Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο όσον αφορά τη νομισματική της πολιτική, καθώς οι πιέσεις στην οικονομία αυξάνονται. Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να εισέρχεται στον τέταρτο μήνα και τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν σχεδόν κλειστά, οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευτεί στα ύψη. Αυτή η κατάσταση ωθεί την ΕΚΤ να εξετάσει την αύξηση του βασικού της επιτοκίου κατά 25 μονάδες βάσης την ερχόμενη Πέμπτη (11.6.2026), γεγονός που θα αποτελεί την πρώτη αύξηση μετά από δύο και πλέον χρόνια.
Αλλαγή Στρατηγικής για την ΕΚΤ
Η τελευταία αύξηση επιτοκίων πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2023, όταν το επιτόκιο καταθέσεων έφθασε στο 4% πριν καταγραφεί σημαντική μείωση κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2025. Η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, έχει ήδη προχωρήσει σε δηλώσεις που ενισχύουν την προοπτική αλλαγής πολιτικής. Ανέφερε ότι οι συνθήκες επιβάλλουν την αύξηση των επιτοκίων, δεδομένου ότι ο πόλεμος έχει παραταθεί περισσότερο από ότι αρχικά αναμενόταν, προκαλώντας ευρύτερη διάχυση των υψηλών τιμών ενέργειας στην οικονομία.
Η ανησυχία της ΕΚΤ ενισχύεται και από τις πιθανές συνέπειες μιας ενδεχόμενης συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου. Παρά τις συνεχείς ανακοινώσεις για τις διαπραγματεύσεις, η πραγματικότητα δείχνει ότι καμία ουσιαστική πρόοδος δεν έχει σημειωθεί. Επομένως, η ΕΚΤ προγραμματίζεται να ακολουθήσει τη συνήθη προσέγγιση της, δηλώνοντας πως οι επόμενες αποφάσεις θα λαμβάνονται σε κάθε συνεδρίαση με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία.
Αντιμετώπιση του Πληθωρισμού και της Οικονομικής Επιβράδυνσης
Η καθυστέρηση στην επίτευξη μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου σημαίνει ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει να είναι αντιμέτωπη με αυξανόμενες ανησυχίες γύρω από τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, περίπου το 60% των οικονομολόγων που συμμετείχαν στην έρευνα του Reuters προέβλεψε μια δεύτερη αύξηση επιτοκίων εντός του 2026, πιθανόν τον Σεπτέμβριο, με τις αγορές χρηματοοικονομικών προϊόντων να αναμένουν την περιστροφική αυτή κίνηση.
Σημαντική είναι η παρατήρηση ότι η επιβράδυνση της οικονομίας της Ευρωζώνης είναι ένα παράγοντας που η ΕΚΤ θα πρέπει να παρακολουθήσει προσεκτικά. Αν και οι αυξήσεις επιτοκίων μπορούν να βοηθήσουν στην καταπολέμηση του πληθωρισμού, ενδέχεται επίσης να περιορίσουν τη ζήτηση για κατανάλωση και επενδύσεις, γεγονός που μπορεί να θέσει την οικονομία σε ύφεση.
Οικονομικά Δεδομένα και Πληθωρισμός
Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι το ΑΕΠ της Ευρωζώνης μειώθηκε κατά 0,2% το πρώτο τρίμηνο του 2026, υπό τον αντίκτυπο της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Αν και αυτή η μείωση οφείλεται εν μέρει στην απότομη πτώση του ιρλανδικού ΑΕΠ, η επίδραση του πολέμου είναι αναμφισβήτητη. Καθώς η κατάσταση παραμένει αβέβαιη, ακόμα και οι επικείμενες οικονομικές προβλέψεις δεν είναι ενθαρρυντικές. Εκτιμάται ότι η απουσία σημαντικών αλλαγών τον Ιούνιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση του ΑΕΠ κατά 0,2%.
Η αύξηση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη είναι επίσης ανησυχητική. Τον Μάιο, ο πληθωρισμός ανέβηκε στο 3,2%, από 3% τον προηγούμενο μήνα. Οι ισχυρές τιμές ενέργειας παίζουν σημαντικό ρόλο, όμως οι αυξήσεις αρχίζουν να διαχέονται και σε άλλους κλάδους, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αγγίξει το 4% τους επόμενους μήνες.
