Έναν νέο χάρτη στήριξης για την ελληνική περιφέρεια διαμορφώνει η κυβέρνηση, συνδέοντας τις φοροελαφρύνσεις και τα οικονομικά κίνητρα με τον τόπο κατοικίας, την έδρα της επιχείρησης και το μέγεθος του οικισμού. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να ενεργοποιηθούν σταδιακά από το φθινόπωρο του 2026 και να επηρεάσουν ιδιοκτήτες ακινήτων, ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρήσεις, αγρότες, εργαζομένους σε κρίσιμους τομείς και όσους επιλέξουν να μετακομίσουν σε περιοχές με έντονες δημογραφικές ανάγκες.
Η ελληνική περιφέρεια βρίσκεται στο επίκεντρο ενός ευρύτερου σχεδιασμού, καθώς οι φοροελαφρύνσεις συνοδεύονται από στεγαστικά, δημογραφικά, ενεργειακά και μεταφορικά κίνητρα. Δεν πρόκειται για ένα ενιαίο πακέτο που εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις περιοχές. Αντίθετα, κάθε μέτρο έχει διαφορετικούς δικαιούχους, προϋποθέσεις και χρονοδιάγραμμα. Σε αρκετές περιπτώσεις, όμως, ένας κάτοικος ή μια επιχείρηση μπορεί να επωφεληθεί από περισσότερες από μία παρεμβάσεις.
Ελληνική περιφέρεια: Μηδενικός ΕΝΦΙΑ σε 12.855 οικισμούς
Από το 2027 καταργείται ο ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, καθώς το υφιστάμενο όριο των 1.500 κατοίκων διευρύνεται. Ειδικά στη Δυτική Μακεδονία, όπου οι δημογραφικές πιέσεις είναι εντονότερες, το όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους.
Η διεύρυνση προσθέτει 131 οικισμούς και αφορά περίπου 62.000 επιπλέον ιδιοκτήτες. Συνολικά, η απαλλαγή αναμένεται να καλύψει 12.855 οικισμούς και περίπου 650.000 ιδιοκτήτες, με το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται σε 86 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 8 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν στη νέα διεύρυνση.
Το μέτρο αφορά φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και εφαρμόζεται αποκλειστικά στην κύρια κατοικία. Βασική προϋπόθεση είναι η συνολική αξία της πλήρους κυριότητας της κατοικίας να μην υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ. Οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής εξαιρούνται, με εξαίρεση εκείνους που ανήκουν στην Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Στο μισό το τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών
Ο ίδιος πληθυσμιακός χάρτης χρησιμοποιείται και για τη μείωση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών. Η έκπτωση κατά 50% επεκτείνεται από τους οικισμούς έως 1.500 κατοίκους σε εκείνους έως 2.000 κατοίκους. Στη Δυτική Μακεδονία, το αντίστοιχο όριο αυξάνεται από 1.700 σε 2.200 κατοίκους.
Η ρύθμιση αφορά την ελάχιστη βάση εισοδήματος που υπολογίζει η Εφορία για έναν επαγγελματία και όχι τα γενικά τεκμήρια διαβίωσης. Έτσι, όταν το δηλωθέν εισόδημα είναι χαμηλότερο από το τεκμαρτό, ο επαγγελματίας που δραστηριοποιείται σε επιλέξιμο οικισμό θα φορολογείται με βάση μειωμένη κατά 50%.
Η αλλαγή θα ισχύσει για το φορολογικό έτος 2026 και θα αποτυπωθεί στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027. Και σε αυτή την περίπτωση, η Περιφέρεια Αττικής εξαιρείται, εκτός από την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος με προτεραιότητα εκτός Αττικής
Σημαντική επιχειρηματική παρέμβαση αποτελεί η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις έδρες και τα υποκαταστήματα νομικών προσώπων που βρίσκονται εκτός Αττικής. Η κατάργηση θα εφαρμοστεί το 2027 για το φορολογικό έτος 2026.
Στην Αττική, το τέλος θα μειωθεί αρχικά κατά 50% το 2028 και θα μηδενιστεί το 2029. Αυτό σημαίνει ότι μια εταιρεία με έδρα στην Αθήνα και υποκαταστήματα στη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα θα συνεχίσει προσωρινά να καταβάλλει τέλος μόνο για την αθηναϊκή έδρα.
Το 2025 το τέλος επιτηδεύματος βεβαιώθηκε σε 245.003 νομικά πρόσωπα, εκ των οποίων 121.922 είχαν έδρα εκτός Αττικής. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 82 εκατ. ευρώ το 2027 και αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά στα 201 εκατ. ευρώ το 2030, όταν ολοκληρωθεί η κατάργηση και στην Αττική.
Διπλή επιστροφή ενοικίου για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς
Για την αντιμετώπιση των δυσκολιών στελέχωσης σχολείων και μονάδων υγείας προβλέπεται διπλή επιστροφή ενοικίου για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην περιφέρεια.
