Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την επέκταση του πεδίου εφαρμογής των κανόνων της ΕΕ περί ομαλής εξυγίανσης, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις στην οικονομία και να προστατευθούν οι καταθέτες.
Οι νέοι κανόνες διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ ώστε περισσότερες τράπεζες να καλύπτονται από τους κανόνες περί πτωχεύσεων, προστατεύοντας έτσι καλύτερα τα χρήματα των φορολογουμένων. Εξουσιοδοτούν επίσης τις αρχές να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα πιθανές πτωχεύσεις τραπεζών και να εναρμονίζουν την προστασία των καταθετών σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η δέσμη περιλαμβάνει τρεις νομοθετικούς φακέλους: την οδηγία για την ανάκαμψη και την εξυγίανση των τραπεζών (BRRD), τον κανονισμό για τον Ενιαίο Μηχανισμό Εξυγίανσης (SRMR) και την οδηγία για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων (DGSD).
Ισχυρότερη προστασία των καταθετών και καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση για εξυγίανση
Στις διαδικασίες αφερεγγυότητας ή εξυγίανσης, το σύστημα εγγύησης των καταθέσεων (το χρηματοδοτούμενο από τον κλάδο σύστημα που προστατεύει καταθέσεις έως 100.000 ευρώ και στη συνέχεια ανακτά τα εν λόγω κεφάλαια ως προνομιούχος πιστωτής) έχει ύψιστη προτεραιότητα στην ιεραρχία αποπληρωμής. Οι καταθέτες λιανικής και οι πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τη δεύτερη βαθμίδα, ακολουθούμενες από μικρές δημόσιες αρχές (π.χ. δήμοι και περιφερειακές κυβερνήσεις) στην τρίτη βαθμίδα, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές δεν είναι έχουν την ιδιότητα του επαγγελματία επενδυτή, σύμφωνα με ανακοίνωση του Ευρωοπαϊκού Κοινοβουλίου.
Πέραν της τυποποιημένης εγγύησης της ΕΕ ύψους 100.000 ευρώ ανά καταθέτη ανά τράπεζα, θα προστατεύονται επίσης ορισμένες καταθέσεις που συνδέονται με συναλλαγές επί ακινήτων, οι οποίες κυμαίνονται από 500.000 ευρώ έως 2.500.000 ευρώ, ανάλογα με τις περιστάσεις.
Εξυγίανση μικρότερων τραπεζών
Το πλαίσιο εξυγίανσης, το οποίο χρησιμοποιείται από τις κυβερνήσεις και τις ρυθμιστικές αρχές για την ασφαλή αναδιάρθρωση ή εκκαθάριση προβληματικών τραπεζών με παράλληλη προστασία των καταθετών και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, θα καλύπτει επίσης τις μικρές και μεσαίες τράπεζες, όταν αυτό θεωρείται ότι εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Για να αποκτήσουν πρόσβαση σε εξωτερικά κεφάλαια, οι επενδυτές και οι πιστωτές μιας προβληματικής τράπεζας πρέπει πρώτα να απορροφήσουν ζημίες που ισοδυναμούν με τουλάχιστον το 8% των συνολικών υποχρεώσεων και ιδίων κεφαλαίων της τράπεζας. Ο μηχανισμός «γεφύρωσης του χάσματος» επιτρέπει στα κεφάλαια των συστημάτων εγγύησης καταθέσεων να συμβάλλουν στην εκπλήρωση αυτής της ελάχιστης απαίτησης επιμερισμού των ζημιών όταν μια τράπεζα που χρηματοδοτείται από καταθέσεις δεν διαθέτει επαρκή ικανότητα απορρόφησης ζημιών. Αυτό διευκολύνει την ομαλότερη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της τράπεζας και εξασφαλίζει την ομαλή έξοδό της από την αγορά.
Οι ευρωβουλευτές επέμειναν ότι οι προϋποθέσεις για τη χρήση αυτού του μηχανισμού πρέπει να απλουστευθούν, ώστε να διατηρηθεί ως βιώσιμη επιλογή για τις μικρότερες τράπεζες. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επιτρέπουν τη χρήση των κεφαλαίων των συστημάτων εγγύησης καταθέσεων για προληπτικά ή εναλλακτικά μέτρα – είτε για να αποτραπεί η πτώχευση μιας τράπεζας, είτε για να διασφαλιστεί ότι οι καταθέτες θα διατηρήσουν την πρόσβασή τους στα κεφάλαιά τους σε περίπτωση αφερεγγυότητας.
