Λίγες μόνο ημέρες πριν από την ιστορική Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου στο Λονδίνο, στις 19 Μαΐου, οι διπλωματικές εντάσεις μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ευρωπαίων εταίρων του κλιμακώνονται.
Καθώς οι δύο πλευρές προετοιμάζονται για την πρώτη επίσημη σύνοδο σε βρετανικό έδαφος μετά το Brexit, το κλίμα στις Βρυξέλλες παραμένει επιφυλακτικό, με εκπροσώπους της ΕΕ να εκφράζουν απογοήτευση για τις επιλεκτικές απαιτήσεις του Λονδίνου.
Κύρια σημεία τριβής:
- Nεανική Κινητικότητα και αλιεία
Οι διαπραγματεύσεις έχουν γίνει ιδιαίτερα δύσκολες όσον αφορά την κινητικότητα των νέων και τα αλιευτικά δικαιώματα. Η ΕΕ έχει πιέσει το Ηνωμένο Βασίλειο να συμμετάσχει στο πρόγραμμα Erasmus+ και να δημιουργήσει μια συμφωνία κινητικότητας νέων, που θα επιτρέπει σε νέους να σπουδάζουν, να εργάζονται και να ταξιδεύουν πιο ελεύθερα μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και κρατών-μελών της ΕΕ.
Ωστόσο, η βρετανική κυβέρνηση έχει απορρίψει κατηγορηματικά αυτές τις προτάσεις, αντιστεκόμενη σε κάθε κίνηση που θα μπορούσε να θυμίζει επιστροφή στην ελεύθερη μετακίνηση. Το Ηνωμένο Βασίλειο επίσης αρνείται να προσφέρει χαμηλότερα δίδακτρα σε φοιτητές από την ΕΕ, απαιτώντας να πληρώνουν τα ίδια με άλλους διεθνείς φοιτητές.
Η αλιεία παραμένει ένα ακόμη σημείο έντασης. Η βρετανική πλευρά φέρεται να έχει προσφέρει διατήρηση της πρόσβασης για τους Ευρωπαίους αλιείς στα βρετανικά ύδατα μόνο για τέσσερα χρόνια-μια πρόταση που πολλοί στην ΕΕ θεωρούν ανεπαρκή. Ορισμένα κράτη-μέλη φοβούνται ότι, μετά από αυτή την περίοδο, οι Ευρωπαίοι αλιείς θα μπορούσαν να χάσουν εντελώς την πρόσβαση, κάτι που θεωρούν απαράδεκτο.
- Εμπόριο, υγειονομικά πρότυπα και ασφάλεια
Οι εμπορικές διαπραγματεύσεις περιπλέκονται περαιτέρω από τα βρετανικά αιτήματα για χαλάρωση των υγειονομικών ελέγχων στις αγροτικές εξαγωγές προς την ΕΕ.
Ορισμένες χώρες της ΕΕ ανησυχούν ότι η αποδοχή αυτών των αλλαγών θα μπορούσε να υπονομεύσει τις δικές τους βιομηχανίες, ειδικά αν επιτραπεί στα βρετανικά αλιεύματα να εισέλθουν στην ΕΕ ενώ τα ευρωπαϊκά σκάφη αντιμετωπίζουν νέους περιορισμούς στα βρετανικά ύδατα.
Παρά τις προκλήσεις, υπάρχουν σημεία προόδου. Και οι δύο πλευρές βλέπουν τη σύνοδο ως ευκαιρία για εμβάθυνση της συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας και άμυνας, με συζητήσεις για πιθανή συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ηνωμένο Βασίλειο να συμμετέχει σε πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως η κοινή προμήθεια εξοπλισμών. Η ενεργειακή συνεργασία και η πολιτική για το κλίμα περιλαμβάνονται επίσης στην ατζέντα.
Η ΕΕ καλεί σε ενότητα και σεβασμό των Συμφωνιών
Αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν εκφράσει ανησυχία για αυτό που περιγράφουν ως επιθετική βρετανική τακτική λόμπινγκ με στόχο τη διάσπαση των κρατών-μελών. Μέχρι στιγμής, η ΕΕ παραμένει ενωμένη στη στάση της, επιμένοντας ότι κάθε νέα συμφωνία πρέπει να βασίζεται στον πλήρη σεβασμό των υφιστάμενων συμφωνιών και κοινών αξιών.
Πολλοί στις Βρυξέλλες και το Λονδίνο βλέπουν την επικείμενη σύνοδο ως μια καθοριστική στιγμή-μια ευκαιρία για επαναπροσδιορισμό των σχέσεων και οικοδόμηση μιας πιο εποικοδομητικής συνεργασίας. Αν και η πορεία μπροστά είναι περίπλοκη, και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν τη σημασία της εξεύρεσης κοινού εδάφους, όχι μόνο για το εμπόριο και την κινητικότητα, αλλά και για τη γενικότερη ευρωπαϊκή ασφάλεια και ευημερία.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος αξιωματούχος: «Αυτή είναι μια στιγμή για να ξανασκεφτούμε το κοινό μας μέλλον. Συνεργαζόμενες, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο μπορούν να ηγηθούν μιας νέας παγκόσμιας δημοκρατικής συνεργασίας, που θα ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του σήμερα και στις ευθύνες του αύριο.»
Από ένα πρώτο σχέδιο συμπερασμάτων που είδε το EURONEWS διαφαίνεται σύγκλιση θέσεων σε ζητήματα ασφάλειας και άμυνας -τα οποία ωστόσο είναι τροχοδρομημένα από ουσιαστικότερες πλατφόρμες συνεργασίας (πχ ΝΑΤΟ) – αλλά όχι κάτι ξεκάθαρο σε πρακτικά ζητήματα που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα Ευρωπαίους και Βρετανούς πολίτες.
Οι συζητήσεις μεταξύ των Μονίμων Αντιπροσώπων από της δύο πλευρές της Μάγχης προβλέπεται να συνεχιστούν ως την ύστατη ώρα, προκειμένου αυτή η μετά το Brexit συνάντηση να μην περιοριστεί σε διατυπώσεις καλών προθέσεων.
Στη σύνοδο του Λονδίνου η ΕΕ θα εκπροσωπηθεί από τους Προέδρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν, και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