Η πρώτη πληρωμή έχει προγραμματιστεί για τις 25 Σεπτεμβρίου 2026 και θα αφορά αναδρομικά το φορολογικό έτος 2024. Στις 30 Νοεμβρίου θα καταβληθεί η διπλή επιστροφή για το φορολογικό έτος 2025, ενώ στη συνέχεια η ενίσχυση προβλέπεται να επαναλαμβάνεται σε ετήσια βάση.
Στον ίδιο σχεδιασμό εντάσσονται και οι αγρότες. Από το φορολογικό έτος 2026 μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες στο τμήμα του εισοδήματος έως 20.000 ευρώ. Περίπου 47.000 παραγωγοί αναμένεται να δουν μείωση στη φορολογική τους επιβάρυνση. Παράλληλα, από την 1η Νοεμβρίου 2026 ξεκινά η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης πετρελαίου απευθείας στην αντλία.
Ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές με γεωγραφική στόχευση
Ειδικό πρόγραμμα ύψους 50 εκατ. ευρώ προβλέπεται για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Το πρόγραμμα, που προγραμματίζεται να υλοποιηθεί μέσα στο 2027, θα χρηματοδοτεί φωτοβολταϊκά στις στέγες, αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες.
Παράλληλα, ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, με περίπου 1 δισ. ευρώ για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης και αυτοκατανάλωσης. Στο επενδυτικό σκέλος περιλαμβάνονται επίσης οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων, ύψους 2,8 δισ. ευρώ, του Βόρειου Αιγαίου, ύψους 1,4 δισ. ευρώ, καθώς και η ολοκλήρωση της διασύνδεσης των Κυκλάδων, με προϋπολογισμό 161 εκατ. ευρώ.
Για τις τοπικές μετακινήσεις προβλέπονται περίπου 100 προσβάσιμα ηλεκτρικά λεωφορεία και εθνική πλατφόρμα κρατήσεων σε 18 αγροτικές και ημιαστικές περιοχές, με προϋπολογισμό 44 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, 10 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε υπηρεσίες μεταφοράς κατά παραγγελία σε περιοχές της Θεσσαλονίκης και της Αττικής με ανεπαρκή συγκοινωνιακή κάλυψη.
Κοινωνικές κατοικίες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα
Στο στεγαστικό σκέλος περιλαμβάνεται η κατασκευή 2.350 κοινωνικών κατοικιών ενεργειακής κλάσης Α+ σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 435 εκατ. ευρώ και οι ωφελούμενοι υπολογίζεται ότι θα φτάσουν περίπου τους 7.000.
Ο σχεδιασμός αφορά περιοχές στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα. Μόνο στο πρώην στρατόπεδο Ζιάκα, στον Δήμο Κορδελιού – Ευόσμου, προβλέπεται η δημιουργία 1.034 κοινωνικών κατοικιών με χαμηλό μίσθωμα.
Στη Θεσσαλονίκη παρατείνεται και για το 2027 ο περιορισμός νέων εγγραφών ακινήτων σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης στο πρώτο δημοτικό διαμέρισμα, με στόχο να διατηρηθεί διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα για μόνιμους κατοίκους.
Το πριμ των 10.000 ευρώ για μετεγκατάσταση
Στον νέο χάρτη στήριξης της ελληνικής περιφέρειας προστίθεται το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης. Η παρέμβαση ξεκίνησε από τους Δήμους Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας και πλέον αποκτά ευρύτερο πεδίο εφαρμογής.
Η οικονομική ενίσχυση διαμορφώνεται στα 10.000 ευρώ για όλους τους δικαιούχους, ενώ καταργείται η υποχρέωση να υπάρχει εργασία στην περιοχή πριν από τη μετακίνηση. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα προκαταβολής της πρώτης δόσης.
Οι κατηγορίες δικαιούχων διευρύνονται, ώστε να μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να συμμετέχουν Έλληνες που κατοικούν σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και απόφοιτοι πανεπιστημίων που συνδέονται με τις περιοχές εφαρμογής.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τουλάχιστον οκτώ νέες Περιφερειακές Ενότητες: Δράμα, Κιλκίς, Σέρρες, Φλώρινα, Πέλλα, Καστοριά, Κοζάνη και Γρεβενά. Ωστόσο, η πληθυσμιακή μείωση δεν συνεπάγεται αυτόματη ένταξη κάθε περιοχής στο πρόγραμμα. Οι δήμοι και οι δημοτικές ενότητες που θα συμμετάσχουν, ο αριθμός των δικαιούχων, οι ειδικότερες προϋποθέσεις και η ημερομηνία έναρξης των αιτήσεων θα καθοριστούν με εφαρμοστικές υπουργικές αποφάσεις.
Συνολικά, ο νέος χάρτης για την ελληνική περιφέρεια συνδυάζει φορολογικές ελαφρύνσεις, στεγαστική στήριξη, ενεργειακές επενδύσεις, βελτίωση των μεταφορών και οικονομικά κίνητρα μετεγκατάστασης. Στόχος είναι να ενισχυθούν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις, να στηριχθούν οι τοπικές κοινωνίες και να αντιμετωπιστεί η πληθυσμιακή συρρίκνωση. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα εφαρμογής τους, την απλότητα των διαδικασιών και την ακριβή οριοθέτηση των περιοχών και των δικαιούχων.