Δηλώσεις
Ο Luděk Niedermayer (ΕΛΚ, Τσεχία), εισηγητής για την BRRD, δήλωσε: «Πρόκειται για έναν πολύ περίπλοκο φάκελο, τόσο από οικονομική όσο και από πολιτική άποψη. Ωστόσο, καθιστά το πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ ισχυρότερο και συνεκτικότερο. Διευρύνει το σύστημα εξυγίανσης, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες τράπεζες, βελτιώνει την προβλεψιμότητα και εναρμονίζει τη χρήση εργαλείων σε ολόκληρη την Ένωση. Βελτιώνει τις διασφαλίσεις για τους πολίτες, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και την τοπική αυτοδιοίκηση, αποσαφηνίζοντας πώς οποίο θα αντιμετωπίζονται τα κεφάλαιά τους σε περίπτωση πτώχευσης μιας τράπεζας.
Ένας από τους βασικούς στόχους ήταν η μείωση της εξάρτησης από τα χρήματα των φορολογουμένων μέσω της προώθησης λύσεων που βασίζονται στην αγορά και μηχανισμών ιδιωτικής χρηματοδότησης, ένας συμβιβασμός που επιτεύχθηκε με κόπο, μετά από μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις. Το σημαντικότερο είναι ότι ο φάκελος αυτός θα επιτρέψει πιο ευέλικτη πρόοδο προς την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης, η οποία αποτελεί πολύ σημαντικό μέρος του βασικού θεματολογίου της ΕΕ για τη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς.»
Η Irene Tinagli (Σοσιαλιστές, Ιταλία), υπεύθυνη για τον κανονισμό SRMR, δήλωσε: «Η μεταρρύθμιση του πλαισίου διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων και ασφάλισης καταθέσεων σηματοδοτεί μια αποφασιστική βελτίωση, καθιστώντας την εξυγίανση πιο αξιόπιστη και προσβάσιμη για τις μικρές και μεσαίες τράπεζες, διατηρώντας παράλληλα ένα συνετό πλαίσιο με ικανότητα απορρόφησης ζημιών ως πρώτη γραμμή άμυνας.
Ταυτόχρονα, η συμφωνία ενισχύει την αποτελεσματική χρήση των μέσων που χρηματοδοτούνται από τον κλάδο εντός σαφούς και ισχυρού πλαισίου. Διασφαλίζει επίσης την ακεραιότητα και την ανεξαρτησία της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, διασφαλίζοντας συνέπεια, ασφάλεια δικαίου και μεγαλύτερη εναρμόνιση σε ολόκληρη την τραπεζική ένωση. Αυτό αποτελεί σαφές βήμα προόδου για την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και ολοκλήρωσης, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη για περαιτέρω πρόοδο προς ένα ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης.»
Η Kira Marie Peter-Hansen (Πράσινοι, Δανία) εισηγήτρια για την DGSD, δήλωσε: «Στο σημερινό ασταθές γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, είναι πιο σημαντικό από ποτέ να υπάρχει ένα ισχυρό και ανθεκτικό κανονιστικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις τράπεζες να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία καθ’ όλη τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου. Η έγκριση της αναθεώρησης της διαχείρισης κρίσεων και της ασφάλισης καταθέσεων, ιδίως της οδηγίας για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων, αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση και προς την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Οι κύριοι στόχοι της επανεξέτασης αυτής έχουν επιτευχθεί. Το πεδίο εφαρμογής της εξυγίανσης έχει διευρυνθεί, ενώ εξακολουθεί να παρέχει επαρκείς διασφαλίσεις ώστε να διασφαλίζεται ότι τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται επαρκώς. Ταυτόχρονα, εναρμονίσαμε την εργαλειοθήκη του συστήματος εγγύησης των καταθέσεων, προχωρώντας προς έναν πιο ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα.
Ωστόσο, πρόκειται για στοχευμένες μεταρρυθμίσεις. Θα χρειαστούν πιο φιλόδοξα μέτρα για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης, συμπεριλαμβανομένου ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλισης των καταθέσεων.»
Επόμενα βήματα
Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα εφαρμοστούν (με ορισμένες εξαιρέσεις) 24 μήνες αργότερα.
