Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη φαίνεται πως θα συνεχίσει να κινείται σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, με τις νεότερες ενδείξεις να δείχνουν μια επίμονη σταθεροποίηση κοντά στο 3% έως το τέλος του 2026.
Σε ένα περιβάλλον όπου ο πόλεμος στο Ιράν δημιουργεί καθημερινές τριβές στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα και κρατά νευρικές τις αγορές ενέργειας, η εικόνα του πληθωρισμού δεν καθορίζεται μόνο από τα εγχώρια δεδομένα, αλλά και από εξωτερικά σοκ που ανατροφοδοτούν τις πιέσεις στις τιμές.
Οι εκτιμήσεις αυτές διατυπώθηκαν από τον επικεφαλής οικονομολόγο της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, ο οποίος έθεσε με σαφήνεια το βασικό σενάριο για την πορεία των τιμών. Όπως σημείωσε, «το να κινείται γύρω από το επίπεδο του 3% είναι πιθανότατα αυτό που θα βλέπουμε για το υπόλοιπο της χρονιάς», προσθέτοντας όμως ότι η εξέλιξη θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν θα υπάρξει αποκλιμάκωση και τελικά επίλυση της κρίσης. Με άλλα λόγια, ο πληθωρισμός δεν παρουσιάζει μόνο αδράνεια — παραμένει επίσης ευάλωτος σε γεωπολιτικές εξελίξεις που μπορούν να αλλάξουν γρήγορα το κόστος ενέργειας, μεταφορών και παραγωγής.
Τι σημαίνει για την ΕΚΤ
Το βασικό μήνυμα από τη Φρανκφούρτη είναι ότι, ακόμη κι αν ο πληθωρισμός δεν «ξεφεύγει», παραμένει πεισματικά πάνω από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η ΕΚΤ. Ένας πληθωρισμός κοντά στο 3% έως το 2026 σημαίνει ότι η επιστροφή στη σταθερότητα τιμών θα είναι πιο αργή και πιο δύσκολη από ό,τι θα ήθελαν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ιδιαίτερα αν οι πιέσεις από την ενέργεια και τα τρόφιμα παραμείνουν ενεργές.
Παρότι ο Λέιν απέφυγε να προεξοφλήσει νέες αυξήσεις επιτοκίων τους επόμενους μήνες —μετά την αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο— ξεκαθάρισε ότι η ΕΚΤ θα κάνει ό,τι απαιτείται ώστε να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Η στάση αυτή αντανακλά τη γνωστή «εξάρτηση από τα δεδομένα»: κάθε επόμενη απόφαση για τα επιτόκια θα κριθεί από την πραγματική πορεία του πληθωρισμού, των μισθών, της ζήτησης και των προσδοκιών των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών.
Οι αγορές, πάντως, εμφανίζονται λιγότερο συγκρατημένες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που αποτυπώνονται και σε δημοσίευμα του Bloomberg, προεξοφλούν τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση επιτοκίων έως το τέλος του έτους. Ο λόγος είναι απλός: ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζει να κρατά ψηλά το κόστος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, επιβαρύνοντας αλυσιδωτά την παραγωγή και τις μεταφορές και τελικά το καλάθι του καταναλωτή.
Στο 2,9% ο πληθωρισμός τον Ιούλιο, αλλά ο στόχος απέχει
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη επιταχύνθηκε στο 2,9% τον Ιούλιο, από 2,8% τον Ιούνιο. Η μεταβολή μπορεί να μοιάζει μικρή, όμως η κατεύθυνση έχει σημασία: ο πληθωρισμός απομακρύνεται περαιτέρω από τον στόχο του 2%, ενισχύοντας το επιχείρημα ότι οι πιέσεις δεν έχουν εξαφανιστεί και ότι η διαδικασία αποκλιμάκωσης είναι εύθραυστη.
