιών τους στο YouTube.
Το TikTok δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα των New York Times για σχόλιο. Στην αγωγή του, ωστόσο, υποστήριξε ότι ασκεί «εκδοτική διακριτική ευχέρεια» όταν αποφασίζει ποια βίντεο θα εμφανίζονται στους χρήστες. Σύμφωνα με την εταιρεία, ο νόμος θα περιόριζε την ελευθερία έκφρασής της, καθώς θα επηρέαζε τον τρόπο επιλογής και προβολής του περιεχομένου.
Η αντιπαράθεση για την ελευθερία του λόγου
Οι υποστηρικτές του νόμου απορρίπτουν τα επιχειρήματα των εταιρειών, υποστηρίζοντας ότι πίσω από την επίκληση της Πρώτης Τροπολογίας βρίσκονται κυρίως οικονομικά συμφέροντα. Όπως επισημαίνουν, τα επιχειρηματικά μοντέλα των πλατφορμών βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη διατήρηση των χρηστών —και ιδιαίτερα των νεότερων— για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η Μπρουκ Ίστοκ, διευθύνουσα σύμβουλος της Heat Initiative, δήλωσε ότι οι εταιρείες επικαλούνται την ελευθερία της έκφρασης για να υπερασπιστούν λειτουργίες που έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν παιδιά και εφήβους στις πλατφόρμες. Κατά την ίδια, το πραγματικό διακύβευμα είναι η δυνατότητα των τεχνολογικών κολοσσών να συνεχίσουν να αποκομίζουν κέρδη από λειτουργίες που ενδέχεται να ενισχύουν τον εθισμό και να εκθέτουν καθημερινά τους ανηλίκους σε κινδύνους.
Η δικαστική διαμάχη Google, Meta και TikTok κατά του νόμου της Καλιφόρνιας αναμένεται να διαρκέσει, ενώ η απόφαση των δικαστηρίων μπορεί να δημιουργήσει προηγούμενο για παρόμοιες νομοθετικές πρωτοβουλίες σε άλλες πολιτείες. Το αποτέλεσμα θα κρίνει σε σημαντικό βαθμό αν η προστασία των ανηλίκων μπορεί να επιβληθεί μέσω περιορισμών στους αλγόριθμους και στις σχεδιαστικές επιλογές των πλατφορμών ή αν τέτοια μέτρα συγκρούονται με τα συνταγματικά δικαιώματα των εταιρειών.