Την ίδια στιγμή, η οικονομία της Ευρωζώνης δείχνει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από ό,τι αναμενόταν. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,4% το δεύτερο τρίμηνο, ξεπερνώντας τις αρχικές εκτιμήσεις. Πρόκειται για ένδειξη ότι, παρά τις αυξήσεις επιτοκίων και τις γεωπολιτικές αναταράξεις, η οικονομική δραστηριότητα δεν έχει «παγώσει». Ο Λέιν περιέγραψε την ανάπτυξη ως «όχι και τόσο κακή», υπογραμμίζοντας ότι η συνολική εικόνα παραμένει σχετικά σταθερή.
Αυτή η ανθεκτικότητα, ωστόσο, έχει διπλή ανάγνωση για την ΕΚΤ: από τη μία πλευρά μειώνει τον κίνδυνο βαθιάς ύφεσης, από την άλλη μπορεί να σημαίνει ότι η ζήτηση παραμένει αρκετά ισχυρή ώστε να δυσκολεύει την ταχεία αποκλιμάκωση των τιμών.
Ενέργεια και τρόφιμα στο επίκεντρο
Πέρα από την ενέργεια, ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ προειδοποίησε ότι οι τιμές των τροφίμων ενδέχεται να εξελιχθούν σε βασικό μοχλό πληθωρισμού το 2027. Ειδικά οι καιρικές συνθήκες και φαινόμενα όπως το El Niño μπορούν να επηρεάσουν την αγροτική παραγωγή, να περιορίσουν την προσφορά και να ανεβάσουν το κόστος σε βασικά αγαθά. Με δεδομένο ότι τα τρόφιμα έχουν υψηλό βάρος στον οικογενειακό προϋπολογισμό, μια νέα ανοδική ώθηση σε αυτή την κατηγορία μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση «ακρίβειας» ακόμη κι αν άλλοι δείκτες σταθεροποιούνται.
Ο Λέιν αναφέρθηκε επίσης στο κόστος της αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής, ιδιαίτερα για τους δανειολήπτες και τους κατόχους στεγαστικών δανείων. Οι αυξήσεις επιτοκίων περνούν σταδιακά στις δόσεις και στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, πιέζοντας διαθέσιμα εισοδήματα και επενδυτικές αποφάσεις. Παρ’ όλα αυτά, η προτεραιότητα της ΕΚΤ παραμένει η αποφυγή ενός σεναρίου όπου ο πληθωρισμός μένει «υπερβολικά υψηλός για υπερβολικά μεγάλο διάστημα» — μια κατάσταση που θα μπορούσε να παγιώσει προσδοκίες και να καταστήσει πολύ πιο επώδυνη την επιστροφή στον στόχο.
Εν αναμονή του Σεπτεμβρίου: κρίσιμη η επικαιροποίηση των προβλέψεων
Η εκτίμηση για πληθωρισμό κοντά στο 3% έως το υπόλοιπο του 2026 κινείται σε γενικές γραμμές στην ίδια γραμμή με τις προβλέψεις που είχε δημοσιεύσει η ΕΚΤ τον Ιούνιο. Το επόμενο ορόσημο είναι ο Σεπτέμβριος, όταν οι προβλέψεις θα επικαιροποιηθούν και θα αποτυπώσουν νεότερα δεδομένα για την ανάπτυξη, την ενέργεια, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις πληθωριστικές προσδοκίες.
Παρά τις προσδοκίες πολλών αναλυτών για νέα αύξηση του κόστους δανεισμού, ο Λέιν τόνισε ότι σε συνθήκες υψηλής αβεβαιότητας η ΕΚΤ δεν θέλει να εγκλωβιστεί σε «χρονοδιαγράμματα» για το πότε και πόσο θα αυξήσει τα επιτόκια. Η στρατηγική της παραμένει ευέλικτη: αξιολόγηση των επιπτώσεων του πολέμου στην οικονομία τους επόμενους μήνες και προσαρμογή πολιτικής με βάση την εξέλιξη των κινδύνων.
